Meditation

ಪತಂಜಲಿ ಧ್ಯಾನ — ಅಭ್ಯಾಸ, ಅಡಚಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ

ಚಿತ್ತ ವೃತ್ತಿ, ಅಭ್ಯಾಸ, ವೈರಾಗ್ಯ, ಅಡಚಣೆಗಳು, ಎಂಟು ಅಂಗಗಳು, ಧಾರಣಾ, ಧ್ಯಾನ, ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ಸಂಯಮದ ಮೂಲಕ, ಸಂದರ್ಭಸಹಿತ ವಿವರಿಸಿದ ಪತಂಜಲಿ ಧ್ಯಾನ.

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ

ಪತಂಜಲಿ ಧ್ಯಾನ

ಪತಂಜಲಿ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ವ್ಯಾಯಾಮವಾಗಿ ಮುಂದಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಯೋಗಸೂತ್ರವು ಚಿತ್ತ ವೃತ್ತಿಗಳ ನಿಶ್ಚಲತೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ನಿರಂತರ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದಿರುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ, ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನವನ್ನು ನೀತಿ, ಆಸನ, ಉಸಿರು ಹಾಗೂ ಇಂದ್ರಿಯ ಶಿಸ್ತಿನ ನಂತರ ಇರಿಸುತ್ತದೆ. 3.1–3.3ರಲ್ಲಿ, ಧಾರಣಾ ಗಮನವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಧ್ಯಾನ ಅರಿವಿನ ಒಂದು ಹರಿವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ ವಿಷಯ ಮಾತ್ರ ಬೆಳಗುವ ತಲ್ಲೀನತೆ.

ತ್ವರಿತ ಉತ್ತರಗಳು

ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ನೇರ ಉತ್ತರಗಳು

ಧ್ಯಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಪತಂಜಲಿ ಏನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ?

ಯೋಗಸೂತ್ರ 3.2ರಲ್ಲಿ ಪತಂಜಲಿ ಧ್ಯಾನವನ್ನು (dhyāna) ಒಂದೇ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಗಮನದ ಅಖಂಡ ಹರಿವು ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಧಾರಣಾದ (3.1) ನಂತರ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಲ್ಲೀನತೆಗೆ (3.3) ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಅವರು ಅದನ್ನು ನೀತಿ, ಆಸನ, ಉಸಿರು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹದ ನಂತರ, ಎಂಟು ಅಂಗಗಳೊಳಗೆ ಇರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಸಾಧನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ: ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ (1.12).

ಯೋಗದ ಎಂಟು ಅಂಗಗಳು ಯಾವುವು?

ಪತಂಜಲಿಯ ಯೋಗಸೂತ್ರ 2.29ರಲ್ಲಿ ಯೋಗದ ಎಂಟು ಅಂಗಗಳೆಂದರೆ ಯಮ (ನಿಗ್ರಹಗಳು), ನಿಯಮ (ಆಚರಣೆಗಳು), ಆಸನ (ಭಂಗಿ), ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ (ಉಸಿರಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ), ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ (ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಹಿಂತೆಗೆತ), ಧಾರಣಾ (ಏಕಾಗ್ರತೆ), ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ (ತಲ್ಲೀನತೆ). ಮೊದಲ ಐದು ದೇಹ, ಉಸಿರು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ; ಕೊನೆಯ ಮೂರನ್ನು ಒಂದೇ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಸಂಯಮ ಎನಿಸುತ್ತದೆ; ಅದು ಒಳಗಿನ ಶಿಸ್ತು.

ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿ ನಿರೋಧ ಎಂದರೇನು?

ಚಿತ್ತ ವೃತ್ತಿ ನಿರೋಧ, ಯೋಗಸೂತ್ರ 1.2ರಿಂದ, ಪತಂಜಲಿಯ ಯೋಗದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ: ಮನಸ್ಸಿನ ಕ್ಷೇತ್ರದ (ಚಿತ್ತ) ಚಲನೆಗಳ (ವೃತ್ತಿ) ನಿಶ್ಚಲತೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದಲ್ಲ, ಅದರಿಂದ ಚಾಲಿತರಾಗದಿರುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ; ಆಗ 1.3 ಹೇಳುವಂತೆ ದ್ರಷ್ಟಾರನು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳಬಲ್ಲನು.

ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ ಎಂದರೇನು?

ಯೋಗಸೂತ್ರ 1.12ರಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ ಯೋಗದ ಎರಡು ಸಾಧನಗಳು. ಅಭ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ಸಾಧನೆ; ಅದು ದೀರ್ಘಕಾಲ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನಡೆದಾಗ ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (1.14). ವೈರಾಗ್ಯವೆಂದರೆ ನೋಡಿದ ಅಥವಾ ಕೇಳಿದ ವಿಷಯಗಳ ಬಯಕೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿ. ಅಭ್ಯಾಸ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ವೈರಾಗ್ಯ ಅದನ್ನು ಚದುರಿಸುವ ಸೆಳೆತವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ.

ಪತಂಜಲಿ ಧ್ಯಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೆಯೇ? ನಿಮ್ಮ ಮಾತುಗಳಲ್ಲೇ ಕೇಳಿ; ಪೀಠದ ಗುರುಗಳೊಬ್ಬರು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಶಾಸ್ತ್ರ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ

योगश्चित्तवृत्तिनिरोधः।

yogaścittavṛttinirodhaḥ

ಅರ್ಥ: ಯೋಗ ಎಂದರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ವೃತ್ತಿಗಳ ನಿರೋಧ.

— ಯೋಗಸೂತ್ರ 1.2

ಈ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಚಿತ್ತವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅದರ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಿಸ್ತಿನೊಳಗೆ ಇರಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಒಂದು ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಧಾನವಲ್ಲ.

तत्र प्रत्ययैकतानता ध्यानम्।

tatra pratyayaikatānatā dhyānam

ಅರ್ಥ: ಧ್ಯಾನ ಎಂದರೆ ಆ ವಿಷಯದ ಕಡೆಗೆ ಗಮನದ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಹರಿವು.

— ಯೋಗಸೂತ್ರ 3.2

ಪತಂಜಲಿ ನಂತರ ಧ್ಯಾನ ಹಂತವನ್ನು ಅರಿವಿನ ನಿರಂತರತೆ ಎಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎರಡೂ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಓದುವುದು ಯೋಗದ ವಿಶಾಲ ಗುರಿಯನ್ನು ಗಮನದ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅನಾಸಕ್ತಿ

ಅಭ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಸ್ಥಿರತೆಯತ್ತ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ; ಅದು ದೀರ್ಘ, ನಿರಂತರ ಮತ್ತು ಗೌರವಪೂರ್ವಕ ಸಾಧನೆಯಿಂದ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (1.13–14). ವೈರಾಗ್ಯವೆಂದರೆ ನೋಡಿದ ಅಥವಾ ಕೇಳಿದ ವಿಷಯಗಳ ದಾಹದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ (1.15). ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದ ಭಾವವಿಲ್ಲದ ವಿಧಾನವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅನುಭವಗಳ ಬೆನ್ನಟ್ಟುವಿಕೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಡಚಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಗಡಿಗರು

ಸೂತ್ರ 1.30 ರೋಗ, ಜಡತೆ, ಸಂಶಯ, ಅಜಾಗರೂಕತೆ, ಆಲಸ್ಯ, ಅತಿಭೋಗ, ತಪ್ಪಾಗಿ ನೋಡುವುದು, ಒಂದು ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪಠ್ಯದ ಉತ್ತರ ಸ್ವಯಂ ನಿಂದನೆಯಲ್ಲ; ಏಕಾಗ್ರ ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ ಹಲವಾರು ಚಿಂತನೆಗಳು.

ಹೊರಗಿನ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಒಳಗಿನ ಅಂಗಗಳವರೆಗೆ

ಎಂಟು ಅಂಗಗಳು ಒಂದು ಸುಸಂಬದ್ಧ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಯ ಮೂರು ಹಿಂದಿನ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ “ಆಂತರಿಕ”, ಆದರೂ ಗ್ರಂಥದ ಸ್ವಂತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯಮವೂ ಬೀಜರಹಿತ ತಲ್ಲೀನತೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸಿದ್ಧತೆಯೇ ಆಗಿದೆ.

ಪತಂಜಲಿ ಅಭ್ಯಾಸದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ

ಯೋಗಸೂತ್ರವು ಚಿತ್ತದ ಚಲನೆಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ನಂತರ ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ, ಅಡ್ಡಿಗಳು, ಕ್ಲೇಶಗಳು, ನೈತಿಕ ಅಡಿಪಾಯಗಳು, ದೈಹಿಕ ಶಿಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಅಂಗಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಧ್ಯಾನ ಈ ಇಡೀ ವಿನ್ಯಾಸದೊಳಗೆ ಅರ್ಥ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ಲೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಒಂದೇ ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹೆಕ್ಕಿ ತೆಗೆದರೆ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಅಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಚದುರಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂಯಮದವರೆಗೆ

ಧಾರಣಾ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಆಯ್ದು ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತದೆ; ಧ್ಯಾನವು ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ನಿರಂತರತೆ; ಸಮಾಧಿಯು ತಲ್ಲೀನತೆ. ಇವುಗಳ ಸಮನ್ವಿತ ಅನ್ವಯವೇ ಸಂಯಮ. ಇವು ಸಾಧಕನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು, ಕೇವಲ ಕಂಠಪಾಠ ಮಾಡಬೇಕಾದ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲ.

ಈಶ್ವರನ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ

ಪತಂಜಲಿ ಈಶ್ವರ ಪ್ರಣಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಒಲವಾಗಿ ಮುಂದಿಡುತ್ತಲೇ, ಶಿಸ್ತಿನ ಅಭ್ಯಾಸ, ವಿವೇಕ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಆಧಾರಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ. ಗಂಭೀರ ಅಧ್ಯಯನವು ಸಂಸ್ಕೃತ ಸೂತ್ರ, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಜೀವಂತ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಇರಿಸುತ್ತದೆ.

ಯೋಗವು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವುದರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ

ಯೋಗಸೂತ್ರ 1.2 ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿ ನಿರೋಧದ ಮೂಲಕ ಯೋಗವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ; ಅದರ ನಂತರ ದ್ರಷ್ಟಾರನು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ. ಮೆದುಳು ನಿಲ್ಲಬೇಕು ಅಥವಾ ಉಪಯುಕ್ತ ಆಲೋಚನೆ ಕೆಟ್ಟದ್ದು ಎಂದು ಈ ಸೂತ್ರ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸಿನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಚಲನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಕೇಂದ್ರ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದು ಅದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಧ್ಯಾನವು, ಮೊದಲು ಆ ಚಲನೆಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವು ಶಾಂತ ಹಾಗೂ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗುವ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.

ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ — ಇವು ಎರಡು ಅಡಿಪಾಯಗಳು

ಅಭ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಸ್ಥಿರತೆಯತ್ತ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನ; ವೈರಾಗ್ಯವೆಂದರೆ ನೋಡಿದ ಮತ್ತು ಕೇಳಿದ ವಿಷಯಗಳ ದಾಹದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ. ಅನಾಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದ ಅಭ್ಯಾಸವು ಸಾಧನೆಯ ಹಂಬಲವಾಗಿ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಅಭ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದ ಅನಾಸಕ್ತಿಯು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯಾಗಬಹುದು. ಧ್ಯಾನವು ವಿಷಯದತ್ತ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮರಳುವುದರಿಂದಲೂ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಫಲವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಒತ್ತಾಯವನ್ನು ಬಿಡುವುದರಿಂದಲೂ — ಈ ಎರಡರಿಂದಲೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇವೆರಡೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಭ್ಯಾಸವು ದೀರ್ಘಕಾಲ, ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮತ್ತು ಗೌರವದಿಂದ ಮುಂದುವರಿದಾಗ ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪತಂಜಲಿ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವಿಧಾನವನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲು ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ

ರೋಗ, ಜಡತೆ, ಸಂದೇಹ, ಅಜಾಗರೂಕತೆ, ಆಲಸ್ಯ, ಅತಿಭೋಗ, ಭ್ರಾಂತಿಯ ಗ್ರಹಿಕೆ, ಒಂದು ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿರತೆಗಳನ್ನು ಅಡೆತಡೆಗಳೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ; ದುಃಖ, ನಿರಾಶೆ, ದೇಹದ ಚಡಪಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಕದಡಿದ ಉಸಿರಾಟ ಅವುಗಳ ಸಂಗಾತಿಗಳು. ಇದು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ನಕ್ಷೆ. ಬಳಲಿಕೆಯೇ ಅಡೆತಡೆಯಾದರೆ, ಹೆಚ್ಚು ಬಲ ಪ್ರಯೋಗಿಸುವುದು ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ. ಸಂದೇಹವು ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಸೂಚನೆಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದರೆ, ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಸರಿಯಾದ ಯೋಗವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಡಚಣೆಗೂ ಒಂದೇ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಕಾರಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಎಂಟು ಅಂಗಗಳು ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ

ಯಮ ಮತ್ತು ನಿಯಮ ನಡತೆ ಮತ್ತು ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ; ಆಸನ ದೇಹವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ; ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಉಸಿರು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ; ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಸೆರೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಧಾರಣಾ ಗಮನವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಧ್ಯಾನ ಒಂಟಿಯಾದ ಮಾನಸಿಕ ತಂತ್ರವಲ್ಲ. ಬದುಕಿನ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅಂಗಗಳು ಒಂದನ್ನೊಂದು ಬೆಂಬಲಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ನೈತಿಕತೆ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ ಇಲ್ಲದ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಏಕೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ರಚನೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ನಿರಂತರತೆಯ ಮೂಲಕ ಧಾರಣಾ ಧ್ಯಾನವಾಗುತ್ತದೆ

ಧಾರಣಾ ಗಮನವನ್ನು ಆಯ್ದ ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಧ್ಯಾನವು ಅಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಅರಿವಿನ ನಿರಂತರ ಹರಿವು, ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ವ-ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲದೆ ವಿಷಯವು ಬೆಳಗುವ ತಲ್ಲೀನತೆ. ಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಗಳು ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸ್ಟಾಪ್‌ವಾಚ್‌ಗೆ ಇಳಿಸದೆ ಗಮನಿಸಬಹುದಾದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಗಮನ ಎಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅರಿಯುವಿಕೆಯ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಆರೋಪಣೆಯ ಇಳಿಕೆಯನ್ನೂ ಸಾಧಕನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಪತಂಜಲಿಯನ್ನು ಸೂತ್ರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಮೂಲಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ

ಸೂತ್ರಗಳು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ತಾನೇ ವಿವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಧುನಿಕ ಕೈಪಿಡಿಯಾಗಿ ರಚಿತವಾದವುಗಳಲ್ಲ. ವ್ಯಾಸರ ಭಾಷ್ಯ ಮತ್ತು ನಂತರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಪದಗಳು, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಅನುವಾದಗಳು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಾತ್ಮಕ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕ್ರಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಒಂದೇ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರೆ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಪರಂಪರೆ ಬೆಂಬಲಿಸದ ನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಬೋಧನೆ ಮೂಲವನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಸಾರಾಂಶದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸವು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಈ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಸಂಧಿಸುವಲ್ಲಿ

ಪತಂಜಲಿಯ ವಿಧಾನ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವೂ ಅಭ್ಯಾಸವೂ ಹೌದು; ಅವರು ವರ್ಣಿಸುವ ಬಗೆಯ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಅದು ತರಬಲ್ಲ ಅನುಭವಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದೆ.

ಇದು ಸ್ವರ ಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ

ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಗಮನವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಗಮನಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ವರ ಯೋಗವು ಪತಂಜಲಿಯ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಬಲ್ಲದು. ಇದು ಯಮ, ನಿಯಮ ಅಥವಾ ಧಾರಣಾಕ್ಕೆ ಬದಲಿಯಲ್ಲ; ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಆರಿಸುವ ಮೊದಲು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧಕನಿಗೆ ಇದು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಷ್ಟಾಂಗ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ.

ಸ್ವರ ಯೋಗದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ಉಸಿರಿನ ವೀಕ್ಷಣೆಯು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ದೈನಂದಿನ ಅಭ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬೆಸೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಿ.

ಅಭ್ಯಾಸ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ

ಉಸಿರು, ನಿದ್ರೆ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿ ಮುಂದುವರಿದ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸಬೇಡಿ. ಪತಂಜಲಿಯ ರಚನೆಯು ಸಿದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ವಿವೇಕದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ನಿಮಗೆ ಸರಿಯಾದ ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆ ಯಾವುದು?

ಗುರುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಋಷಿಕೇಶದ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಿರವಾದ, ಹಂತ ಹಂತದ ಅಭ್ಯಾಸ ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು ಸೂಕ್ತ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೋರ್ಸ್ ಸರಿಯಾದ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲ; ಅದಕ್ಕೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಅಭ್ಯಾಸ ಬೇಕು.

ಸ್ವಾಮಿ ಚರಣಾಶ್ರಿತ ಗಿರಿ · ಸ್ವರ ಯೋಗ ಪೀಠ, ಋಷಿಕೇಶ

Try this practice now

Reading about a practice and doing it are two different things. Sit for a few minutes with one of these guided recordings, spoken in the Peeth's own teaching voice. Headphones help; a quiet room is enough.

OM Prolonged into the Void

15 min

Sound OM with a long ending and rest in the silence that follows it — a mantra meditation from the Vijñāna Bhairava. (Vijñāna Bhairava Tantra, śloka 39)

These recordings are part of a library of 112 Vijñāna Bhairava practices and teacher-led prāṇāyāma in the ಸ್ವರ ಯೋಗ ಆಪ್. To learn them in sequence, see our ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು, ಅಥವಾ ask for guidance on which practice suits you.

If any practice brings dizziness, breathlessness or distress, stop, breathe normally and rest. Those who are pregnant, or living with high blood pressure, heart or lung disease, epilepsy or a psychiatric condition, learn breath practices with a teacher who adapts them.

ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಪತಂಜಲಿ ಮೈಂಡ್‌ಫುಲ್‌ನೆಸ್ ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆಯೇ?

ಪತಂಜಲಿ ಆಧುನಿಕ ಪದವನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅವರ ವಿಧಾನ ಇಂದಿನ ಮೈಂಡ್‌ಫುಲ್‌ನೆಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಲ್ಲ. ಅವರು ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗದೊಳಗೆ, ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಏಕಾಗ್ರ ಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ವರ್ತಮಾನ ಕ್ಷಣದ ಅರಿವು ಇದರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಯೋಗಸೂತ್ರದ ಗುರಿ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇನ್ನೂ ವಿಶಾಲವಾದವು.

ಎಂಟು ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ ಎಲ್ಲಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ?

ಔಪಚಾರಿಕ ಧ್ಯಾನವು ಆರನೇ ಅಂಗವಾದ ಧಾರಣಾದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಏಳನೇ ಅಂಗವಾದ ಧ್ಯಾನವಾಗಿ ಆಳವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪತಂಜಲಿಯು ಅದನ್ನು ಒಂದು ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ಇಡುತ್ತಾರೆ: ಯಮ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳು ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಆಸನವು ದೇಹವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವು ಉಸಿರನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರವು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಒಳಮುಖವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆರಂಭಿಕರು ಆ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಲೇ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೇ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಪತಂಜಲಿ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅದುಮಿಡಲು ಹೇಳುತ್ತಾರೆಯೇ?

ಇಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸಲು, ಮನಸ್ಸಿನ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡುವುದನ್ನೂ ಮೈತ್ರಿ, ಕರುಣೆ, ಮುದಿತಾ ಮತ್ತು ಉಪೇಕ್ಷೆಗಳನ್ನು (1.33) ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನೂ ಪತಂಜಲಿ ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹತ್ತಿಕ್ಕಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ದಮನವು ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಡುವುದಷ್ಟೇ; ಯೋಗದ ವಿಧಾನ ಅರಿವು, ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ.

ಪತಂಜಲಿ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರ ಪ್ರಣಿಧಾನ ಅಗತ್ಯವೇ?

ಈಶ್ವರ ಪ್ರಣಿಧಾನವನ್ನು ಸಮಾಧಿಗೆ ನೇರ ಸಾಧನವಾಗಿಯೂ (1.23) ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಗದ ಭಾಗವಾಗಿಯೂ (2.1) ಪತಂಜಲಿ ಹೆಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ತಿಯು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದರಿಂದ, ಅನೇಕ ಗುರುಗಳು ಇದನ್ನು ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈಶ್ವರನನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಓದುಗರೂ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿರುವ ಭಕ್ತಿಯ ಆಯಾಮವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಯೋಗಸೂತ್ರವನ್ನು ಕೇವಲ ಅನುವಾದದಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದೇ?

ಒಳ್ಳೆಯ ಅನುವಾದವು ಸಹಾಯಕ ಆರಂಭ, ಆದರೆ ಸೂತ್ರಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿವೆ; ವ್ಯಾಸರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಂತಹ ಒಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದೊಂದಿಗೆ ಗುರುವಿನಿಂದ ವಿವರಿಸಲ್ಪಡಬೇಕೆಂದೇ ಅವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಗುರುವಿನ ಬಳಿ ಅಧ್ಯಯನ, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ಹೋಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಓದಿದ್ದನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದು ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಮಾಹಿತಿಯಿಂದ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ.

ಸ್ವರ ಯೋಗ ಪತಂಜಲಿಯ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ?

ಸ್ವರ ಯೋಗವು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರಕ್ಕೆ ದೈನಂದಿನ, ಗಮನಿಸಬಹುದಾದ ರೂಪವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಹೊಳ್ಳೆ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಉಸಿರು ಸಮತೋಲಿತವಾಗಿರುವಾಗ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಧಾರಣಾಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪತಂಜಲಿಯು ಉಸಿರು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ (2.49–2.53); ಆ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ನೀವು ಪ್ರತಿದಿನ ನೋಡಬಹುದಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ಸ್ವರವು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಮೂಲಗಳು

ಪತಂಜಲಿ ಧ್ಯಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಪೀಠದೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿ

ನಿಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯ, ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನೀವು ಏನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದೀರಿ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ; ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ಆಚಾರ್ಯರು ನಿಮಗೆ ಹೊಂದುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಥವಾ ಉಚಿತ ಏಳು ದಿನಗಳ ಸ್ವರ ಪತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ.

ಸ್ವಾಮಿ ಚರಣಾಶ್ರಿತ ಗಿರಿಯವರ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲಾಗಿದೆ · ಸ್ವರ ಯೋಗ ಪೀಠ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಸ್ವರ್ಗಾಶ್ರಮ, ಋಷಿಕೇಶ · ಈ ಪುಟವು ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ · ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅವರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನಿಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ

ಧ್ಯಾನದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಸೂಕ್ತ ಎಂದು ಕೇಳಿ.