ಐದು ಕ್ಲೇಶಗಳು — ಪತಂಜಲಿ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಲೇಶಗಳ ಬೇರುಗಳು
ಪತಂಜಲಿ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ದುಃಖದ ಬೇರುಗಳಾದ ಐದು ಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನು—ಅವಿದ್ಯೆ, ಅಸ್ಮಿತೆ, ರಾಗ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಅಭಿನಿವೇಶ—ದೋಷಾರೋಪ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ರೋಗನಿರ್ಣಯವಿಲ್ಲದೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಐದು ಕ್ಲೇಶಗಳು
ಪತಂಜಲಿ ಐದು ಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನು, ಅಂದರೆ ಕಷ್ಟದ ಬೇರುಗಳನ್ನು, ಹೆಸರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಅವಿದ್ಯೆ (ತಪ್ಪು ತಿಳಿವು), ಅಸ್ಮಿತೆ (ತಪ್ಪಾದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ), ರಾಗ (ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಆಕರ್ಷಣೆ), ದ್ವೇಷ (ವಿಕರ್ಷಣೆ) ಮತ್ತು ಅಭಿನಿವೇಶ (ಮುಂದುವರಿಕೆಗೆ ಆಳವಾದ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ). ಅವಿದ್ಯೆ ಉಳಿದವುಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಇದು ಬಂಧನದ ಚಿಂತನಶೀಲ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ; ನೊಂದವರ ಮೇಲೆ ರೋಗ, ಆಘಾತ ಅಥವಾ ಬಡತನದ ದೋಷ ಹೊರಿಸುವ ಸಾಧನವಲ್ಲ, ಯಾರನ್ನೂ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವೂ ಅಲ್ಲ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ನೇರ ಉತ್ತರಗಳು
ಐದು ಕ್ಲೇಶಗಳು ಯಾವುವು?
ಯೋಗಸೂತ್ರ 2.3ರಲ್ಲಿನ ಐದು ಕ್ಲೇಶಗಳು (ಕ್ಲೇಶ, “ಬಾಧೆಗಳು”) ಅವಿದ್ಯೆ (ತನ್ನ ನಿಜಸ್ವರೂಪದ ಅಜ್ಞಾನ), ಅಸ್ಮಿತೆ (ಅಹಂನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು), ರಾಗ (ಸುಖದ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿ), ದ್ವೇಷ (ನೋವಿನ ಮೇಲಿನ ದ್ವೇಷ) ಮತ್ತು ಅಭಿನಿವೇಶ (ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಸಾವಿನ ಭಯ). ಇವು ದುಃಖದ ಮತ್ತು ನಮ್ಮನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಕರ್ಮಗಳ ಬೇರುಗಳು.
ಅವಿದ್ಯೆ ಎಂದರೇನು?
ಯೋಗದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವಿದ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಅಜ್ಞಾನ: ಅನಿತ್ಯವನ್ನು ನಿತ್ಯವೆಂದು, ಅಶುದ್ಧವನ್ನು ಶುದ್ಧವೆಂದು, ದುಃಖವನ್ನು ಸುಖವೆಂದು ಮತ್ತು ಅನಾತ್ಮವನ್ನು ಆತ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿಯುವುದು (ಯೋಗಸೂತ್ರ 2.5). ಇದು ಮಾಹಿತಿಯ ಕೊರತೆಯಲ್ಲ, ತಪ್ಪು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ. ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಕ್ಲೇಶಗಳು ಬೆಳೆಯುವ ಕ್ಷೇತ್ರ ಇದು ಎಂದು ಪತಂಜಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಜಯಿಸುವುದು?
ಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಜಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಗ — ಶಿಸ್ತು, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ — ಅವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ (2.2). ಧ್ಯಾನ ಅವುಗಳ ಸಕ್ರಿಯ ರೂಪಗಳನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ (2.11). ವಿವೇಕ ಜ್ಞಾನ, ಅಂದರೆ ದ್ರಷ್ಟಾರನನ್ನು ದೃಶ್ಯದಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಕಾಣುವುದು, ಕೊನೆಗೆ ಅವನ್ನು ಇನ್ನು ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯಲಾರದ ಹುರಿದ ಬೀಜಗಳಂತೆ ಸುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ.
ಕ್ಲೇಶಗಳ ನಾಲ್ಕು ಅವಸ್ಥೆಗಳು ಯಾವುವು?
ಯೋಗಸೂತ್ರ 2.4ರಲ್ಲಿನ ಕ್ಲೇಶಗಳ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಪ್ರಸುಪ್ತ (ಸುಪ್ತ), ತನು (ದುರ್ಬಲ), ವಿಚ್ಛಿನ್ನ (ಮಧ್ಯಂತರ) ಮತ್ತು ಉದಾರ (ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಕ್ರಿಯ). ಒಂದು ಕ್ಲೇಶ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿದ್ರಿಸಿ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅಭ್ಯಾಸವು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯದಿಂದ ದುರ್ಬಲದತ್ತ, ಕೊನೆಗೆ ಸುಟ್ಟ ಬೀಜದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ.
ಐದು ಕ್ಲೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೆಯೇ? ನಿಮ್ಮ ಮಾತುಗಳಲ್ಲೇ ಕೇಳಿ; ಪೀಠದ ಗುರುಗಳೊಬ್ಬರು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಐದು ಕ್ಲೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರತಿವಿಧಾನಗಳು
| ಕ್ಲೇಶ | ಅರ್ಥ | ಇದು ಹೇಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ | ಅದನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ |
|---|---|---|---|
| ಅವಿದ್ಯೆ | ನಿಜ ಸ್ವರೂಪದ ಅಜ್ಞಾನ | ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನೇ ಆತ್ಮವೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದು | ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ, ವಿವೇಕ, ಧ್ಯಾನ |
| ಅಸ್ಮಿತೆ | ಅಹಂ ತಾದಾತ್ಮ್ಯ | “ನಾನೇ ನನ್ನ ಪಾತ್ರ, ನನ್ನ ರೂಪ, ನನ್ನ ಯಶಸ್ಸು” | ಸಾಕ್ಷಿ ಭಾವ, ಸೇವೆ |
| ರಾಗ | ಸುಖದ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿ | ತೃಷ್ಣೆ, ಪುನರಾವರ್ತನೆ, ಒಡೆತನದ ಭಾವ | ಸಂತೋಷ, ಮಿತಿ |
| ದ್ವೇಷ | ನೋವಿನ ಮೇಲಿನ ದ್ವೇಷ | ಅಸಮಾಧಾನ, ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಕೋಪ | ಮೈತ್ರಿ ಮತ್ತು ಕರುಣೆ (ಯೋಗಸೂತ್ರ 1.33) |
| ಅಭಿನಿವೇಶ | ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು | ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಮರಣದ ಭಯ | ಭಕ್ತಿ, ಅಮರ ಆತ್ಮದ ಚಿಂತನೆ |
ಶಾಸ್ತ್ರ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ
अविद्यास्मितारागद्वेषाभिनिवेशाः क्लेशाः।
avidyāsmitārāgadveṣābhiniveśāḥ kleśāḥ
ಅರ್ಥ: ಕ್ಲೇಶಗಳೆಂದರೆ ಅವಿದ್ಯೆ, ಅಸ್ಮಿತೆ, ರಾಗ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಅಭಿನಿವೇಶ.
— ಯೋಗಸೂತ್ರ 2.3 · ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ: ಪತಂಜಲಿ, ಯೋಗಸೂತ್ರ — ಸ್ವರ ಯೋಗ ಪೀಠದ ಸಂಸ್ಕೃತ-ಪ್ರಧಾನ ಸಂಗ್ರಹ
ಐದರ ಹೆಸರನ್ನೂ ಒಂದೇ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಕುಟುಂಬವಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಸಹಾಯಕ: ಒಂದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವಿದ್ಯೆ, ಅಹಂಕಾರ, ಆಸೆ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಭಯ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಇರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ.
अविद्या क्षेत्रमुत्तरेषां प्रसुप्ततनुविच्छिन्नोदाराणाम्।
avidyā kṣetramuttareṣāṃ prasuptatanuvicchinnodārāṇām|
ಅರ್ಥ: ಅವಿದ್ಯೆಯು ಇತರ ಕ್ಲೇಶಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಅವು ಸುಪ್ತವಾಗಿರಲಿ, ದುರ್ಬಲವಾಗಿರಲಿ, ಮಧ್ಯೆಮಧ್ಯೆ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರಲಿ ಅಥವಾ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರಲಿ.
— ಯೋಗಸೂತ್ರ 2.4 · ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ: ಪತಂಜಲಿ, ಯೋಗಸೂತ್ರ — ಸ್ವರ ಯೋಗ ಪೀಠದ ಸಂಸ್ಕೃತ-ಪ್ರಧಾನ ಸಂಗ್ರಹ
ಅವಿದ್ಯೆಯೇ ಮಣ್ಣು; ಉಳಿದ ನಾಲ್ಕು ಅದರಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ, ಅವು ಸುಪ್ತವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರಲಿ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಯೋಗವು ಕೇವಲ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೇಲಲ್ಲ, ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಸಕ್ರಿಯ ದುಃಖದವರೆಗೆ
ಯೋಗಸೂತ್ರ 2.4 ಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನು ಸುಪ್ತ, ತನು, ವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಅಥವಾ ಸಕ್ರಿಯ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಭ್ಯಾಸವು ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಮುನ್ನ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಮಾದರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಕ್ಲೇಶ ಮತ್ತು ಕರ್ಮ
ಪತಂಜಲಿ ಕ್ಲೇಶವನ್ನು ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಬೋಧನೆ ಕರುಣೆಯನ್ನೂ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. “ನಿಮ್ಮ ದುಃಖವೇ ನಿಮ್ಮ ಕರ್ಮ” ಎಂಬುದು ಚಿಕಿತ್ಸಕವೂ ಅಲ್ಲ, ನೈತಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೂ ಅಲ್ಲ.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಮೊದಲಿನ ವಿರಾಮವಾಗಿ ಸ್ವರ
ಉಸಿರನ್ನು ಮತ್ತು ಹೊಳ್ಳೆಯ ಹರಿವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದರಿಂದ, ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಮೊದಲು ಆಕರ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಂತರ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಇದು ರಚನಾತ್ಮಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ.
ಕ್ಲೇಶಗಳು ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ
ಅವಿದ್ಯೆಯು ಬದಲಾಗುವುದನ್ನು ಬದಲಾಗದ್ದೆಂದು ಮತ್ತು ಅನಾತ್ಮವನ್ನು ಆತ್ಮವೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆ ನೆಲೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಆಕರ್ಷಣೆ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಮುಂದುವರಿಕೆಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಬೇಡದ ವಸ್ತುವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದರಿಂದಲೇ ದುಃಖವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮಾದರಿ ಏಕೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಸರಪಳಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಕ್ಲೇಶಗಳು ಸುಪ್ತ, ದುರ್ಬಲ, ಅಡಚಣೆಗೊಂಡ ಅಥವಾ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರಬಹುದು
ಪತಂಜಲಿಯ ಹಂತಗಳು, ಒಂದು ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಇಲ್ಲವಾದಂತೆ ತೋರಿ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮರಳುವುದೇಕೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ಅಭ್ಯಾಸವು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬೀಜ ಎರಡನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಇದಕ್ಕೆ ತಾಳ್ಮೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಅದೇ ಕ್ಲೇಶವನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ಬಲಪಡಿಸದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಬೇಕು.
ಗುಣಮುಖವಾಗುವುದು ದೋಷಾರೋಪಣೆಯಲ್ಲ
ಒಳಗಿನ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಗಾಯ, ಅನ್ಯಾಯ ಅಥವಾ ಜೈವಿಕ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ರಕ್ಷಣೆ, ಸಂಬಂಧಗಳ ದುರಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಆರೈಕೆಯು ಸುತ್ತಲಿನ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವಾಗ, ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ದುಃಖದ ಭಾಗವನ್ನು ಅದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.
ಅವಿದ್ಯೆಯು ಇತರ ಕ್ಲೇಶಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರ
ಅವಿದ್ಯೆಯು ಅನಿತ್ಯವನ್ನು ನಿತ್ಯವೆಂದು, ಅಶುದ್ಧವನ್ನು ಶುದ್ಧವೆಂದು, ದುಃಖವನ್ನು ಸುಖವೆಂದು ಮತ್ತು ಅನಾತ್ಮವನ್ನು ಆತ್ಮವೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಾಹಿತಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೊರತೆಯಲ್ಲ. ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ತಪ್ಪು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿರಬಹುದು. ಅವಿದ್ಯೆಯು ಬೇರಿನಲ್ಲೇ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ಆಕಾರ ಕೊಡುವುದರಿಂದ, ಕೇವಲ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ಅದು ಹೋಗದು; ದ್ರಷ್ಟಾರ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಅಭ್ಯಾಸ, ವಿವೇಕ ಮತ್ತು ನೇರ ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿ ಬೇಕು.
ಅಸ್ಮಿತೆಯು ದ್ರಷ್ಟಾರನನ್ನು ನೋಡುವ ಸಾಧನದೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ
ಅಸ್ಮಿತೆಯು ಅರಿವಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬುದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ; ಬುದ್ಧಿಯೆಂದರೆ ಅನುಭವವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವ ಸಾಧನ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇದು “ನಾನು ಈ ಪಾತ್ರ, ಆಲೋಚನೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನಿಸದ ಖಚಿತತೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಗುರುತಿನ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಯೋಗವು ತಪ್ಪು ಗುರುತಿನ ಮೂಲಕ ಉಂಟಾಗುವ ಬಂಧನವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ; ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಥವಾ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
ರಾಗ ನೆನಪಿನ ಸುಖದಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ
ಸುಖದ ನೆನಪು ಹಿಡಿತವನ್ನು ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಯು ಪುನರಾವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದಾಗ ಆಕರ್ಷಣೆ ಕ್ಲೇಶಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆನಂದವನ್ನೇ ಖಂಡಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬಯಕೆಯ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಚಲನೆಯು ಮಾತು ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಧ್ಯಾನವು ಅದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಯು ಆ ವಸ್ತು ಸೂಕ್ತವೇ, ಎಷ್ಟು ಸಾಕು ಮತ್ತು ಅದರ ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿದರೆ ಯಾವ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದು ಕೇಳಬಲ್ಲದು.
ದ್ವೇಷವು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ನೋವಿನಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ
ನಿಜವಾದ ಅಪಾಯದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದಾಗ ದ್ವೇಷವು ಜೀವವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ನೋವು ವರ್ತಮಾನದ ಗ್ರಹಿಕೆ ಮತ್ತು ವರ್ತನೆಯನ್ನು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ನಿಯಂತ್ರಿಸತೊಡಗಿದಾಗ ಅದು ಕ್ಲೇಶವಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದೆಯೂ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಾಕುವುದು ವಿವೇಕವಾಗಬಹುದು, ಮತ್ತು ಹಾನಿ ಮುಂದುವರಿದಿರುವಾಗ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಹೇರಲಾಗದು. ತಕ್ಷಣದ ಬೆದರಿಕೆ ಇಲ್ಲವಾದ ಮೇಲೂ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿರುವ ಆಂತರಿಕ ಒತ್ತಾಯದಿಂದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಯೌಗಿಕ ಕೆಲಸವು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಭಿನಿವೇಶವೆಂದರೆ ಮುಂದುವರಿಕೆಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಳವಾದ ಹಿಡಿತ
ಈ ಕ್ಲೇಶವು ಜ್ಞಾನಿಯಲ್ಲೂ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪತಂಜಲಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಸೀಮಿತ ಗುರುತು ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಯ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಸುರಕ್ಷತೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಕೀಳು ಎಂದು ಇದರ ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ಅಭ್ಯಾಸವು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ದೇಹ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ಮುಗಿದುಹೋಗದ ಅರಿವಿನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಳಜಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಗ ಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನು ತೆಳುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ
ತಪಸ್ಸು, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಈಶ್ವರ ಪ್ರಣಿಧಾನವು ಕ್ಲೇಶ ಸರಪಣಿಗೆ ಶಿಸ್ತಿನ ಶಕ್ತಿ, ಸ್ವ-ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಣೆಯನ್ನು ತರುತ್ತವೆ. ಧ್ಯಾನವು ಮಾದರಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ; ನೈತಿಕ ಕರ್ಮವು ಅದಕ್ಕೆ ಪೋಷಣೆ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ; ಭಕ್ತಿಯು ಫಲದ ಮೇಲಿನ ಒಡೆತನವನ್ನು ಸಡಿಲಿಸುತ್ತದೆ. ಬೇರುಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿಹಾರವಾಗುವ ಮೊದಲು ಸುಪ್ತವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಗ್ರಂಥವು ಕ್ಷೀಣತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತ ನಿವಾರಣೆ ಎಂದು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಬಾರದು.
ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ವಿವೇಕ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತವೆ
ಹಾನಿಕಾರಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಮೂಡಿದಾಗ, ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವಂತೆ ಪತಂಜಲಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮೇಲ್ಮೈಯ ಧನಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲ. ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಬೀಜವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಇದು ಗಮನ, ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಯ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ವಿವೇಕ ಜ್ಞಾನವು ದ್ರಷ್ಟಾರನು ಬದಲಾಗುವ ಮಾದರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ: ಒಂದು ಹೊಸ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಬೇರಿನಲ್ಲಿರುವ ತಪ್ಪು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಶೀಲನೆಯು ಸ್ವದ್ವೇಷ ಅಥವಾ ಇತರರನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಧನವಾಗದಂತೆ ಕರುಣೆ ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ. ತಾಳ್ಮೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ, ಏಕೆಂದರೆ ಸುಪ್ತ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಹೊಸ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಬರಬಹುದು.
ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಈ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಸಂಧಿಸುವಲ್ಲಿ
ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಬಯಕೆ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಮರಣ ಭಯವನ್ನು ತನ್ನದೇ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅರಿವಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಈ ಮಾದರಿಗಳು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸಂಕಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಧ್ಯಾನ ಸಂಶೋಧನೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
- Goyal M et al., JAMA Internal Medicine 2014 — ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಧ್ಯಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು (ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಮೆಟಾ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, 47 ಪ್ರಯೋಗಗಳು, 3,515 ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು). ಮೈಂಡ್ಫುಲ್ನೆಸ್ ಧ್ಯಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಆತಂಕ, ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ನೋವಿನಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದ ಪುರಾವೆ ನೀಡಿದವು; ಸಕ್ರಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಸಣ್ಣದಿಂದ ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದ್ದವು. ಮಿತಿ: ಧ್ಯಾನವು ಔಷಧ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಯಾಮದಂತಹ ಇತರ ಸಕ್ರಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆ, ಗಮನ ಹಾಗೂ ಧನಾತ್ಮಕ ಮನಃಸ್ಥಿತಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪುರಾವೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಿತ್ತು.
- Lindahl JR et al., PLoS One 2017 — “The varieties of contemplative experience”, ಮೂರು ಬೌದ್ಧ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಧ್ಯಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಸಂದರ್ಶನಗಳು. ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 59 ಬಗೆಯ ಅನುಭವಗಳನ್ನು, ಅತ್ಯಂತ ಸಕಾರಾತ್ಮಕದಿಂದ ಸಂಕಟದಾಯಕದವರೆಗೆ, ಏಳು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದೆ; ಜೊತೆಗೆ ಜನರು ಹೇಗೆ ನಿಭಾಯಿಸಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ 26 ಅಂಶಗಳನ್ನೂ ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಮಿತಿ: ಗುಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ; ಇದು ಅನುಭವಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಇದು ಸ್ವರ ಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ
ಸ್ವರ ಅಭ್ಯಾಸವು ಕ್ಲೇಶವನ್ನು ಅದರ ಆರಂಭದ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ: ಕೋಪ, ಭಯ ಅಥವಾ ತೃಷ್ಣೆಯು ಮಾತು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಯಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ವೀಕ್ಷಣೆಯು ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ, ಸಂಯಮ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ವಿವೇಕದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಅರಿವನ್ನು ಕಲಿಯಿರಿ.
ಅಭ್ಯಾಸ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ
ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಾನಸಿಕ ಆಘಾತದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ಮನೋರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅಥವಾ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಎಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಮೀರಬೇಕಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಹಚ್ಚಬೇಡಿ.
ನಿಮಗೆ ಸರಿಯಾದ ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆ ಯಾವುದು?
ಗುರುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಋಷಿಕೇಶದ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಿರವಾದ, ಹಂತ ಹಂತದ ಅಭ್ಯಾಸ ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಕೋರ್ಸ್ಗಳು ಸೂಕ್ತ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೋರ್ಸ್ ಸರಿಯಾದ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲ; ಅದಕ್ಕೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಅಭ್ಯಾಸ ಬೇಕು.
ಮುಂದೆ ಓದಿ: ಪತಂಜಲಿ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಗ
ಸ್ವಾಮಿ ಚರಣಾಶ್ರಿತ ಗಿರಿ · ಸ್ವರ ಯೋಗ ಪೀಠ, ಋಷಿಕೇಶ
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಕ್ಲೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಪಗಳು ಒಂದೇ ಏನು?
ಇಲ್ಲ. ಕ್ಲೇಶಗಳು ಪೀಡೆಗಳು — ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಮಾದರಿಗಳು — ಶಿಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದ ನೈತಿಕ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲ. ಅವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಯೌಗಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸ, ಅಪರಾಧ ಭಾವನೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಬೋಧನೆಯನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕರುಣಾಮಯವನ್ನಾಗಿಯೂ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಮರಣ ಭಯವನ್ನು ಕ್ಲೇಶ ಎಂದು ಏಕೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?
ಪತಂಜಲಿಯವರು (2.9) ಹೇಳುವಂತೆ, ಅಭಿನಿವೇಶ — ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು — ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಆಳವಾದ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದೆ. ಇದು ಅನೇಕ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ವಿಕೃತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಯೋಗವು ಜೀವನದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸಾಯದ ಅರಿವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಯವನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಕ್ಲೇಶಗಳಿಗೂ ಕರ್ಮಕ್ಕೂ ಏನು ಸಂಬಂಧ?
ಕರ್ಮದ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಕ್ಲೇಶಗಳೇ ಮೂಲ ಎಂದು ಪತಂಜಲಿ (2.12) ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವಿದ್ಯೆ, ಅಹಂಕಾರ, ತೃಷ್ಣೆ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಭಯದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳು ಭವಿಷ್ಯದ ಅನುಭವವನ್ನು ತರುವ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಮೂಲ ದುರ್ಬಲವಾದಾಗ ಕರ್ಮಗಳು ಕಡಿಮೆ ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಕರ್ಮದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಗೆ ಕ್ಲೇಶ ಸಾಧನೆಯೇ ಕೇಂದ್ರ.
ಚಿಕಿತ್ಸೆ (ಥೆರಪಿ) ಕ್ಲೇಶಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದೇ?
ಉತ್ತಮ ಮನೋಚಿಕಿತ್ಸೆ ತೃಷ್ಣೆ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಭಯದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಯೋಗಿಗಳು ಅದನ್ನು ಮೌಲ್ಯಯುತವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯೋಗವು ಮತ್ತೊಂದು ಗುರಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ: ದ್ರಷ್ಟಾರನನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಕಾಣುವುದು, ಇದು ಅಜ್ಞಾನವನ್ನೇ ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತೊಗೆಯುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಲ್ಲವು, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತನ್ನ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ.
ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟ ಬೀಜ ಎಂದರೇನು?
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ ಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನು ಹುರಿದ ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ: ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಇರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯಲಾರವು. ಮುಕ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವು ಇನ್ನು ಬಂಧನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಉಪಮೆಯು ವಿವೇಕ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನದ ಮೂಲಕ ತಲುಪುವ ಕ್ಲೇಶ ಸಾಧನೆಯ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಸ್ವರ ಯೋಗ ಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ?
ತೀವ್ರ ತೃಷ್ಣೆ, ಕೋಪ ಅಥವಾ ಭಯವು ಉಸಿರನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ — ಅದರ ವೇಗ, ಆಳ ಮತ್ತು ಹೊಳ್ಳೆಗಳ ಹರಿವನ್ನು. ಸ್ವರ ಅಭ್ಯಾಸವು ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಗುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಗಮನಿಸುವುದನ್ನು ತರಬೇತಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಮೊದಲು ಒಂದು ವಿರಾಮವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ವಿರಾಮದಲ್ಲಿಯೇ ಕ್ಲೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತವೆ.
ಮೂಲಗಳು
- ಪತಂಜಲಿ, ಯೋಗಸೂತ್ರ 2.3–11 ಮತ್ತು 2.12–16.
- ಭಗವದ್ಗೀತೆ 2.62–63 ಆಸಕ್ತಿ, ಬಯಕೆ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಕುಂದಿದ ವಿವೇಕದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಆದರೆ ಭಿನ್ನವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ಯೋಗಸೂತ್ರ 2.3 — ಪತಂಜಲಿ, ಯೋಗಸೂತ್ರ — ಸ್ವರ ಯೋಗ ಪೀಠದ ಸಂಸ್ಕೃತ-ಪ್ರಧಾನ ಸಂಗ್ರಹ.
- ಯೋಗಸೂತ್ರ 2.4 — ಪತಂಜಲಿ, ಯೋಗಸೂತ್ರ — ಸ್ವರ ಯೋಗ ಪೀಠದ ಸಂಸ್ಕೃತ-ಪ್ರಧಾನ ಸಂಗ್ರಹ.
- Goyal M et al., JAMA Internal Medicine 2014 — ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಧ್ಯಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು (ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಮೆಟಾ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, 47 ಪ್ರಯೋಗಗಳು, 3,515 ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು).
- Lindahl JR et al., PLoS One 2017 — “The varieties of contemplative experience”, ಮೂರು ಬೌದ್ಧ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಧ್ಯಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಸಂದರ್ಶನಗಳು.
ಐದು ಕ್ಲೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪೀಠದೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿ
ನಿಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯ, ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನೀವು ಏನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದೀರಿ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ; ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ಆಚಾರ್ಯರು ನಿಮಗೆ ಹೊಂದುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಥವಾ ಉಚಿತ ಏಳು ದಿನಗಳ ಸ್ವರ ಪತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ.
ಸ್ವಾಮಿ ಚರಣಾಶ್ರಿತ ಗಿರಿಯವರ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲಾಗಿದೆ · ಸ್ವರ ಯೋಗ ಪೀಠ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಸ್ವರ್ಗಾಶ್ರಮ, ಋಷಿಕೇಶ · ಈ ಪುಟವು ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ · ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅವರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಿಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ
ರಾಜಯೋಗದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೋರ್ಸ್ಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಸೂಕ್ತ ಎಂದು ಕೇಳಿ.