ചിത്തവൃത്തി — മനസ്സിന്റെ ചലനങ്ങളെക്കുറിച്ച് പതഞ്ജലി
പതഞ്ജലി യോഗത്തിലെ ചിത്തവും അഞ്ച് വൃത്തികളും: പ്രമാണം, വിപര്യയം, വികല്പം, നിദ്ര, സ്മൃതി; മനസ്സിനെ ശാന്തമാക്കുക എന്നതിന്റെ അർത്ഥമല്ലാത്തത് എന്താണ്.
ചിത്തവൃത്തി
പതഞ്ജലിയുടെ യോഗത്തിൽ ചിത്തം മനോമണ്ഡലവും വൃത്തികൾ അതിന്റെ ചലനങ്ങളോ രൂപഭേദങ്ങളോ ആണ്. യോഗസൂത്രം 1.5–11 അവയെ പ്രമാണം, വിപര്യയം, വികല്പം, നിദ്ര, സ്മൃതി എന്നിങ്ങനെ വിഭജിക്കുന്നു; ഓരോന്നും ക്ലേശയുക്തമോ ക്ലേശരഹിതമോ ആകാം. മനസ്സിനെ ഉപദ്രവിക്കുകയോ ഉപയോഗപ്രദമായ ചിന്തയെ നിഷേധിക്കുകയോ ചെയ്യണമെന്ന് നിരോധം ആവശ്യപ്പെടുന്നില്ല; അഭ്യാസത്തിലൂടെയും വൈരാഗ്യത്തിലൂടെയും ഉള്ള ചിട്ടയായ ശാന്തമാക്കലിനെയോ നിയന്ത്രണത്തെയോ ആണ് അത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്; അങ്ങനെ അവബോധം ഓരോ ചലനത്തോടും പൂർണ്ണമായി താദാത്മ്യപ്പെടാതെ നിൽക്കുന്നു.
സാധാരണ ചോദ്യങ്ങൾക്കുള്ള നേരിട്ടുള്ള ഉത്തരങ്ങൾ
യോഗത്തിൽ ചിത്തം എന്താണ്?
യോഗത്തിൽ ചിത്തം മനസ്സിന്റെ മണ്ഡലമാണ് — ചിന്ത, വികാരം, ഓർമ്മ, ധാരണ എന്നിവയുടെ മുഴുവൻ ആന്തരിക ഉപകരണവും, അതിനെ രൂപപ്പെടുത്തുന്ന സംസ്കാരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ. അതിന്റെ ചലനങ്ങളുടെ നിരോധമാണ് പതഞ്ജലിയുടെ യോഗനിർവചനം. ചിത്തം ആത്മാവല്ല; ദ്രഷ്ടാവായ ആത്മാവ് പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന ഒന്നാണത്.
വൃത്തികൾ എന്നാൽ എന്താണ്?
വൃത്തികൾ (വൃത്തി, “തിരിച്ചിലുകൾ”) മനസ്സിന്റെ ചലനങ്ങളോ രൂപഭേദങ്ങളോ ആണ്. യോഗസൂത്രം 1.6-ൽ പതഞ്ജലി അഞ്ച് തരം പറയുന്നു: പ്രമാണം, വിപര്യയം, വികല്പം, നിദ്ര, സ്മൃതി. ഓരോന്നും ക്ലിഷ്ടമോ അക്ലിഷ്ടമോ ആകാം. യോഗം അവയെ ഇല്ലാതാക്കുന്നില്ല; അവയിൽ ഒഴുകിപ്പോകുന്നതിൽ നിന്ന് അവബോധത്തെ സ്വതന്ത്രമാക്കുന്നു.
“യോഗശ്ചിത്തവൃത്തിനിരോധഃ” എന്നതിന്റെ അർത്ഥം എന്താണ്?
Yogaś citta-vṛtti-nirodhaḥ, യോഗസൂത്രം 1.2, എന്നാൽ "യോഗം എന്നാൽ മനസ്സിന്റെ മണ്ഡലത്തിലെ ചലനങ്ങളുടെ ശമനം" എന്നർത്ഥം. നിരോധം എന്നാൽ നിയന്ത്രണം അല്ലെങ്കിൽ വിരാമം; ദ്രഷ്ടാവ് സ്വന്തം സ്വരൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളത്തക്കവണ്ണം പൂർണ്ണമായ ഒരു ശാന്തമാകൽ (1.3). ഇത് തെളിമയുടെ അവസ്ഥയാണ്, മന്ദതയോ അടിച്ചമർത്തലോ അല്ല.
വൃത്തികൾ എങ്ങനെ ശാന്തമാകുന്നു?
വൃത്തികൾ ശമിക്കുന്നത് അഭ്യാസം (abhyāsa), വൈരാഗ്യം (vairāgya) എന്നിവയിലൂടെയാണെന്ന് പതഞ്ജലി 1.12-ൽ പറയുന്നു. ഈശ്വരനോടുള്ള ഭക്തി (1.23), മൈത്രിയും കരുണയും വളർത്തൽ (1.33), ശ്വാസത്തിൽ ശ്രദ്ധ (1.34), സ്ഥിരമായ ഏകാഗ്രത എന്നീ താങ്ങുകളും അദ്ദേഹം നൽകുന്നു. കാലക്രമേണ മനസ്സ് സ്വന്തം ഉറവിടത്തിൽ ഉറയ്ക്കുന്നു.
ചിത്തവൃത്തിയെക്കുറിച്ച് ഇനിയും ചോദ്യമുണ്ടോ? നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം വാക്കുകളിൽ ചോദിക്കൂ; പീഠത്തിലെ ഒരു ഗുരു മറുപടി നൽകുന്നു.
ശാസ്ത്രം പറയുന്നത്
योगश्चित्तवृत्तिनिरोधः।
yogaścittavṛttinirodhaḥ
അർത്ഥം: മനസ്സിന്റെ വൃത്തികളുടെ നിരോധമാണ് യോഗം.
— യോഗസൂത്രം 1.2 · സംസ്കൃത മൂലം: പതഞ്ജലി, യോഗസൂത്രം — സ്വര യോഗ പീഠത്തിന്റെ സംസ്കൃത-പ്രധാന ശേഖരം
യോഗത്തിന്റെ തന്നെ നിർവചനം. തുടർന്നുള്ള ഓരോ സൂത്രവും മനസ്സിന്റെ ചലനങ്ങൾ എങ്ങനെ അടങ്ങുന്നു എന്നും അവ അടങ്ങുമ്പോൾ എന്ത് വെളിപ്പെടുന്നു എന്നും വിശദീകരിക്കുന്നു.
प्रमाणविपर्ययविकल्पनिद्रास्मृतयः।
pramāṇaviparyayavikalpanidrāsmṛtayaḥ|
അർത്ഥം: മനസ്സിന്റെ വൃത്തികൾ പ്രമാണം, വിപര്യയം, വികല്പം, നിദ്ര, സ്മൃതി എന്നിവയാണ്.
— യോഗസൂത്രം 1.6 · സംസ്കൃത മൂലം: പതഞ്ജലി, യോഗസൂത്രം — സ്വര യോഗ പീഠത്തിന്റെ സംസ്കൃത-പ്രധാന ശേഖരം
“ചലനങ്ങളെ” പതഞ്ജലി അവ്യക്തമായി വിടുന്നില്ല: അദ്ദേഹം അഞ്ചെണ്ണത്തിന് പേരിടുന്നു. ശരിയായ അറിവുപോലും ഒരു വൃത്തിയാണ് — പ്രശ്നം സത്യമോ തെറ്റോ അല്ല, അവബോധം ആ ചലനവുമായി താദാത്മ്യം പ്രാപിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ്.
അഞ്ച് വൃത്തികൾ
പ്രമാണം, വിപര്യയം, വികല്പം, നിദ്ര, സ്മൃതി എന്നിവ അറിവ്, തെറ്റ്, ഭാഷാധിഷ്ഠിത നിർമ്മിതി, ഉറക്കം, ഓർമ്മ എന്നിവയെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൃത്യമായ ചിന്തയും ഒരു വൃത്തിയായി തുടരുന്നു; പ്രശ്നം താദാത്മ്യവും ബന്ധനവുമാണ്, ചിന്ത ധാർമ്മികമായി മോശമാണോ എന്നതല്ല.
നിരോധം അടിച്ചമർത്തലല്ല
ബലപ്രയോഗത്തിലൂടെയുള്ള അടിച്ചമർത്തൽ സംഘർഷം വർദ്ധിപ്പിച്ചേക്കാം. പതഞ്ജലി ദീർഘകാല അഭ്യാസം, പിടിച്ചുവയ്ക്കാതിരിക്കൽ, ഏകാഗ്രത, ഒന്നിലധികം ആധാരങ്ങൾ എന്നിവ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. വിവർത്തനം നിരോധത്തിന്റെ സാങ്കേതികമായ ആഴം സംരക്ഷിക്കണം.
കണ്ണാടിയായി ശ്വാസം
മാനസിക ചലനത്തോടൊപ്പം ശ്വാസഗുണം എത്ര വേഗം മാറുന്നുവെന്ന് സ്വര നിരീക്ഷണം കാണിക്കുന്നു. ഇത് ഒരു നിരീക്ഷണ ബന്ധമാണ്; ഒരു നാസിക മനോരോഗനിർണ്ണയമാണെന്നതിന്റെ തെളിവല്ല.
മനസ്സിന്റെ മേഖല ചിന്തകളുടെ ഒഴുക്കിനേക്കാൾ കൂടുതലാണ്
ധാരണ, ഓർമ്മ, ഭാവന, ഉറക്കം, യഥാർത്ഥ അറിവ് എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്ന പ്രവർത്തനക്ഷേത്രം ചിത്തത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ആ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ചലനമോ ഭാവമോ ആണ് വൃത്തി. യോഗം ഉപകരണത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നില്ല; ഓരോ ചലനത്തോടുമുള്ള നിർബന്ധിത താദാത്മ്യത്തിൽ നിന്ന് ദ്രഷ്ടാവിനെ മോചിപ്പിക്കുന്നു.
അടിച്ചമർത്തൽ നിരോധമല്ലാത്തത് എന്തുകൊണ്ട്
ഒരു ചിന്തയെ ബലമായി ഭൂമിക്കടിയിലേക്ക് അടിച്ചമർത്തുന്നത് അതിന്റെ ബീജത്തെ സജീവമായി നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് പിരിമുറുക്കം കൂട്ടിയേക്കാം. അഭ്യാസം സ്ഥിരത വളർത്തുന്നു, വൈരാഗ്യം പിടിച്ചുവയ്ക്കലിനെ അയയ്ക്കുന്നു. ഇവ രണ്ടും ചേർന്ന് ആ ചലനത്തെ നിലനിർത്തുന്ന സാഹചര്യങ്ങളെ മാറ്റുന്നു, ശാന്തത അടിച്ചേൽപ്പിക്കപ്പെട്ടതല്ലാതെ സ്ഥിരമാകാൻ അനുവദിക്കുന്നു.
അസ്വസ്ഥമായ മനസ്സിനെ അറിയുന്നത് ആരാണ്?
“എന്റെ മനസ്സ് അസ്വസ്ഥമാണ്” എന്ന് നാം പറയുന്നത് അസ്വസ്ഥത അറിയപ്പെടുന്നതിനാലാണ്. യോഗം ഈ നേരിട്ടുള്ള വസ്തുതയിൽ നിന്ന് ആരംഭിക്കുന്നു: മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന മനസ്സ് അവബോധത്തിന്റെ വിഷയമാണ്, അതിനാൽ അവബോധത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തെ തന്നെ അത് പൂർണ്ണമായി ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയില്ല. ധ്യാനം ഈ വ്യത്യാസത്തെ അനുഭവത്തിൽ പരിശോധിക്കുന്നു.
പ്രമാണം സാധുവായ അറിവാണ്, എങ്കിലും അത് ഒരു വൃത്തിയാണ്
പ്രത്യക്ഷം, അനുമാനം, വിശ്വസനീയമായ സാക്ഷ്യം എന്നിവ സാധുവായ അറിവ് നൽകും. യോഗം അവയെ തള്ളുന്നില്ല. കൃത്യമായ അറിവും ചിത്തത്തിന്റെ ഒരു രൂപമാണെന്ന് അത് നിരീക്ഷിക്കുന്നു—സ്വന്തം മേഖലയിൽ ഉപകാരപ്രദം, എന്നാൽ ദ്രഷ്ടാവിന് തുല്യമല്ല. ഈ വേർതിരിവ് യുക്തിക്കും ശാസ്ത്രത്തിനും സാധനയെ നയിക്കാൻ അവസരം നൽകുന്നു; അതേസമയം ആശയപരമായ അറിവിനെ നേരിട്ടുള്ള ലയമായോ അന്തിമ മുക്തിയായോ തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നത് തടയുകയും ചെയ്യുന്നു.
വിപര്യയം ഒരു വസ്തുവിനെ മറ്റൊന്നായി തെറ്റിദ്ധരിക്കലാണ്
വിഷയത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കാത്ത അറിവാണ് ഭ്രമം. ധ്യാനത്തിൽ പ്രതീക്ഷ അനുഭൂതിയെ രൂപപ്പെടുത്തുകയും ആത്മവിശ്വാസത്തോടെയുള്ള തെറ്റായ വ്യാഖ്യാനം ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യാം. പ്രയത്നം കൊണ്ടുണ്ടായ ഒരു സമ്മർദ്ദത്തെ ചക്രം ഉണരൽ എന്ന് വിളിച്ചേക്കാം; ഭയമുള്ള ഒരു ചിന്തയെ പുറമേനിന്നുള്ള ആക്രമണമായി കണക്കാക്കിയേക്കാം. ഓരോ ആദ്യ വ്യാഖ്യാനത്തെയും പവിത്രമെന്ന് കരുതി സംരക്ഷിക്കുന്നതിനു പകരം, കൂടുതൽ തെളിഞ്ഞ നിരീക്ഷണം, സാധുവായ അറിവിന്റെ മാർഗ്ഗങ്ങൾ, മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം എന്നിവയിലൂടെയുള്ള തിരുത്തൽ യോഗം ആവശ്യപ്പെടുന്നു.
വികല്പം വാക്കുകളുടെ ശക്തി കാണിച്ചുതരുന്നു
ബന്ധപ്പെട്ട വസ്തു ഇല്ലാത്തപ്പോൾ പോലും ഭാഷയിൽ നിന്ന് ആശയനിർമ്മിതി ഉണ്ടാകാം. വാക്കുകൾക്ക് അഭ്യാസത്തെ ക്രമപ്പെടുത്താനും സൂക്ഷ്മമായ ഉപദേശം കൈമാറാനും കഴിയും, പക്ഷേ അവയ്ക്ക് സങ്കല്പിത നേട്ടങ്ങളെയും സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയും. “ഞാൻ ഉണർന്നിരിക്കുന്നു” എന്ന് ആവർത്തിക്കുന്നത് ഉണർവ് സ്ഥാപിക്കുന്നില്ല. ഒരു വാക്യത്തിന് ചുറ്റും പേരുകളും ഓർമ്മകളും ബന്ധങ്ങളും എങ്ങനെ ഒരു ലോകം നിർമ്മിക്കുന്നുവെന്നും, ആ വാക്യത്താൽ പൂർണ്ണമായി ഭരിക്കപ്പെടാതെ ശ്രദ്ധയ്ക്ക് അതിനെ എങ്ങനെ അറിയാൻ കഴിയുമെന്നും ധ്യാനം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
നിദ്രയും സ്മൃതിയും ചിത്തത്തിന്റെ ചലനങ്ങളാണ്
ഉറക്കം യൗഗിക വിശകലനത്തിൽ ഇല്ലാതാകുന്നില്ല; അഭാവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു ജ്ഞാനാധാരം അതിനുണ്ട്, സ്മൃതി അനുഭവിച്ച വസ്തുക്കളെ നിലനിർത്തുന്നു. പലതവണ സമയം നഷ്ടപ്പെടുന്ന ധ്യാനി വെറുതെ ഉറങ്ങുകയായിരിക്കാം. സ്മൃതിക്ക് ഉപദേശം തിരികെ കൊണ്ടുവരാം; എന്നാൽ മുറിവും ആഗ്രഹവും വീണ്ടും കളിക്കാനും കഴിയും. അഭ്യാസം ഓർമ്മയെ വിവേചനമില്ലാതെ മായ്ക്കുന്നില്ല. അത് താദാത്മ്യഭാവത്തെയും, ഓർമ്മിച്ച അനുഭവം ഇപ്പോഴത്തെ പ്രതികരണത്തെ വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കുന്ന നിർബന്ധ ശക്തിയെയും മാറ്റുന്നു.
ക്ലേശയുക്തവും ക്ലേശരഹിതവുമായ വൃത്തികൾ അവയുടെ ഫലത്തിലൂടെ വേർതിരിച്ചറിയപ്പെടുന്നു
അഞ്ചുതരം വൃത്തികൾ ക്ലിഷ്ടമോ അക്ലിഷ്ടമോ—അതായത് ക്ലേശബാധിതമോ ക്ലേശരഹിതമോ—ആകാം. ചൂഷണത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്ന ശരിയായ ചിന്തയും ക്ലേശത്തോട് ബന്ധിതമായി തുടരുന്നു; വിവേചനത്തെ നയിക്കുന്ന ഒരു ആശയം സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ പിന്തുണച്ചേക്കാം. മനസ്സിന്റെ എല്ലാ പ്രവർത്തനവും ഒരുപോലെ മോശമാണെന്ന ലളിതമായ ധാരണയെ ഇത് തടയുന്നു. പ്രായോഗികമായ ചോദ്യം, ഒരു ചലനം അജ്ഞാനത്തെയും മുറുകെപ്പിടിക്കലിനെയും വിദ്വേഷത്തെയും ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നുവോ, അതോ വ്യക്തതയ്ക്കും മോചനത്തിനും ഉതകുന്നുവോ എന്നതാണ്.
അഭ്യാസവും വൈരാഗ്യവും നിരോധത്തെ സ്ഥിരമാക്കുന്നു
അഭ്യാസം സ്ഥിരത ആവർത്തിച്ച് ഉറപ്പിക്കുന്നു; അനാസക്തി ഉടമസ്ഥതയുടെയും പ്രതിരോധത്തിന്റെയും ഇന്ധനത്തെ ഇല്ലാതാക്കുന്നു. അടിച്ചമർത്തൽ കാണാവുന്ന ഒരു ചിന്തയ്ക്കുമേൽ ബലം പ്രയോഗിക്കുകയും അതിന്റെ കാരണങ്ങളെ സജീവമായി വിടുകയും ചെയ്യുന്നു. അഭ്യാസവും വൈരാഗ്യവും ചലനം ഉണ്ടാകുന്ന സാഹചര്യങ്ങളെത്തന്നെ രൂപാന്തരപ്പെടുത്തുന്നു. അതിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ശാന്തത ഉണർവുള്ളതും ലഭ്യമായതുമാണ്, മരവിച്ചതല്ല. ആവശ്യമുള്ളപ്പോൾ അതിന് ചിന്ത ഉപയോഗിക്കാം, പ്രവർത്തി പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ അതിനെ വിട്ടയയ്ക്കാം.
വ്യക്തമായ മനസ്സ് ചിന്തിക്കാൻ പ്രാപ്തമായിത്തന്നെ തുടരുന്നു
നിരോധം ഒരു സാധകനെ ആസൂത്രണം ചെയ്യാനോ പഠിക്കാനോ മറ്റുള്ളവരെ പരിചരിക്കാനോ കഴിവില്ലാത്തവനാക്കുന്നില്ല. ഉപകരണത്തിന്റെ ഉപയോഗത്തിൽ അത് സ്വാതന്ത്ര്യം തിരികെ നൽകുന്നു. ഒരു ജോലിക്കായി ചിന്ത ഉണ്ടാകാം, അത് മുഴുവൻ വ്യക്തിത്വമാകാതെ, ആവശ്യം കഴിയുമ്പോൾ ശമിക്കുകയും ചെയ്യാം. ശൂന്യത അഭിനയിച്ചു കാണിക്കുന്നതിനെക്കാൾ അർത്ഥവത്താണ് ഈ പ്രവർത്തനപരമായ സ്വാതന്ത്ര്യം. അറിവും ഓർമ്മയും ഭാവനയും ഭയത്തെയോ പിടിച്ചുപറ്റലിനെയോ ആത്മപ്രാധാന്യത്തെയോ തനിയെ പോഷിപ്പിക്കാതെ വിവേകത്തെ സേവിക്കുമ്പോൾ ഇത് ദൃശ്യമാകുന്നു. വ്യക്തത പ്രതികരണക്ഷമമായി തുടരുന്നു.
ആധുനിക ശാസ്ത്രം ഈ ഉപദേശത്തെ കണ്ടുമുട്ടുന്നിടം
ശ്രദ്ധയെയും ധ്യാനത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ആധുനിക ഗവേഷണം ഒരേ മേഖലയെ പഠിക്കുന്നു — മനസ്സ് എങ്ങനെ സഞ്ചരിക്കുന്നു, പരിശീലനം അതിനെ എങ്ങനെ മാറ്റുന്നു — തനിക്ക് എന്ത് കാണിക്കാനാകും എന്നതിൽ സത്യസന്ധമായ പരിമിതികളോടെ.
- Goyal M et al., JAMA Internal Medicine 2014 — മാനസിക സമ്മർദ്ദത്തിനും ക്ഷേമത്തിനുമുള്ള ധ്യാനപരിപാടികൾ (ചിട്ടയായ അവലോകനവും മെറ്റാ-വിശകലനവും, 47 പഠനങ്ങൾ, 3,515 പങ്കാളികൾ). മൈൻഡ്ഫുൾനെസ് ധ്യാന പരിപാടികൾ ഉത്കണ്ഠ, വിഷാദം, വേദന എന്നിവയിൽ മിതമായ തെളിവോടെ പുരോഗതി കാണിച്ചു; സജീവ നിയന്ത്രണ ഗ്രൂപ്പുകളോടുള്ള താരതമ്യത്തിൽ ഫലങ്ങൾ ചെറുതുമുതൽ മിതമായതുവരെയായിരുന്നു. പരിമിതി: മരുന്നുകൾ, വ്യായാമം തുടങ്ങിയ മറ്റു സജീവ ചികിത്സകളെക്കാൾ ധ്യാനം മെച്ചമായിരുന്നില്ല; ഉറക്കം, ശ്രദ്ധ, നല്ല മാനസികാവസ്ഥ എന്നിവയുടെ കാര്യത്തിൽ തെളിവും ദുർബലമായിരുന്നു.
- Lindahl JR et al., PLoS One 2017 — “The varieties of contemplative experience”, മൂന്ന് ബൗദ്ധ പരമ്പരകളിലെ ധ്യാനികളുമായും അധ്യാപകരുമായും നടത്തിയ അഭിമുഖങ്ങൾ. ധ്യാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട 59 തരം അനുഭവങ്ങളെ ഏഴ് മേഖലകളിലായി, അത്യന്തം ഗുണകരം മുതൽ ക്ലേശകരം വരെ, രേഖപ്പെടുത്തി; ആളുകൾ അവയെ എങ്ങനെ നേരിട്ടു എന്നതിനെ സ്വാധീനിച്ച 26 ഘടകങ്ങളും. പരിമിതി: ഗുണാത്മകവും ബൗദ്ധ പ്രത്യേകവുമാണ്; അനുഭവങ്ങളുടെ വ്യാപ്തിയെ ഇത് വിവരിക്കുന്നു, ഓരോന്നും എത്ര തവണ സംഭവിക്കുന്നു എന്ന് അളക്കുന്നില്ല.
ഇത് സ്വരയോഗവുമായി എങ്ങനെ ബന്ധപ്പെടുന്നു
ശ്വാസം ചിത്തത്തിന്റെ തൽക്ഷണ കണ്ണാടിയാണ്. ചിന്ത വേഗത്തിലാകുമ്പോൾ സ്വരം പലപ്പോഴും പരുക്കനോ ക്രമരഹിതമോ ആകുന്നു; ശ്രദ്ധ ഉറയ്ക്കുമ്പോൾ പ്രവാഹം സാധാരണയായി കൂടുതൽ സൂക്ഷ്മമാകുന്നു. ബോധത്തെ ശ്വസനത്തിലേക്ക് ചുരുക്കാതെ ഈ ബന്ധത്തെ നിരീക്ഷിക്കുക. മനസ്സ്, ശ്വാസം, ബോധം എന്നിവ പഠിക്കുക.
സ്വരയോഗത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം പഠിക്കുക ശ്വാസനിരീക്ഷണം ഈ വിഷയത്തെ ദൈനംദിന അഭ്യാസവുമായി എങ്ങനെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു എന്നും കാണുക.
അഭ്യാസം, മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം, ആരോഗ്യം
സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തുന്നതിനോ വൈകാരികമായ നിഷേധത്തിനോ മാനസികാരോഗ്യ ചികിത്സ നിർത്തുന്നതിനോ ന്യായീകരണമായി “മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കുക” എന്ന് ഉപയോഗിക്കരുത്.
നിങ്ങൾക്ക് ശരിയായ അടുത്ത ചുവട് ഏതാണ്?
ഒരു ഗുരുവിനോടൊപ്പം, ഓൺലൈനായോ ഋഷികേശിലെ ആശ്രമത്തിലോ, സ്ഥിരവും ഘട്ടം ഘട്ടവുമായ അഭ്യാസം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് കോഴ്സുകൾ യോജിക്കുന്നു. ഒരു പ്രത്യേക ആരോഗ്യാവസ്ഥയ്ക്കോ തീവ്രമായ പ്രതിസന്ധിക്കോ ഒരു പൊതു കോഴ്സ് ശരിയായ ആദ്യ ചുവടല്ല; അതിന് വ്യക്തിയുടെ അവസ്ഥയ്ക്ക് നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അഭ്യാസം വേണം.
അടുത്തതായി വായിക്കുക: അഞ്ച് ക്ലേശങ്ങൾ
സ്വാമി ചരണാശ്രിത് ഗിരി · സ്വര യോഗ പീഠം, ഋഷികേശ്
പതിവ് ചോദ്യങ്ങൾ
ചിത്തം എന്നാൽ തലച്ചോറാണോ?
അല്ല. ചിത്തം ഉള്ളിൽ നിന്ന് അനുഭവിക്കുന്ന മനോമണ്ഡലത്തിന്റെ യൗഗിക വിഭാഗമാണ്; മസ്തിഷ്കം നാഡീശാസ്ത്രം പഠിക്കുന്ന ഒരു ഭൗതിക അവയവമാണ്. മസ്തിഷ്ക പ്രവർത്തനം മാനസിക ജീവിതത്തോടൊപ്പം ഉണ്ടാകുന്നു, ധ്യാനത്തോടൊപ്പമുള്ള മാറ്റങ്ങൾ ഗവേഷണത്തിന് അളക്കാനും കഴിയും, എന്നാൽ യൗഗിക രൂപരേഖ വിവരിക്കുന്നത് അനുഭവത്തെയും അവബോധവുമായുള്ള അതിന്റെ ബന്ധത്തെയുമാണ്, നാഡീകോശങ്ങളെയല്ല.
എല്ലാ ചിന്തകളെയും നിർത്തുകയാണോ യോഗം ലക്ഷ്യമിടുന്നത്?
മനസ്സിനെ ശൂന്യമാക്കുക അല്ലെങ്കിൽ ചിന്തിക്കാൻ കഴിയാതാക്കുക എന്ന അർത്ഥത്തിൽ അല്ല. ചിന്തകളുമായുള്ള നിർബന്ധിത താദാത്മ്യത്തിൽ നിന്ന് നിരോധം അവബോധത്തെ സ്വതന്ത്രമാക്കുന്നു. ഒരു യോഗി ഇപ്പോഴും ചിന്തിക്കുകയും ആസൂത്രണം ചെയ്യുകയും ഓർക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, എന്നാൽ തെളിവോടെയും ഇഷ്ടപ്രകാരവും. ആഴത്തിലുള്ള ധ്യാനം നിശ്ശബ്ദതയുടെ കാലയളവുകൾ കൊണ്ടുവന്നേക്കാം; സാധാരണ ജീവിതത്തിൽ ശാന്തവും തെളിഞ്ഞതുമായ മനസ്സാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
ക്ലിഷ്ടവും അക്ലിഷ്ടവുമായ വൃത്തികൾ എന്തൊക്കെയാണ്?
ഓരോ വൃത്തിയും ക്ലിഷ്ടമാണ്, അതായത് അവിദ്യ, ആസക്തി തുടങ്ങിയ ക്ലേശങ്ങളാൽ നിറം പിടിച്ചത്, അല്ലെങ്കിൽ അക്ലിഷ്ടമാണ്, അവയിൽ നിന്ന് മുക്തമായത് എന്ന് പതഞ്ജലി (1.5) പറയുന്നു. വിവേകജ്ഞാനവും ഭക്തിയും മനസ്സിനെ മോചിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ക്ലേശരഹിതമായ ചലനങ്ങളാണ്; ആർത്തിയും ഭയവും അതിനെ ബന്ധിക്കുന്ന ക്ലേശകരമായവയാണ്.
സംസ്കാരങ്ങൾ എന്നാൽ എന്താണ്?
അനുഭവങ്ങളും പ്രവൃത്തികളും അവശേഷിപ്പിക്കുന്ന, ചിത്തത്തിൽ സംഭരിക്കപ്പെടുന്ന, ഭാവിയിലെ ചിന്തകളെയും പ്രതികരണങ്ങളെയും രൂപപ്പെടുത്തുന്ന മുദ്രകളാണ് സംസ്കാരങ്ങൾ. ആവർത്തിച്ചുള്ള പ്രതികരണങ്ങൾ അവയെ ചാലുകൾ പോലെ ആഴപ്പെടുത്തുന്നു. യോഗം സ്ഥിരതയുടെയും തെളിച്ചത്തിന്റെയും പുതിയ മുദ്രകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; അതിന്റെ പാരമ്യത്തിൽ ഇവയെപ്പോലും നിർബീജ ലയനത്തിൽ അതിക്രമിക്കുന്നു.
ചിത്തത്തിന് മനസ്സ്, ബുദ്ധി, അഹങ്കാരം എന്നിവയുമായി എന്ത് ബന്ധമാണുള്ളത്?
പിൽക്കാല വേദാന്തവും സാംഖ്യവും മനസ്സ് (അനുഭവിക്കുകയും സംശയിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന മനസ്സ്), ബുദ്ധി (വിവേചനം), അഹങ്കാരം (“ഞാൻ” എന്ന ബോധം ഉണ്ടാക്കുന്നത്), ചിത്തം (ഓർമ്മയുടെ ശേഖരം) എന്നിവയെ വേർതിരിക്കുന്നു. ആന്തരിക ഉപകരണം മുഴുവനെയും സൂചിപ്പിക്കാൻ പതഞ്ജലി ചിത്തം എന്ന പദം കൂടുതൽ വിശാലമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഭാഗങ്ങൾ അറിയുന്നത് ധ്യാനത്തിൽ മനസ്സിനെ കൂടുതൽ കൃത്യമായി നിരീക്ഷിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. ശ്വാസം മാറുമ്പോൾ നാലും പ്രവർത്തിക്കുന്നത് സ്വര അഭ്യാസം നിരീക്ഷിക്കുന്നു.
ശ്വാസം മനസ്സിന്റെ ചലനങ്ങളെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു?
ശ്വാസം ചലിക്കുമ്പോൾ മനസ്സ് ചലിക്കുന്നു, ശ്വാസം നിശ്ചലമാകുമ്പോൾ മനസ്സ് നിശ്ചലമാകുന്നു എന്ന് ഹഠയോഗ പ്രദീപിക പറയുന്നു. മനസ്സിനെ സ്ഥിരമാക്കാനുള്ള ഒരു മാർഗമായി പതഞ്ജലിയും ശ്വാസനിയന്ത്രണത്തെ പറയുന്നു. ചിന്തകളും മനോഭാവങ്ങളും ഉയരുമ്പോൾ ശ്വാസത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുക എന്ന ദൈനംദിന അഭ്യാസമായി സ്വര നിരീക്ഷണം ഇതിനെ മാറ്റുന്നു.
ഉറവിടങ്ങൾ
- പതഞ്ജലി, യോഗസൂത്രം 1.2–16.
- ചിത്തത്തെയോ നിരോധത്തെയോ ഒരൊറ്റ ഇംഗ്ലീഷ് വാക്കിൽ ഉറപ്പിക്കുന്നതിനു മുമ്പ് സംസ്കൃത വ്യാഖ്യാന പരമ്പരകളെ താരതമ്യം ചെയ്യുക.
- യോഗസൂത്രം 1.2 — പതഞ്ജലി, യോഗസൂത്രം — സ്വര യോഗ പീഠത്തിന്റെ സംസ്കൃത-പ്രധാന ശേഖരം.
- യോഗസൂത്രം 1.6 — പതഞ്ജലി, യോഗസൂത്രം — സ്വര യോഗ പീഠത്തിന്റെ സംസ്കൃത-പ്രധാന ശേഖരം.
- Goyal M et al., JAMA Internal Medicine 2014 — മാനസിക സമ്മർദ്ദത്തിനും ക്ഷേമത്തിനുമുള്ള ധ്യാനപരിപാടികൾ (ചിട്ടയായ അവലോകനവും മെറ്റാ-വിശകലനവും, 47 പഠനങ്ങൾ, 3,515 പങ്കാളികൾ).
- Lindahl JR et al., PLoS One 2017 — “The varieties of contemplative experience”, മൂന്ന് ബൗദ്ധ പരമ്പരകളിലെ ധ്യാനികളുമായും അധ്യാപകരുമായും നടത്തിയ അഭിമുഖങ്ങൾ.
ചിത്തവൃത്തിയെക്കുറിച്ച് പീഠവുമായി സംസാരിക്കുക
നിങ്ങളുടെ ആരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ചും അഭ്യാസത്തെക്കുറിച്ചും നിങ്ങൾ അന്വേഷിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചും ഞങ്ങളോടു പറയുക; സ്വാമിജിയോ ഒരു ആചാര്യനോ നിങ്ങൾക്കിണങ്ങുന്ന വഴി നിർദ്ദേശിക്കും. അല്ലെങ്കിൽ സൗജന്യ ഏഴുദിവസ സ്വര പട്ടികയിൽനിന്ന് ആരംഭിക്കുക.
സ്വാമി ചരണാശ്രിത് ഗിരിയുടെ പരമ്പരയിൽ പഠിപ്പിക്കുന്നത് · സ്വര യോഗ പീഠ സംസ്ഥാൻ, സ്വർഗ്ഗാശ്രമം, ഋഷികേശ് · ഈ പേജ് സ്വാമിജിയുടെ പരിശോധനയ്ക്കായി കാത്തിരിക്കുന്നു · അഭ്യാസം ഓരോ വ്യക്തിക്കും അവരുടെ അവസ്ഥയ്ക്കനുസരിച്ച് നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു.
നിങ്ങളുടെ പഠനം തുടരുക
രാജയോഗ ഉപദേശം പൂർണ്ണമായി പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുക, നിലവിലെ കോഴ്സുകൾ കാണുക, അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങളുടെ അനുഭവത്തിനും സുരക്ഷാ ആവശ്യങ്ങൾക്കും ഏത് തരം മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശമാണ് അനുയോജ്യമെന്ന് ചോദിക്കുക.