സംയമം — ധാരണ, ധ്യാനം, സമാധി ഒരുമിച്ച്
പതഞ്ജലി യോഗത്തിലെ സംയമം: ധാരണ, ധ്യാനം, സമാധി എന്നിവ ഒരുമിച്ച് എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു, ഉൾക്കാഴ്ച എന്തുകൊണ്ട് ഉണ്ടാകുന്നു, സിദ്ധി അവകാശവാദങ്ങളിൽനിന്ന് ധാർമ്മിക അച്ചടക്കം എങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കുന്നു.
സംയമം
ധാരണ, ധ്യാനം, സമാധി എന്നിവ ഒരു മണ്ഡലത്തിൽ സംയോജിതമായി പ്രയോഗിക്കുന്നതിന് പതഞ്ജലി നൽകിയ പേരാണ് സംയമം. അതിൽ പ്രാവീണ്യം നേടുമ്പോൾ ഉൾക്കാഴ്ചയോ പ്രജ്ഞയോ ഉണ്ടാകുന്നുവെന്ന് ഗ്രന്ഥം പറയുന്നു. മൂന്നാം അധ്യായം സംയമത്തെ അസാധാരണ കഴിവുകളുമായും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു; എന്നാൽ അത്തരം നേട്ടങ്ങൾ ആസക്തിയുടെ വിഷയമാകുമ്പോൾ സമാധിക്ക് തടസ്സമാകാമെന്ന് മുന്നറിയിപ്പും നൽകുന്നു. സംയമം ഉന്നതതല ധ്യാനാത്മക അച്ചടക്കമാണ്; ശക്തികൾ നേടാനോ മറ്റുള്ളവരെ നിയന്ത്രിക്കാനോ ഉള്ള ഒരു എളുപ്പ ദൃശ്യസങ്കല്പമല്ല.
സാധാരണ ചോദ്യങ്ങൾക്കുള്ള നേരിട്ടുള്ള ഉത്തരങ്ങൾ
യോഗത്തിൽ സംയമം എന്താണ്?
യോഗത്തിലെ സംയമം എന്നത് ഒരൊറ്റ വിഷയത്തിൽ ഏകാഗ്രത (ധാരണ), ധ്യാനം, ലയനം (സമാധി) എന്നിവ ചേർന്നുള്ള അഭ്യാസമാണ്; യോഗസൂത്രം 3.4 ഇത് നിർവചിക്കുന്നു. അതിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയാൽ പ്രജ്ഞയുടെ പ്രകാശം ലഭിക്കുമെന്ന് പതഞ്ജലി പറയുന്നു. യോഗസൂത്രത്തിന്റെ മൂന്നാം അധ്യായം അതിന്റെ പ്രയോഗങ്ങളും ഫലങ്ങളും വിവരിക്കുന്നു.
സംയമത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ശക്തികൾ ഏതൊക്കെയാണ്?
യോഗസൂത്രത്തിന്റെ മൂന്നാം അധ്യായം പ്രത്യേക വിഷയങ്ങളിൽ സംയമം ചെയ്യുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന ശക്തികളെ (സിദ്ധികൾ) പട്ടികപ്പെടുത്തുന്നു — ഭൂതത്തെയും ഭാവിയെയും കുറിച്ചുള്ള അറിവ്, മറ്റ് മനസ്സുകളെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ്, ശരീരഘടനയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് എന്നിങ്ങനെ. സാധാരണ ജീവിതത്തിൽ നേട്ടങ്ങളായി തോന്നിയാലും ഇവ സമാധിക്ക് തടസ്സങ്ങളാണെന്ന് പതഞ്ജലി 3.37-ൽ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു.
സംയമം ധ്യാനത്തിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വ്യത്യസ്തമാണ്?
സംയമം പൂർണ്ണതയിൽ ധ്യാനത്തിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്: ധ്യാനം (ധ്യാനം) ഒരു ഘട്ടമാണ്; സംയമമാകട്ടെ ഒരു വിഷയത്തിൽ ധാരണ, ധ്യാനം, ലയനം എന്നിവ ഒരുമിച്ചാണ്. ബോധപൂർവം പ്രയോഗിക്കുന്ന പൂർണ്ണമായ ആന്തരിക അച്ചടക്കമാണ് ഇത്; മൂന്ന് അംഗങ്ങളും ഓരോന്നായി സ്ഥിരമായതിനുശേഷം മാത്രമേ ഇത് വരൂ.
സംയമം അഭ്യസിക്കാൻ ആർക്കൊക്കെ കഴിയും?
ഏകാഗ്രതയും ധ്യാനവും ഇതിനകം സ്ഥിരമായ സാധകർക്കുള്ളതാണ് സംയമം; സാധാരണയായി മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശത്തിൽ വർഷങ്ങളുടെ അഭ്യാസത്തിനുശേഷം. തുടക്കക്കാർക്ക് ശ്വാസം, ഒരു മന്ത്രം, ഒരു പ്രകാശബിന്ദു തുടങ്ങിയ ലളിതമായ വിഷയങ്ങളിൽ ധാരണ വളർത്തിയും ധാർമ്മിക അടിത്തറ നിലനിർത്തിയും ഒരുങ്ങാം. ശക്തികൾക്കായി സംയമത്തിലേക്ക് ധൃതിപ്പെടുന്നത് ഗ്രന്ഥത്തെ തെറ്റായി വായിക്കലാണ്.
സംയമത്തെക്കുറിച്ച് ഇനിയും ചോദ്യമുണ്ടോ? നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം വാക്കുകളിൽ ചോദിക്കൂ; പീഠത്തിലെ ഒരു ഗുരു മറുപടി നൽകുന്നു.
ശാസ്ത്രം പറയുന്നത്
त्रयमेकत्र संयमः।
trayamekatra saṃyamaḥ
അർത്ഥം: ഒരേ വിഷയത്തിൽ ഈ മൂന്നും ചേർന്നതിനെ സംയമം എന്ന് പറയുന്നു.
— യോഗസൂത്രം 3.4 · സംസ്കൃത മൂലം: പതഞ്ജലി, യോഗസൂത്രം — സ്വര യോഗ പീഠത്തിന്റെ സംസ്കൃത-പ്രധാന ശേഖരം
മൂന്ന് ആന്തരിക അംഗങ്ങൾ, ഒരൊറ്റ വിഷയത്തിൽ ഒന്നായി അഭ്യസിക്കുമ്പോൾ, ഒരു പേര് ലഭിക്കുന്നു. സംയമം ഒരു പുതിയ രീതിയല്ല; മുമ്പുള്ളവയുടെ പക്വമായ ഏകത്വമാണ്.
तज्जयात्प्रज्ञालोकः।
tajjayāt prajñālokaḥ
അർത്ഥം: സംയമത്തിൽ സിദ്ധി നേടുന്നതിലൂടെ പ്രജ്ഞയുടെ പ്രകാശം ഉണ്ടാകുന്നു.
— യോഗസൂത്രം 3.5 · സംസ്കൃത മൂലം: പതഞ്ജലി, യോഗസൂത്രം — സ്വര യോഗ പീഠത്തിന്റെ സംസ്കൃത-പ്രധാന ശേഖരം
ഇതിന്റെ ഫലം ഉൾക്കാഴ്ചയാണ് — പ്രജ്ഞ, വിവേകത്തിന്റെ പ്രകാശം. പിന്നീട് താൻ വിവരിക്കുകയും മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുകയും ചെയ്യുന്ന ശക്തികളിലേക്കല്ല, തെളിമയിലേക്കാണ് പതഞ്ജലി ശ്രദ്ധ നയിക്കുന്നത്.
മൂന്ന് പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ഒരു പ്രയോഗം
ധാരണ മണ്ഡലം സ്ഥാപിക്കുന്നു, ധ്യാനം തുടർച്ച നിലനിർത്തുന്നു, സമാധി സാധാരണ ആവരണം നീക്കുന്നു. സംയമം ഇവയുടെ ഇണക്കമാണ്, മൂന്ന് അഭ്യാസങ്ങൾ ക്രമത്തിൽ ചെയ്യുന്നതു മാത്രമല്ല.
സിദ്ധി വിവരണങ്ങൾ എങ്ങനെ വായിക്കാം
വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള ശക്തികൾ മുതൽ ധ്യാനാത്മകമായ അറിവിന്റെ അവകാശവാദങ്ങൾ വരെ നീളുന്നു. ധാർമ്മികമായ വായന സംസ്കൃതവും വ്യാഖ്യാനങ്ങളും എന്താണ് പറയുന്നതെന്ന് ചോദിക്കുകയും വാണിജ്യപരമായ ഉറപ്പുകളെയും ബലപ്രയോഗപരമായ ഉപയോഗത്തെയും നിരസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സ്വരവും ഏകാഗ്രതയും
ശ്വാസ നിരീക്ഷണം ശ്രദ്ധയെ ഒരുക്കിയേക്കാം, എന്നാൽ നാസിക നിയന്ത്രണം തനിയെ സംയമമല്ല. വിഷയം, തുടർച്ച, ലയം എന്നിവയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾ ഇപ്പോഴും പ്രധാനമാണ്.
സംയമം അറിവിന്റെ ആഴം മാറ്റുന്നു
സാധാരണ ശ്രദ്ധ പേരുകൾ, ഓർമ്മകൾ, ബന്ധങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ ഒരു വസ്തുവിനു ചുറ്റും സഞ്ചരിക്കുന്നു. സംയമത്തിൽ ശ്രദ്ധ അത്രയും തുടർച്ചയായി നിലനിൽക്കുന്നതിനാൽ, നിരീക്ഷകന്റെ പ്രക്ഷേപണങ്ങൾ കുറവായി വസ്തു അറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന തെളിച്ചത്തെ പതഞ്ജലി പ്രജ്ഞ—പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന ഉൾക്കാഴ്ച—എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
സ്വാതന്ത്ര്യമില്ലാത്ത ശക്തി ബന്ധനമായി തുടരുന്നു
മൂന്നാം അധ്യായത്തിലെ അസാധാരണ അവകാശവാദങ്ങൾ കൗതുകം ഉണർത്തുന്നു; എങ്കിലും ഗ്രന്ഥം ആവർത്തിച്ച് മോചനത്തെയാണ് അളവുകോലായി നിലനിർത്തുന്നത്. പ്രദർശനത്തിനോ നിയന്ത്രണത്തിനോ ചൂഷണത്തിനോ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു ശേഷി താദാത്മ്യഭാവത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു. അതിനാൽ ധാർമ്മിക അച്ചടക്കം, മുന്നേറിയ സാധകൻ ഉപേക്ഷിക്കുന്ന തുടക്കക്കാരുടെ നിയന്ത്രണമല്ല.
ഒരുക്കം ഒഴിവാക്കാനാവില്ല
സ്ഥിരമായ ധാരണ, പക്വമായ ധ്യാനം, അനാസക്തി, ദീർഘകാല അന്തർമുഖതയ്ക്ക് കഴിവുള്ള നാഡീവ്യൂഹം എന്നിവ സംയമത്തിനു മുമ്പേ വേണം. ശ്വാസത്തിൽ കൃത്രിമം കാണിക്കുകയോ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ അടയ്ക്കുകയോ ചെയ്താൽ അസാധാരണ അവസ്ഥകളുണ്ടായേക്കാം; എന്നാൽ ഈ പദം ആവശ്യപ്പെടുന്ന തെളിമ ഉണ്ടാകണമെന്നില്ല.
ധാരണ മണ്ഡലം സ്ഥാപിക്കുന്നു
ധാരണ ചിത്തത്തെ ഒരു സ്ഥാനത്തോ മണ്ഡലത്തിലോ ബന്ധിക്കുന്നു. പരിധി പ്രധാനമാണ്, കാരണം ഉൾക്കാഴ്ച ആശയബന്ധങ്ങൾക്കിടയിൽ അലയാതെ എന്താണ് ധ്യാനിക്കുന്നതെന്ന് അറിയുന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. മണ്ഡലം സ്ഥാപിക്കുന്നത് ഇനിയും സംയമമല്ല, എന്നാൽ അതില്ലാതെ തുടർച്ചയ്ക്ക് സ്ഥിരമായ ദിശയില്ല. മൂന്നാം അധ്യായത്തിലെ വിഷയാധിഷ്ഠിത അവകാശവാദങ്ങൾ പരീക്ഷിക്കുന്നതിനു മുമ്പ് ആവർത്തിച്ചുള്ള മടക്കത്തിലൂടെ തുടക്കക്കാരൻ ഈ ശേഷി വളർത്തുന്നു.
ധ്യാനം അറിവിനെ തുടർച്ചയുള്ളതാക്കുന്നു
ധ്യാനത്തിൽ അറിവിന്റെ ധാര താരതമ്യേന ഏകരൂപമായി നിലകൊള്ളുകയും തിരഞ്ഞെടുത്ത മണ്ഡലത്തിലേക്ക് നയിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഓർമ്മയും വ്യാഖ്യാനവും കുറച്ചേ ഇടപെടൂ; അതുവഴി വസ്തു കൂടുതൽ വ്യക്തമായി സ്വയം വെളിപ്പെടുന്നു. മനസ്സ് അലയുമ്പോൾ ശാരീരിക നിശ്ചലതകൊണ്ട് തുടർച്ചയെ അനുകരിക്കാനാവില്ല. ദീർഘകാല അഭ്യാസം, ഉചിതമായ പരിശ്രമം, അനാസക്തി എന്നിവയിൽ നിന്നാണ് അത് വളരുന്നത്; ശ്വാസനിയന്ത്രണം അതിനെ താങ്ങിനിർത്തുന്നു, പകരം നിൽക്കുന്നില്ല.
സമാധി വിഷയത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു
വസ്തു മാത്രം തെളിഞ്ഞുനിൽക്കുകയും മനസ്സിന്റെ സാധാരണ രൂപം സ്വയംബോധത്തിൽനിന്ന് ഒഴിയുകയും ചെയ്യുന്നതുപോലെയാണ് യോഗസൂത്രം 3.3 സമാധിയെ വിവരിക്കുന്നത്. ഇത് ബോധമില്ലായ്മയല്ല. പ്രക്ഷേപണം കുറഞ്ഞതുകൊണ്ട് അറിവ് കൂടുതൽ സുതാര്യമാകുന്നു. സംയമം ഈ മൂന്ന് പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഐക്യത്തെ പ്രയോഗിക്കുന്നു; അതിനാൽ യാദൃച്ഛികമായ ഒരു ദൃശ്യഭാവനയ്ക്കു ശേഷമുള്ള ശക്തമായ വികാരം സാങ്കേതിക നിർവചനത്തിന് യോജിക്കുന്നില്ല.
പ്രജ്ഞ സിദ്ധിയിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്നു
സംയമത്തിലെ പ്രാവീണ്യം ഉൾക്കാഴ്ചയുടെ പ്രകാശം നൽകുന്നുവെന്ന് പതഞ്ജലി പറയുന്നു. ഇത്തരം അറിവ് വിവരശേഖരണത്തിനോ, സ്ഥിരീകരണത്തിന് അതീതമായ ഒരു അന്തർബോധത്തിനോ തുല്യമല്ല. വിഷയവും തലവും രീതിയും പ്രധാനമാണ്. വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ വ്യാഖ്യാനത്തിന് വഴികാട്ടണം; മറ്റൊരാളെ സംബന്ധിച്ച ഏതൊരു വാദവും സമ്മതത്തെയും സാധാരണ തെളിവിനെയും തെറ്റു പറ്റാനുള്ള സാധ്യതയെയും മാനിക്കണം.
സിദ്ധി അവകാശവാദങ്ങൾക്ക് ധാർമ്മിക സംയമനം ആവശ്യമാണ്
മൂന്നാം അധ്യായം സംയമത്തെ അസാധാരണമായ അറിവും ശേഷിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. സാധകന് ഇവയെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലോ പ്രതീകാത്മകമായോ പല തലങ്ങളുള്ള വ്യാഖ്യാനത്തിലൂടെയോ വായിക്കാം; എന്നാൽ ഉത്തരവാദിത്തത്തോടെ അവയെ ഉറപ്പുനൽകുന്ന വാണിജ്യ സേവനങ്ങളാക്കി മാറ്റാൻ കഴിയില്ല. സിദ്ധികൾ സമാധിക്ക് തടസ്സമായേക്കാമെന്ന് ഗ്രന്ഥം തന്നെ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു. പ്രദർശനവും കൈകടത്തലും ശക്തിയോടുള്ള മോഹവും യോഗം മോചനം തേടുന്ന അതേ താദാത്മ്യഭാവത്തെ ഉറപ്പിക്കുന്നു.
സംയമം ക്രമേണ പ്രയോഗിക്കപ്പെടുന്നു
പ്രയോഗം ഘട്ടങ്ങളായോ തുടർച്ചയായ ഭൂമികകളിലൂടെയോ നടക്കുന്നുവെന്ന് ഗ്രന്ഥം പറയുന്നു. പട്ടികപ്പെടുത്തിയ എല്ലാ വസ്തുക്കളിലും വിവേചനമില്ലാതെ പരീക്ഷണം നടത്തുന്നതിനു പകരം നയിക്കപ്പെടുന്ന പുരോഗതിയെ ഇത് പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. ഒരുക്കത്തിൽ ധാർമ്മിക സ്ഥിരത, തുടർച്ചയായ ഏകാഗ്രത, വൈകാരിക സമന്വയം, ശ്രേഷ്ഠത തെളിയിക്കാനുള്ള നിർബന്ധത്തിൽ നിന്നുള്ള മോചനം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനൊപ്പം തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും വ്യക്തമാക്കുകയും നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് അധ്യാപകന്റെ ചുമതല.
സംയമം ഭാവനയിൽ നിന്നും നിർദ്ദേശത്തിൽ നിന്നും എങ്ങനെ വ്യത്യസ്തമാണ്
ഭാവനയ്ക്ക് തെളിമയുള്ള ഒരു ആന്തരിക രൂപം നിർമ്മിക്കാൻ കഴിയും; പ്രതീക്ഷയെ കണ്ടെത്തലായി അനുഭവപ്പെടുത്താൻ സൂചനയ്ക്കും കഴിയും. സംയമത്തിന് ധാരണ, തുടർച്ച, ലയനം എന്നീ മുൻകൂർ അനുശാസനങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്; അവയിലൂടെയാണ് പ്രക്ഷേപണം ക്രമേണ സുതാര്യമാകുന്നത്. അവകാശപ്പെടുന്ന ഒരു ഉൾക്കാഴ്ചയെ വസ്തുവിനോടും പാഠത്തോടും, ബാധകമാകുന്നിടത്ത് സാധാരണ തെളിവുകളോടും, സാധകന്റെ പെരുമാറ്റത്തോടും ഒത്തുനോക്കി പരിശോധിക്കണം. ഇത് ധ്യാനാത്മകമായ അറിവിനെ പരീക്ഷണശാലയിലെ അളവിലേക്ക് ചുരുക്കുന്നില്ല; മറിച്ച്, വ്യക്തിപരമായ ഉറപ്പിനെ മറ്റുള്ളവരെ നിയന്ത്രിക്കാനോ രോഗനിർണ്ണയം ചെയ്യാനോ ഭയപ്പെടുത്താനോ ഉപയോഗിക്കുന്നത് തടയുന്നു.
യോഗം അതിന് അച്ചടക്കമുള്ള ഒരു പാത്രം നൽകുന്നതുകൊണ്ടുതന്നെയാണ് നിഗൂഢ സാധ്യത വിശാലമായി നിലനിൽക്കുന്നത്. രീതി, ധാർമ്മികത, വിനയം എന്നിവ ഓരോ അന്തർജ്ഞാനത്തെയും അധികാരമാക്കി മാറ്റാതെ സൂക്ഷ്മമായ അറിവ് അന്വേഷിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നു. ആവർത്തിച്ചുള്ള പ്രയോഗവും പ്രധാനമാണ്: ഒരു തെളിഞ്ഞ സംഭവം ഒരു വാതിൽ വെളിപ്പെടുത്തിയേക്കാം, എന്നാൽ പ്രാവീണ്യത്തിന് സ്ഥിരമായ പ്രവേശനം, കൃത്യമായ വിവേചനം, ഫലം പ്രദർശിപ്പിക്കാനുള്ള ത്വരയിൽനിന്നുള്ള മോചനം എന്നിവ വേണം. പക്വതയുള്ള ഗുരു ഒരു നേട്ടത്തിന് പേര് നൽകുന്നതിനുമുമ്പ് ഈ ഫലങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കുന്നു. സാധകൻ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ശക്തിയുടെ ഉടമയല്ല, സത്യത്തിന്റെ വിദ്യാർത്ഥിയായി തുടരുന്നു.
ആധുനിക ശാസ്ത്രം ഈ ഉപദേശത്തെ കണ്ടുമുട്ടുന്നിടം
സിദ്ധികളെ പരീക്ഷിക്കാൻ ഗവേഷണത്തിന് കഴിയില്ല; പീഠം അങ്ങനെ ഒരു അവകാശവാദം ഉന്നയിക്കുന്നുമില്ല. തുടർച്ചയായ ഏകാഗ്രതാഭ്യാസം ശ്രദ്ധയെയും അനുഭവത്തെയും — ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള അനുഭവങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ — എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു എന്ന് കാണിക്കാനാണ് അതിന് കഴിയുന്നത്.
- Lindahl JR et al., PLoS One 2017 — “The varieties of contemplative experience”, മൂന്ന് ബൗദ്ധ പരമ്പരകളിലെ ധ്യാനികളുമായും അധ്യാപകരുമായും നടത്തിയ അഭിമുഖങ്ങൾ. ധ്യാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട 59 തരം അനുഭവങ്ങളെ ഏഴ് മേഖലകളിലായി, അത്യന്തം ഗുണകരം മുതൽ ക്ലേശകരം വരെ, രേഖപ്പെടുത്തി; ആളുകൾ അവയെ എങ്ങനെ നേരിട്ടു എന്നതിനെ സ്വാധീനിച്ച 26 ഘടകങ്ങളും. പരിമിതി: ഗുണാത്മകവും ബൗദ്ധ പ്രത്യേകവുമാണ്; അനുഭവങ്ങളുടെ വ്യാപ്തിയെ ഇത് വിവരിക്കുന്നു, ഓരോന്നും എത്ര തവണ സംഭവിക്കുന്നു എന്ന് അളക്കുന്നില്ല.
- Goyal M et al., JAMA Internal Medicine 2014 — മാനസിക സമ്മർദ്ദത്തിനും ക്ഷേമത്തിനുമുള്ള ധ്യാനപരിപാടികൾ (ചിട്ടയായ അവലോകനവും മെറ്റാ-വിശകലനവും, 47 പഠനങ്ങൾ, 3,515 പങ്കാളികൾ). മൈൻഡ്ഫുൾനെസ് ധ്യാന പരിപാടികൾ ഉത്കണ്ഠ, വിഷാദം, വേദന എന്നിവയിൽ മിതമായ തെളിവോടെ പുരോഗതി കാണിച്ചു; സജീവ നിയന്ത്രണ ഗ്രൂപ്പുകളോടുള്ള താരതമ്യത്തിൽ ഫലങ്ങൾ ചെറുതുമുതൽ മിതമായതുവരെയായിരുന്നു. പരിമിതി: മരുന്നുകൾ, വ്യായാമം തുടങ്ങിയ മറ്റു സജീവ ചികിത്സകളെക്കാൾ ധ്യാനം മെച്ചമായിരുന്നില്ല; ഉറക്കം, ശ്രദ്ധ, നല്ല മാനസികാവസ്ഥ എന്നിവയുടെ കാര്യത്തിൽ തെളിവും ദുർബലമായിരുന്നു.
ഇത് സ്വരയോഗവുമായി എങ്ങനെ ബന്ധപ്പെടുന്നു
സൂക്ഷ്മമായ സ്വരം ശ്രദ്ധാഭംഗം കുറച്ച് ഏകാഗ്രതയ്ക്ക് സഹായിച്ചേക്കാം; പക്ഷേ ഒരു പ്രത്യേക നാസികാ രീതി സംയമത്തെ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നില്ല. ബോധത്തിന്റെ തുടർച്ചയും തെളിമയുമാണ് ഉരകല്ല്. ഒരുക്കത്തിനുള്ള ശ്രദ്ധ വികസിപ്പിക്കുക.
അഭ്യാസം, മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം, ആരോഗ്യം
മനസ്സ് വായിക്കാമെന്നോ നിയന്ത്രിക്കാമെന്നോ ഉറപ്പുള്ള ശക്തികളുണ്ടെന്നോ ധാർമ്മികതയിൽ നിന്ന് ഒഴിവുണ്ടെന്നോ ഉള്ള അവകാശവാദങ്ങൾ മുന്നറിയിപ്പ് സൂചനകളാണ്. തീവ്രമായ ശ്വസന രീതികൾ ഉപയോഗിച്ച് മാറിയ അവസ്ഥ ഉണ്ടാക്കി അതിനെ സംയമം എന്ന് വിളിക്കരുത്.
നിങ്ങൾക്ക് ശരിയായ അടുത്ത ചുവട് ഏതാണ്?
ഒരു ഗുരുവിനോടൊപ്പം, ഓൺലൈനായോ ഋഷികേശിലെ ആശ്രമത്തിലോ, സ്ഥിരവും ഘട്ടം ഘട്ടവുമായ അഭ്യാസം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് കോഴ്സുകൾ യോജിക്കുന്നു. ഒരു പ്രത്യേക ആരോഗ്യാവസ്ഥയ്ക്കോ തീവ്രമായ പ്രതിസന്ധിക്കോ ഒരു പൊതു കോഴ്സ് ശരിയായ ആദ്യ ചുവടല്ല; അതിന് വ്യക്തിയുടെ അവസ്ഥയ്ക്ക് നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അഭ്യാസം വേണം.
അടുത്തതായി വായിക്കുക: എന്താണ് സമാധി? പതഞ്ജലി യോഗത്തിലെ അർത്ഥങ്ങളും ഘട്ടങ്ങളും
സ്വാമി ചരണാശ്രിത് ഗിരി · സ്വര യോഗ പീഠം, ഋഷികേശ്
പതിവ് ചോദ്യങ്ങൾ
സിദ്ധികൾ യഥാർത്ഥമാണോ?
യൗഗിക പരമ്പര അവയെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു; ആഴത്തിലുള്ള അഭ്യാസത്തിലൂടെ ഉണ്ടാകുന്ന സൂക്ഷ്മ ഗ്രഹണങ്ങളെക്കുറിച്ച് പല സാധകരും സംസാരിക്കുന്നു. നിയന്ത്രിത സാഹചര്യങ്ങളിൽ അവ തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. പതഞ്ജലി തന്നെ അവയെ ലക്ഷ്യത്തിലേക്കുള്ള തടസ്സങ്ങളായി കാണുന്നു. പീഠത്തിന്റെ നിലപാട്: അവയെ പിന്തുടരുകയോ പരിഹസിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്; ശ്രദ്ധ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിൽ ഉറപ്പിക്കുക.
ശക്തികൾ തടസ്സങ്ങളാണെങ്കിൽ പതഞ്ജലി അവയെ വിവരിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?
ആഴത്തിലുള്ള ഏകാഗ്രതയ്ക്ക് എന്തു ചെയ്യാൻ കഴിയുമെന്ന് കാണിക്കാനും അതിൽ കുടുങ്ങിപ്പോകുന്നതിനെതിരെ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകാനും. ഏകാഗ്രതയിലെ പുരോഗതിയുടെ അടയാളമാണ് സിദ്ധികൾ, എന്നാൽ അവ അഹങ്കാരത്തെ വീർപ്പിക്കുകയും സാധകനെ വഴിതെറ്റിക്കുകയും ചെയ്യാം. അവയെ വിവരിച്ചശേഷം തടസ്സങ്ങളെന്ന് വിളിക്കുന്നതിലൂടെ (3.37), ആസക്തിയില്ലാതെ അവയെ കടന്നുപോകാൻ പതഞ്ജലി ശിഷ്യനെ ഒരുക്കുന്നു.
സംയമത്തിൽ ഉൾക്കാഴ്ചയുടെ പ്രകാശം എന്താണ്?
പ്രജ്ഞാലോകം, ഉൾക്കാഴ്ചയുടെ പ്രകാശം, സംയമത്തിന്റെ വിഷയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തെളിഞ്ഞതും നേരിട്ടുള്ളതുമായ അറിവാണ്; സാധാരണ ചിന്തയുടെ വികൃതികളിൽ നിന്ന് അത് മുക്തമാണ്. ദ്രഷ്ടാവിനെയും ദൃശ്യത്തെയും കുറിച്ചുള്ള വിവേചനജ്ഞാനം (viveka-khyāti) ആണ് അതിന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന രൂപം; അത് മോചനത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. തർക്കം ആവശ്യമില്ലാത്ത ശാന്തമായ നിശ്ചയമായിട്ടാണ് അത് സ്വയം വെളിപ്പെടുന്നത്.
ശ്വാസത്തിൽ സംയമം അഭ്യസിക്കാമോ?
അതെ. ശ്വാസം ഏകാഗ്രതയ്ക്കുള്ള പരമ്പരാഗത വിഷയമാണ്; അത് പൂർണ്ണ സംയമത്തിന്റെ വിഷയമായും മാറാം. സ്വരയോഗത്തിൽ പ്രാണപ്രവാഹത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന, ലയിച്ചുചേർന്ന ശ്രദ്ധ അതിന്റെ സൂക്ഷ്മതരമായ താളങ്ങളെയും തത്ത്വങ്ങളെയും വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ഇത്തരം അഭ്യാസം ക്രമേണ വളർത്തിയെടുക്കുകയും മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശത്തിൽ ചെയ്യുകയും വേണം.
സംയമവും സമാധിയും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം എന്താണ്?
സമാധി മൂന്ന് ആന്തരിക അംഗങ്ങളിൽ മൂന്നാമത്തേതും ഏറ്റവും ആഴമേറിയതുമാണ്; മൂന്നും ഒരു വിഷയത്തിൽ ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നതിന്റെ പേരാണ് സംയമം. എല്ലാ സംയമത്തിലും സമാധി ഉൾപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ ഈ ഏകീകൃത ശ്രദ്ധയെ തിരഞ്ഞെടുത്ത ഒരു മണ്ഡലത്തിലേക്ക് ബോധപൂർവം നയിക്കുന്നതിനാണ് സംയമം ഊന്നൽ നൽകുന്നത്.
സംയമത്തിന് ദൈനംദിന ജീവിതവുമായി എന്ത് ബന്ധമാണുള്ളത്?
ഇതിന്റെ ദൈനംദിന വിത്ത് പൂർണ്ണ ശ്രദ്ധയാണ്: പാചകമായാലും കേൾക്കലായാലും ജോലിയായാലും, ഒരു സമയം ഒരു കാര്യം ഏകാഗ്രതയോടെയും തുടർച്ചയോടെയും ലയനത്തോടെയും ചെയ്യുക. ഇത് സാധാരണ പ്രവൃത്തിക്ക് തെളിമയും മേന്മയും നൽകുകയും ഔപചാരിക അഭ്യാസത്തിനായി മനസ്സിനെ ഒരുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജോലികൾക്കിടയിൽ ശ്വാസത്തെ സ്വര നിരീക്ഷണം ചെയ്യുന്നത് ഇതേ ശേഷിയെ പരിശീലിപ്പിക്കുന്നു.
ഉറവിടങ്ങൾ
- പതഞ്ജലി, യോഗസൂത്രം 3.1–8, 3.37.
- വസ്തുവിനെ ആശ്രയിച്ചുള്ള സംയമ ഭാഗങ്ങൾ വ്യാഖ്യാനിക്കാൻ ശാസ്ത്രീയ വ്യാഖ്യാനം ഉപയോഗിക്കുക.
- യോഗസൂത്രം 3.4 — പതഞ്ജലി, യോഗസൂത്രം — സ്വര യോഗ പീഠത്തിന്റെ സംസ്കൃത-പ്രധാന ശേഖരം.
- യോഗസൂത്രം 3.5 — പതഞ്ജലി, യോഗസൂത്രം — സ്വര യോഗ പീഠത്തിന്റെ സംസ്കൃത-പ്രധാന ശേഖരം.
- Lindahl JR et al., PLoS One 2017 — “The varieties of contemplative experience”, മൂന്ന് ബൗദ്ധ പരമ്പരകളിലെ ധ്യാനികളുമായും അധ്യാപകരുമായും നടത്തിയ അഭിമുഖങ്ങൾ.
- Goyal M et al., JAMA Internal Medicine 2014 — മാനസിക സമ്മർദ്ദത്തിനും ക്ഷേമത്തിനുമുള്ള ധ്യാനപരിപാടികൾ (ചിട്ടയായ അവലോകനവും മെറ്റാ-വിശകലനവും, 47 പഠനങ്ങൾ, 3,515 പങ്കാളികൾ).
സംയമത്തെക്കുറിച്ച് പീഠവുമായി സംസാരിക്കുക
നിങ്ങളുടെ ആരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ചും അഭ്യാസത്തെക്കുറിച്ചും നിങ്ങൾ അന്വേഷിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചും ഞങ്ങളോടു പറയുക; സ്വാമിജിയോ ഒരു ആചാര്യനോ നിങ്ങൾക്കിണങ്ങുന്ന വഴി നിർദ്ദേശിക്കും. അല്ലെങ്കിൽ സൗജന്യ ഏഴുദിവസ സ്വര പട്ടികയിൽനിന്ന് ആരംഭിക്കുക.
സ്വാമി ചരണാശ്രിത് ഗിരിയുടെ പരമ്പരയിൽ പഠിപ്പിക്കുന്നത് · സ്വര യോഗ പീഠ സംസ്ഥാൻ, സ്വർഗ്ഗാശ്രമം, ഋഷികേശ് · ഈ പേജ് സ്വാമിജിയുടെ പരിശോധനയ്ക്കായി കാത്തിരിക്കുന്നു · അഭ്യാസം ഓരോ വ്യക്തിക്കും അവരുടെ അവസ്ഥയ്ക്കനുസരിച്ച് നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു.
നിങ്ങളുടെ പഠനം തുടരുക
രാജയോഗ ഉപദേശം പൂർണ്ണമായി പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുക, നിലവിലെ കോഴ്സുകൾ കാണുക, അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങളുടെ അനുഭവത്തിനും സുരക്ഷാ ആവശ്യങ്ങൾക്കും ഏത് തരം മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശമാണ് അനുയോജ്യമെന്ന് ചോദിക്കുക.