അഞ്ച് ക്ലേശങ്ങൾ — പാതഞ്ജല യോഗത്തിൽ ദുഃഖത്തിന്റെ വേരുകൾ
പതഞ്ജല യോഗത്തിൽ ദുഃഖത്തിന്റെ വേരുകളായ അഞ്ച് ക്ലേശങ്ങളെ—അവിദ്യ, അസ്മിത, രാഗം, ദ്വേഷം, അഭിനിവേശം—കുറ്റപ്പെടുത്തലോ തെറ്റായ രോഗനിർണയമോ ഇല്ലാതെ മനസ്സിലാക്കുക.
അഞ്ച് ക്ലേശങ്ങൾ
പതഞ്ജലി അഞ്ച് ക്ലേശങ്ങൾ, അഥവാ ദുഃഖത്തിന്റെ വേരുകൾ പറയുന്നു: അവിദ്യ (തെറ്റായ അറിവ്), അസ്മിത (തെറ്റായ താദാത്മ്യം), രാഗം (മുറുകെ പിടിക്കുന്ന ആകർഷണം), ദ്വേഷം (വെറുപ്പ്), അഭിനിവേശം (തുടർച്ചയോടുള്ള ആഴത്തിലുള്ള പറ്റിച്ചേരൽ). അവിദ്യയാണ് മറ്റുള്ളവയുടെ ക്ഷേത്രം. ഇത് ബന്ധനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ധ്യാനാത്മക വിശകലനമാണ്; കഷ്ടപ്പെടുന്നവന്റെ മേൽ രോഗത്തിന്റെയോ മാനസികാഘാതത്തിന്റെയോ ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെയോ പഴി ചുമത്താനുള്ള ഉപകരണമല്ല, ആരെയെങ്കിലും രോഗനിർണ്ണയം ചെയ്യാനുള്ള മാർഗ്ഗവുമല്ല.
സാധാരണ ചോദ്യങ്ങൾക്കുള്ള നേരിട്ടുള്ള ഉത്തരങ്ങൾ
അഞ്ച് ക്ലേശങ്ങൾ ഏതൊക്കെയാണ്?
യോഗസൂത്രം 2.3-ലെ അഞ്ച് ക്ലേശങ്ങൾ (ക്ലേശം, “പീഡകൾ”) അവിദ്യ (സ്വന്തം യഥാർത്ഥ സ്വരൂപത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അജ്ഞാനം), അസ്മിത (അഹംബോധത്തോടുള്ള താദാത്മ്യം), രാഗം (സുഖത്തോടുള്ള ആസക്തി), ദ്വേഷം (വേദനയോടുള്ള വെറുപ്പ്), അഭിനിവേശം (ജീവനിൽ പറ്റിപ്പിടിക്കൽ, മരണഭയം) എന്നിവയാണ്. അവ ദുഃഖത്തിന്റെയും നമ്മെ ബന്ധിക്കുന്ന കർമ്മങ്ങളുടെയും വേരുകളാണ്.
എന്താണ് അവിദ്യ?
യൗഗിക അർത്ഥത്തിൽ അവിദ്യ അജ്ഞതയാണ്: അനിത്യമായതിനെ നിത്യമായും അശുദ്ധമായതിനെ ശുദ്ധമായും ദുഃഖത്തെ സുഖമായും അനാത്മാവിനെ ആത്മാവായും കരുതുന്നത് (യോഗസൂത്രം 2.5). ഇത് വിവരക്കുറവല്ല, തെറ്റായ സ്വത്വബോധമാണ്. മറ്റെല്ലാ ക്ലേശങ്ങളും വളരുന്ന മണ്ഡലമാണ് ഇതെന്ന് പതഞ്ജലി പറയുന്നു.
ക്ലേശങ്ങളെ എങ്ങനെ അതിജീവിക്കാം?
ക്ലേശങ്ങളെ ക്രമേണയാണ് അതിജീവിക്കുന്നത്. ക്രിയായോഗം — അച്ചടക്കം, സ്വാധ്യായം, ഭക്തി — അവയെ ക്ഷീണിപ്പിക്കുന്നു (2.2). ധ്യാനം അവയുടെ സജീവരൂപങ്ങളെ നീക്കുന്നു (2.11). ദ്രഷ്ടാവിനെ ദൃശ്യത്തിൽനിന്ന് വേറിട്ടു കാണുന്ന വിവേകജ്ഞാനം ഒടുവിൽ അവയെ ഇനി മുളയ്ക്കാത്ത വറുത്ത വിത്തുകൾപോലെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
ക്ലേശങ്ങളുടെ നാല് അവസ്ഥകൾ ഏതൊക്കെയാണ്?
യോഗസൂത്രം 2.4-ലെ ക്ലേശങ്ങളുടെ നാല് അവസ്ഥകൾ പ്രസുപ്തം (സുഷുപ്തം), തനു (ക്ഷീണം), വിച്ഛിന്നം (ഇടമുറിഞ്ഞത്), ഉദാരം (പൂർണ്ണ സജീവം) എന്നിവയാണ്. ഒരു ക്ലേശം വർഷങ്ങളോളം ഉറങ്ങിക്കിടന്ന് അനുകൂല സാഹചര്യത്തിൽ ഉണരാം. അഭ്യാസം അവയെ സജീവാവസ്ഥയിൽനിന്ന് ക്ഷീണാവസ്ഥയിലേക്കും ഒടുവിൽ വറുത്ത വിത്തിന്റെ അവസ്ഥയിലേക്കും നയിക്കുന്നു.
അഞ്ച് ക്ലേശങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഇനിയും ചോദ്യമുണ്ടോ? നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം വാക്കുകളിൽ ചോദിക്കൂ; പീഠത്തിലെ ഒരു ഗുരു മറുപടി നൽകുന്നു.
അഞ്ച് ക്ലേശങ്ങളും അവയ്ക്കുള്ള പ്രതിവിധികളും
| ക്ലേശം | അർത്ഥം | അത് എങ്ങനെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു | അതിനെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്ന അഭ്യാസം |
|---|---|---|---|
| അവിദ്യ | യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അജ്ഞാനം | ശരീരത്തെയും മനസ്സിനെയും ആത്മാവായി തെറ്റിദ്ധരിക്കൽ | സ്വാധ്യായം, വിവേചനം, ധ്യാനം |
| അസ്മിത | അഹം-താദാത്മ്യം | “ഞാൻ എന്റെ പങ്ക്, എന്റെ രൂപം, എന്റെ വിജയം ആണ്” | സാക്ഷിഭാവത്തിലുള്ള അവബോധം, സേവനം |
| രാഗം | സുഖത്തോടുള്ള ആസക്തി | തൃഷ്ണ, ആവർത്തനം, ഉടമസ്ഥതാ മനോഭാവം | സന്തോഷം, മിതത്വം |
| ദ്വേഷം | വേദനയോടുള്ള ദ്വേഷം | നീരസം, ഒഴിവാക്കൽ, കോപം | മൈത്രിയും കരുണയും (YS 1.33) |
| അഭിനിവേശം | ജീവിതത്തോടുള്ള പറ്റിപ്പിടിക്കൽ | നഷ്ടത്തെയും മരണത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ഭയം | ഭക്തി, മരണമില്ലാത്ത ആത്മാവിനെക്കുറിച്ചുള്ള ധ്യാനം |
ശാസ്ത്രം പറയുന്നത്
अविद्यास्मितारागद्वेषाभिनिवेशाः क्लेशाः।
avidyāsmitārāgadveṣābhiniveśāḥ kleśāḥ
അർത്ഥം: അവിദ്യ, അസ്മിത, രാഗം, ദ്വേഷം, അഭിനിവേശം എന്നിവയാണ് ക്ലേശങ്ങൾ.
— യോഗസൂത്രം 2.3 · സംസ്കൃത മൂലം: പതഞ്ജലി, യോഗസൂത്രം — സ്വര യോഗ പീഠത്തിന്റെ സംസ്കൃത-പ്രധാന ശേഖരം
അഞ്ചിനെയും ഒറ്റ ശ്വാസത്തിൽ പേരെടുത്തു പറയുന്നു. അവയെ ഒരു കുടുംബമായി കാണുന്നത് സഹായിക്കുന്നു: ഒരൊറ്റ പ്രതികരണത്തിൽ പലപ്പോഴും അവിദ്യ, അഹങ്കാരം, ആഗ്രഹം, ദ്വേഷം, ഭയം എന്നിവ ഒരുമിച്ച് ഉണ്ടാകും.
अविद्या क्षेत्रमुत्तरेषां प्रसुप्ततनुविच्छिन्नोदाराणाम्।
avidyā kṣetramuttareṣāṃ prasuptatanuvicchinnodārāṇām|
അർത്ഥം: ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്നതോ ക്ഷീണിച്ചതോ ഇടയ്ക്ക് മുറിഞ്ഞതോ പൂർണ്ണമായി സജീവമായതോ ആയ മറ്റ് ക്ലേശങ്ങൾക്കെല്ലാം അവിദ്യ വിളനിലമാണ്.
— യോഗസൂത്രം 2.4 · സംസ്കൃത മൂലം: പതഞ്ജലി, യോഗസൂത്രം — സ്വര യോഗ പീഠത്തിന്റെ സംസ്കൃത-പ്രധാന ശേഖരം
അവിദ്യ മണ്ണാണ്; മറ്റ് നാലും ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്നവയായാലും സജീവമായവയായാലും അതിൽ വളരുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് യോഗം പെരുമാറ്റത്തിൽ മാത്രമല്ല, ധാരണയിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
സൂക്ഷ്മമായ പ്രവണതയിൽ നിന്ന് സജീവമായ ദുഃഖത്തിലേക്ക്
യോഗസൂത്രം 2.4 ക്ലേശങ്ങളെ സുഷുപ്തം, ക്ഷീണം, വിച്ഛിന്നം, സജീവം എന്നിങ്ങനെ വിവരിക്കുന്നു. അതിനാൽ പ്രത്യക്ഷമായ പ്രതികരണത്തിനു മുൻപും അതിനിടയിലും അതിനു ശേഷവുമുള്ള രീതികളുമായാണ് അഭ്യാസം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
ക്ലേശവും കർമ്മവും
പതഞ്ജലി ക്ലേശത്തെ പ്രവൃത്തിയോടും അതിന്റെ ഫലത്തോടും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു, എന്നാൽ ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള ഉപദേശം കരുണയെയും സങ്കീർണ്ണതയെയും നിലനിർത്തുന്നു. “നിങ്ങളുടെ ദുഃഖം നിങ്ങളുടെ കർമ്മമാണ്” എന്നത് ചികിത്സാപരമോ ധാർമ്മികമോ ആയ മറുപടിയല്ല.
പ്രതികരണത്തിനു മുമ്പുള്ള ഇടവേളയെന്ന നിലയിൽ സ്വരം
ശ്വാസത്തെയും നാസികാ പ്രവാഹത്തെയും ശ്രദ്ധിക്കുന്നത്, പ്രവൃത്തിക്കു മുമ്പ് ആകർഷണമോ വിരക്തിയോ നിരീക്ഷിക്കാവുന്ന ഒരു ചെറിയ ഇടവേള സൃഷ്ടിക്കാം. അത് ഘടനാപരമായ കാരണങ്ങളെയോ സാധാരണ ഉത്തരവാദിത്തത്തെയോ ഇല്ലാതാക്കുന്നില്ല.
ക്ലേശങ്ങൾ തെറ്റായ ഗ്രഹണത്തിന്റെ ഒരു ശൃംഖല രൂപപ്പെടുത്തുന്നു
മാറുന്നതിനെ മാറാത്തതായും അനാത്മാവിനെ ആത്മാവായും അവിദ്യ തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നു. ആ അടിത്തറയിൽ നിന്നാണ് താദാത്മ്യം, ആകർഷണം, ദ്വേഷം, തുടർച്ചയോടുള്ള പറ്റിപ്പിടിത്തം എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നത്. ആവശ്യമില്ലാത്ത ഒരു വസ്തുവിനെ നീക്കം ചെയ്യുന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം ദുഃഖത്തെ വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കുന്ന രീതി അവസാനിക്കാത്തത് എന്തുകൊണ്ടെന്ന് ഈ ശൃംഖല വിശദീകരിക്കുന്നു.
ക്ലേശങ്ങൾ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്നവയോ ദുർബലമോ ഇടമുറിഞ്ഞതോ സജീവമോ ആകാം
ഒരു പ്രവണത ഇല്ലാതായതായി തോന്നിയിട്ടും സമ്മർദ്ദത്തിൽ തിരിച്ചുവരുന്നത് എന്തുകൊണ്ടെന്ന് പതഞ്ജലി പറയുന്ന അവസ്ഥാഭേദങ്ങൾ വിശദീകരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. കാണാവുന്ന പ്രതികരണത്തെയും സൂക്ഷ്മമായ ബീജത്തെയും അഭ്യാസം ഒരുപോലെ അഭിസംബോധന ചെയ്യണം. ഇതിന് ക്ഷമയും സത്യസന്ധമായ സ്വാധ്യായവും അതേ ക്ലേശത്തെ തുടർച്ചയായി ബലപ്പെടുത്താത്ത സാഹചര്യങ്ങളും വേണം.
രോഗശാന്തി കുറ്റപ്പെടുത്തലല്ല
ഒരു ആന്തരിക പാറ്റേൺ തിരിച്ചറിയുന്നത് പരിക്കിനെയോ അനീതിയെയോ ജൈവികമായ രോഗത്തെയോ നിഷേധിക്കുന്നതല്ല. പ്രായോഗികമായ സംരക്ഷണവും ബന്ധങ്ങളുടെ തിരുത്തലും ഉചിതമായ പരിചരണവും ചുറ്റുമുള്ള യാഥാർത്ഥ്യത്തെ കൈകാര്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, ദുഃഖത്തിൽ ഉള്ളിൽനിന്ന് രൂപാന്തരപ്പെടുത്താവുന്ന ഭാഗത്തെ അത് തിരിച്ചറിയുന്നു.
അവിദ്യ മറ്റ് ക്ലേശങ്ങളുടെ മണ്ഡലമാണ്
അനിത്യമായതിനെ നിത്യമായും അശുദ്ധമായതിനെ ശുദ്ധമായും ദുഃഖത്തെ സുഖമായും അനാത്മാവിനെ ആത്മാവായും അവിദ്യ തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നു. ഇത് സാധാരണ വിവരക്കുറവല്ല. പണ്ഡിതനായ ഒരാളും തെറ്റായ താദാത്മ്യത്താൽ ഭരിക്കപ്പെട്ടേക്കാം. അവിദ്യ ധാരണയെ വേരിൽ തന്നെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിനാൽ, വസ്തുതകൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം അത് നീങ്ങിയെന്ന് വരില്ല; ദ്രഷ്ടാവും ദൃശ്യവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം മാറ്റാൻ അഭ്യാസം, വിവേചനം, നേരിട്ടുള്ള അന്തർദൃഷ്ടി എന്നിവ ആവശ്യമാണ്.
അസ്മിത ദ്രഷ്ടാവിനെ കാണാനുള്ള ഉപകരണവുമായി ഇടകലർത്തുന്നു
അവബോധത്തിന്റെ ശക്തിയെ അനുഭവം ക്രമപ്പെടുത്തുന്ന ഉപകരണമായ ബുദ്ധിയുമായി അസ്മിത ചേർക്കുന്നു. സാധാരണ ജീവിതത്തിൽ ഇത് “ഞാൻ ഈ വേഷമാണ്, ഈ ചിന്തയാണ്, ഈ പ്രതികരണമാണ്” എന്ന ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടാത്ത ഉറപ്പായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. പ്രവർത്തനക്ഷമമായ ഒരു സ്വത്വബോധം ആവശ്യമായി തുടരുന്നു. തെറ്റായ സ്വത്വത്തിലൂടെയുള്ള ബന്ധനത്തെയാണ് യോഗം അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നത്, വ്യക്തിത്വത്തെയോ ഉത്തരവാദിത്തത്തെയോ നശിപ്പിക്കുകയല്ല.
ഓർമ്മയിലെ സുഖത്തിൽ നിന്ന് രാഗം വളരുന്നു
സുഖത്തിന്റെ ഓർമ്മ പിടിച്ചുനിൽക്കലിനും തൃപ്തി ആവർത്തനത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന ഉറപ്പിനും ജന്മം നൽകുമ്പോഴാണ് ആകർഷണം ക്ലേശകരമാകുന്നത്. ആസ്വാദനത്തെ തന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നില്ല. ആഗ്രഹത്തിന്റെ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ ചലനത്തെ അത് സംസാരമോ പ്രവൃത്തിയോ ആകുന്നതിനു മുമ്പ് ധ്യാനം കാണിച്ചുതരുന്നു. ആ ഇടവേളയിൽ വസ്തു ഉചിതമാണോ, മതിയായത് സാധ്യമാണോ, അതിനെ പിന്തുടരുന്നതിന്റെ ഫലം എന്താണ് എന്ന് ബുദ്ധിക്ക് ചോദിക്കാൻ കഴിയും.
ദ്വേഷം ഓർമ്മയിലെ വേദനയിൽ നിന്ന് വളരുന്നു
യഥാർത്ഥ അപകടത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറാൻ സഹായിക്കുമ്പോൾ ദ്വേഷം ജീവനെ സംരക്ഷിക്കുന്നു. ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്ന വേദന വർത്തമാനകാല ധാരണയെയും പെരുമാറ്റത്തെയും സ്വയമേവ നിയന്ത്രിക്കുമ്പോൾ അത് ക്ലേശമാകുന്നു. വെറുപ്പില്ലാതെ അതിര് വയ്ക്കുന്നത് വിവേകമാകാം, ഹാനി തുടരുമ്പോൾ ക്ഷമ അടിച്ചേൽപ്പിക്കാനുമാവില്ല. ഉടനടിയുള്ള ഭീഷണി ഇല്ലാതായ ശേഷവും ഭൂതകാലത്തെ വീണ്ടും സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ആന്തരിക നിർബന്ധത്തിൽ നിന്ന് സംരക്ഷണ പ്രവൃത്തിയെ യൗഗിക സാധന വേർതിരിച്ചറിയുന്നു.
തുടർച്ചയോടുള്ള ആഴത്തിലുള്ള പറ്റിപ്പിടിത്തമാണ് അഭിനിവേശം
ഈ ക്ലേശം വിജ്ഞരിലും ഒഴുകുന്നുവെന്ന് പതഞ്ജലി വിവരിക്കുന്നു. ജീവനോടുള്ള സഹജമായ ആസക്തിയും പരിമിതമായ വ്യക്തിത്വം സ്വയം പ്രതിരോധിക്കുന്ന ഭയവും അതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. സുരക്ഷ ആത്മീയമായി താഴ്ന്നതാണെന്ന് ഇതിനർത്ഥമില്ല. മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ശരീരത്താലും വേഷങ്ങളാലും തീർന്നുപോകാത്ത ഒരു അവബോധത്തിന്റെ അടിത്തറയെ അഭ്യാസം ക്രമേണ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു; ജീവനെയും ആരോഗ്യത്തെയും സാധാരണ പോലെ പരിപാലിക്കുക എന്നത് ഒരു ഉത്തരവാദിത്തമായി തുടരുകയും ചെയ്യുന്നു.
ക്രിയായോഗം ക്ലേശങ്ങളെ നേർപ്പിക്കുന്നു
തപസ്സ്, സ്വാധ്യായം, ഈശ്വരപ്രണിധാനം എന്നിവ ക്ലേശശൃംഖലയിലേക്ക് ചിട്ടയായ ഊർജ്ജവും ആത്മപഠനവും സമർപ്പണവും കൊണ്ടുവരുന്നു. ധ്യാനം രൂപരേഖയെ ശ്രദ്ധിക്കുന്നു; ധാർമ്മിക കർമ്മം അതിനെ പോഷിപ്പിക്കാൻ വിസമ്മതിക്കുന്നു; ഭക്തി ഫലത്തിലുള്ള ഉടമസ്ഥത അയയ്ക്കുന്നു. വേരുകൾ പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതാകുന്നതിനു മുമ്പ് നിദ്രാവസ്ഥയിലോ തടസ്സപ്പെട്ട നിലയിലോ ആകാമെന്നതിനാലാണ് ഗ്രന്ഥം ക്ഷീണതയെക്കുറിച്ച് പറയുന്നത്. താൽക്കാലിക ശാന്തതയെ സ്ഥിരമായ നീക്കമായി പരസ്യം ചെയ്യരുത്.
പ്രതിപക്ഷവും വിവേചനവും ചങ്ങലയെ മുറിക്കുന്നു
ഹാനികരമായ പ്രവണതകൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, വിപരീത ഭാവന വളർത്താനും അനന്തരഫലങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാനും പതഞ്ജലി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ഇത് ഉപരിപ്ലവമായ പോസിറ്റീവ് ചിന്തയല്ല. ആവർത്തനം വിത്തിനെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന് മുമ്പ് അത് ശ്രദ്ധയെയും വികാരത്തെയും പ്രവൃത്തിയെയും വഴിതിരിച്ചുവിടുന്നു. കാലക്രമേണ, ദൃഷ്ടാവ് മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന രീതിയിൽ നിന്ന് വേറിട്ടതാണെന്ന് വിവേകജ്ഞാനം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. അതിനാൽ പ്രായോഗിക സംയമനവും ആഴത്തിലുള്ള ഉൾക്കാഴ്ചയും ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു: ഒന്ന് പുതിയ ഉപദ്രവം തടയുന്നു, മറ്റൊന്ന് തെറ്റായ താദാത്മ്യത്തെ വേരിൽ തന്നെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു. ഈ പരിശോധന സ്വയം വെറുക്കാനോ മറ്റുള്ളവരെ വിധിക്കാനോ ഉള്ള മറ്റൊരു ഉപകരണമായി മാറാതെ കരുണ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു. പുതിയ സമ്മർദ്ദത്തിൽ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്ന പ്രവണതകൾ തിരിച്ചുവന്നേക്കാം എന്നതിനാൽ ക്ഷമ അനിവാര്യമാണ്.
ആധുനിക ശാസ്ത്രം ഈ ഉപദേശത്തെ കണ്ടുമുട്ടുന്നിടം
ആസക്തി, വെറുപ്പ്, മരണഭയം എന്നിവയെ മനഃശാസ്ത്രം സ്വന്തം ഭാഷയിൽ പഠിക്കുന്നു. അവബോധത്തെ പരിശീലിപ്പിക്കുന്നത് ഈ രീതികൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന ദുരിതം കുറയ്ക്കുമെന്ന് ധ്യാന ഗവേഷണം കാണിക്കുന്നു.
- Goyal M et al., JAMA Internal Medicine 2014 — മാനസിക സമ്മർദ്ദത്തിനും ക്ഷേമത്തിനുമുള്ള ധ്യാനപരിപാടികൾ (ചിട്ടയായ അവലോകനവും മെറ്റാ-വിശകലനവും, 47 പഠനങ്ങൾ, 3,515 പങ്കാളികൾ). മൈൻഡ്ഫുൾനെസ് ധ്യാന പരിപാടികൾ ഉത്കണ്ഠ, വിഷാദം, വേദന എന്നിവയിൽ മിതമായ തെളിവോടെ പുരോഗതി കാണിച്ചു; സജീവ നിയന്ത്രണ ഗ്രൂപ്പുകളോടുള്ള താരതമ്യത്തിൽ ഫലങ്ങൾ ചെറുതുമുതൽ മിതമായതുവരെയായിരുന്നു. പരിമിതി: മരുന്നുകൾ, വ്യായാമം തുടങ്ങിയ മറ്റു സജീവ ചികിത്സകളെക്കാൾ ധ്യാനം മെച്ചമായിരുന്നില്ല; ഉറക്കം, ശ്രദ്ധ, നല്ല മാനസികാവസ്ഥ എന്നിവയുടെ കാര്യത്തിൽ തെളിവും ദുർബലമായിരുന്നു.
- Lindahl JR et al., PLoS One 2017 — “The varieties of contemplative experience”, മൂന്ന് ബൗദ്ധ പരമ്പരകളിലെ ധ്യാനികളുമായും അധ്യാപകരുമായും നടത്തിയ അഭിമുഖങ്ങൾ. ധ്യാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട 59 തരം അനുഭവങ്ങളെ ഏഴ് മേഖലകളിലായി, അത്യന്തം ഗുണകരം മുതൽ ക്ലേശകരം വരെ, രേഖപ്പെടുത്തി; ആളുകൾ അവയെ എങ്ങനെ നേരിട്ടു എന്നതിനെ സ്വാധീനിച്ച 26 ഘടകങ്ങളും. പരിമിതി: ഗുണാത്മകവും ബൗദ്ധ പ്രത്യേകവുമാണ്; അനുഭവങ്ങളുടെ വ്യാപ്തിയെ ഇത് വിവരിക്കുന്നു, ഓരോന്നും എത്ര തവണ സംഭവിക്കുന്നു എന്ന് അളക്കുന്നില്ല.
ഇത് സ്വരയോഗവുമായി എങ്ങനെ ബന്ധപ്പെടുന്നു
സ്വരാഭ്യാസം ക്ലേശത്തെ അതിന്റെ തുടക്കത്തിനടുത്ത് പിടികൂടുന്നു: ദേഷ്യമോ ഭയമോ ആസക്തിയോ വാക്കും പ്രവൃത്തിയുമാകുന്നതിനു മുമ്പ് ശ്വാസത്തിൽ മാറ്റം പ്രത്യക്ഷപ്പെടാം. നിരീക്ഷണം പ്രതിപക്ഷത്തിനോ സംയമനത്തിനോ കൂടുതൽ വിവേകമുള്ള പ്രതികരണത്തിനോ ഒരു നിമിഷം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. പ്രവൃത്തിക്കു മുമ്പ് അവബോധം പഠിക്കുക.
അഭ്യാസം, മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം, ആരോഗ്യം
മറ്റൊരാളുടെ മാനസികാഘാത പ്രതികരണത്തെയോ മനോരോഗ ലക്ഷണങ്ങളെയോ സംരക്ഷണത്തിനായുള്ള അതിരുകളെയോ മറികടക്കേണ്ട ആത്മീയ അജ്ഞാനമെന്ന് മുദ്രകുത്തരുത്.
നിങ്ങൾക്ക് ശരിയായ അടുത്ത ചുവട് ഏതാണ്?
ഒരു ഗുരുവിനോടൊപ്പം, ഓൺലൈനായോ ഋഷികേശിലെ ആശ്രമത്തിലോ, സ്ഥിരവും ഘട്ടം ഘട്ടവുമായ അഭ്യാസം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് കോഴ്സുകൾ യോജിക്കുന്നു. ഒരു പ്രത്യേക ആരോഗ്യാവസ്ഥയ്ക്കോ തീവ്രമായ പ്രതിസന്ധിക്കോ ഒരു പൊതു കോഴ്സ് ശരിയായ ആദ്യ ചുവടല്ല; അതിന് വ്യക്തിയുടെ അവസ്ഥയ്ക്ക് നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അഭ്യാസം വേണം.
അടുത്തതായി വായിക്കുക: പതഞ്ജലി ക്രിയായോഗം
സ്വാമി ചരണാശ്രിത് ഗിരി · സ്വര യോഗ പീഠം, ഋഷികേശ്
പതിവ് ചോദ്യങ്ങൾ
ക്ലേശങ്ങളും പാപങ്ങളും ഒന്നാണോ?
അല്ല. ക്ലേശങ്ങൾ പീഡകളാണ് — തെറ്റിദ്ധാരണയുടെയും പ്രതികരണത്തിന്റെയും ശീലങ്ങൾ — ശിക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ട ധാർമ്മിക കുറ്റങ്ങളല്ല. മനസ്സിലാക്കപ്പെടുന്നതുവരെ എല്ലാവർക്കും അവയുണ്ട്. യൗഗിക പ്രതികരണം വ്യക്തമായ കാഴ്ചയും അഭ്യാസവുമാണ്, കുറ്റബോധമല്ല. ഇത് ഉപദേശത്തെ കൃത്യതയുള്ളതാക്കുന്നതിനൊപ്പം കാരുണ്യമുള്ളതുമാക്കുന്നു.
മരണഭയത്തെ ക്ലേശം എന്ന് വിളിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?
പതഞ്ജലി (2.9) പറയുന്നു: ജീവിതത്തോടുള്ള പറ്റിപ്പിടിത്തമായ അഭിനിവേശം ജ്ഞാനികളിലും ഉണ്ട്, കാരണം അത് ആഴത്തിലുള്ള സംസ്കാരങ്ങളിൽ വേരൂന്നിയതാണ്. അത് പല തീരുമാനങ്ങളെയും വികലമാക്കുന്നു. യോഗം ജീവിതത്തിന്റെ മൂല്യത്തെ നിഷേധിക്കുന്നില്ല; മരിക്കാത്ത അവബോധത്തെ വെളിപ്പെടുത്തി അത് ഭയത്തെ അയവുള്ളതാക്കുന്നു.
ക്ലേശങ്ങൾക്ക് കർമ്മവുമായി എന്ത് ബന്ധമാണുള്ളത്?
കർമ്മാശയത്തിന്റെ മൂലം ക്ലേശങ്ങളാണെന്ന് പതഞ്ജലി (2.12) പറയുന്നു. അവിദ്യ, അഹങ്കാരം, ആർത്തി, ദ്വേഷം, ഭയം എന്നിവയിൽ നിന്ന് ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികൾ ഭാവി അനുഭവങ്ങൾ കൊണ്ടുവരുന്ന സംസ്കാരങ്ങൾ അവശേഷിപ്പിക്കുന്നു. മൂലം ദുർബലമാകുമ്പോൾ പ്രവൃത്തികൾ കുറച്ചേ ബന്ധിക്കൂ; അതുകൊണ്ടാണ് കർമ്മത്തിൽ നിന്നുള്ള മോചനത്തിന് ക്ലേശസാധന കേന്ദ്രസ്ഥാനത്തു നിൽക്കുന്നത്.
ക്ലേശങ്ങളിൽ തെറാപ്പി സഹായിക്കുമോ?
നല്ല മാനസിക ചികിത്സയ്ക്ക് തൃഷ്ണ, വിരക്തി, ഭയം എന്നിവയുടെ ശീലങ്ങൾ അയയ്ക്കാൻ കഴിയും, പല യോഗികളും അതിന് വില കൽപ്പിക്കുന്നു. യോഗം ഒരു ലക്ഷ്യം കൂടി ചേർക്കുന്നു: ദ്രഷ്ടാവിനെ മനസ്സിൽ നിന്ന് വേറിട്ട് കാണുക; അത് അജ്ഞാനത്തെ തന്നെ വേരോടെ പിഴുതെറിയുന്നു. ഇവ രണ്ടിനും ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാം, ഓരോന്നും അതതിന്റെ പരിധിക്കുള്ളിൽ.
യോഗത്തിൽ വറുത്ത വിത്ത് എന്താണ്?
പൂർണ്ണമായി ക്ഷയിച്ച ക്ലേശങ്ങളെ വ്യാഖ്യാതാക്കൾ വറുത്ത വിത്തുകളോട് ഉപമിക്കുന്നു: രൂപത്തിൽ ഇപ്പോഴുമുണ്ട്, പക്ഷേ മുളയ്ക്കാൻ കഴിയില്ല. മുക്തനായ വ്യക്തിക്ക് ഇപ്പോഴും സംസ്കാരങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം, പക്ഷേ അവ ഇനി ബന്ധനം ഉണ്ടാക്കുന്നില്ല. വിവേകത്തിലൂടെയും ധ്യാനത്തിലൂടെയും എത്തിച്ചേരുന്ന ക്ലേശ സാധനയുടെ അവസാനത്തെ ഈ ഉപമ വിവരിക്കുന്നു.
സ്വരയോഗം ക്ലേശങ്ങളെ എങ്ങനെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു?
ശക്തമായ ആസക്തി, ദേഷ്യം, ഭയം എന്നിവ ശ്വാസത്തെ ഉടനടി മാറ്റുന്നു — അതിന്റെ വേഗം, ആഴം, നാസികയിലൂടെയുള്ള പ്രവാഹം. ഈ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിക്കുന്നതനുസരിച്ച് ശ്രദ്ധിക്കാൻ സ്വരാഭ്യാസം പരിശീലിപ്പിക്കുന്നു; അത് പ്രതികരിക്കുംമുമ്പ് ഒരു ഇടവേള സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ആ ഇടവേളയിലാണ് ക്ലേശങ്ങൾക്ക് അവയുടെ തനിയെയുള്ള ശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ടുതുടങ്ങുന്നത്.
ഉറവിടങ്ങൾ
- ക്ലേശം, കർമ്മം, ഫലം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പതഞ്ജലി, യോഗസൂത്രം 2.3–11, 2.12–16.
- ഭഗവദ്ഗീത 2.62–63 ആസക്തി, ആഗ്രഹം, ക്രോധം, ക്ഷയിച്ച വിവേചനം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ബന്ധപ്പെട്ടതും എന്നാൽ വ്യത്യസ്തവുമായ ഒരു വിശകലനം നൽകുന്നു.
- യോഗസൂത്രം 2.3 — പതഞ്ജലി, യോഗസൂത്രം — സ്വര യോഗ പീഠത്തിന്റെ സംസ്കൃത-പ്രധാന ശേഖരം.
- യോഗസൂത്രം 2.4 — പതഞ്ജലി, യോഗസൂത്രം — സ്വര യോഗ പീഠത്തിന്റെ സംസ്കൃത-പ്രധാന ശേഖരം.
- Goyal M et al., JAMA Internal Medicine 2014 — മാനസിക സമ്മർദ്ദത്തിനും ക്ഷേമത്തിനുമുള്ള ധ്യാനപരിപാടികൾ (ചിട്ടയായ അവലോകനവും മെറ്റാ-വിശകലനവും, 47 പഠനങ്ങൾ, 3,515 പങ്കാളികൾ).
- Lindahl JR et al., PLoS One 2017 — “The varieties of contemplative experience”, മൂന്ന് ബൗദ്ധ പരമ്പരകളിലെ ധ്യാനികളുമായും അധ്യാപകരുമായും നടത്തിയ അഭിമുഖങ്ങൾ.
അഞ്ച് ക്ലേശങ്ങളെക്കുറിച്ച് പീഠവുമായി സംസാരിക്കുക
നിങ്ങളുടെ ആരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ചും അഭ്യാസത്തെക്കുറിച്ചും നിങ്ങൾ അന്വേഷിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചും ഞങ്ങളോടു പറയുക; സ്വാമിജിയോ ഒരു ആചാര്യനോ നിങ്ങൾക്കിണങ്ങുന്ന വഴി നിർദ്ദേശിക്കും. അല്ലെങ്കിൽ സൗജന്യ ഏഴുദിവസ സ്വര പട്ടികയിൽനിന്ന് ആരംഭിക്കുക.
സ്വാമി ചരണാശ്രിത് ഗിരിയുടെ പരമ്പരയിൽ പഠിപ്പിക്കുന്നത് · സ്വര യോഗ പീഠ സംസ്ഥാൻ, സ്വർഗ്ഗാശ്രമം, ഋഷികേശ് · ഈ പേജ് സ്വാമിജിയുടെ പരിശോധനയ്ക്കായി കാത്തിരിക്കുന്നു · അഭ്യാസം ഓരോ വ്യക്തിക്കും അവരുടെ അവസ്ഥയ്ക്കനുസരിച്ച് നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു.
നിങ്ങളുടെ പഠനം തുടരുക
രാജയോഗ ഉപദേശം പൂർണ്ണമായി പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുക, നിലവിലെ കോഴ്സുകൾ കാണുക, അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങളുടെ അനുഭവത്തിനും സുരക്ഷാ ആവശ്യങ്ങൾക്കും ഏത് തരം മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശമാണ് അനുയോജ്യമെന്ന് ചോദിക്കുക.