Level I — Foundation

ସ୍ୱର ଯୋଗ ମୂଳ

ସ୍ୱର ବିଜ୍ଞାନର ମୌଳିକ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ — ଶ୍ୱାସ, ନାଡ଼ୀ, ତତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ଜୀବନର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଲୟ

Level I — Entry
15 Modules
Online & Offline
English & Hindi
Rishikesh, India

ଏହି ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ବିଷୟରେ

ସ୍ୱର ଯୋଗ ମୂଳ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ଗଭୀର ବିଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏର ପ୍ରବେଶ ବିନ୍ଦୁ — ସ୍ୱରର ବିଜ୍ଞାନ, ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆୟାମକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ଛନ୍ଦବଦ୍ଧ ଶ୍ୱାସ। ଇଡ଼ା, ପିଙ୍ଗଳା ଓ ସୁଷୁମ୍ନା ନାଡ଼ୀ ଦେଇ ପ୍ରାଣର ପ୍ରବାହ କିପରି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ବିଶ୍ୱ ସମୟ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ସମ୍ପର୍କ, ଭାଗ୍ୟ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବିକାଶ ସହ ଯୋଡ଼େ, ତାହା ବୁଝିବା ପାଇଁ ଏହି ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୂଳଦୁଆ ପକାଏ।

ଶିବ ସ୍ୱରୋଦୟ ଓ ବ୍ୟାପକ ଶୈବ ଆଗମ ପରମ୍ପରାରେ ମୂଳବଦ୍ଧ ଏହି ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଜ୍ଞାନକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ, ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଓ ବ୍ୟବହାରିକ ଢଙ୍ଗରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରେ। ଛାତ୍ରମାନେ କେବଳ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଧ୍ୟୟନ କରନ୍ତି ନାହିଁ — ସେମାନେ ଜୀବନ୍ତ ଶ୍ୱାସକୁ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଓ ରୂପାନ୍ତରର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସାଧନ ଭାବେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବା, ଅନୁଭବ କରିବା ଓ ତା' ସହ କାମ କରିବା ଶିଖନ୍ତି।

ଏହି ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଶେଷରେ ଛାତ୍ର ଯେକୌଣସି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନିଜର ପ୍ରଧାନ ନାଡ଼ୀ ଚିହ୍ନିପାରିବେ, ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ସକ୍ରିୟ ତତ୍ତ୍ୱ ଚିହ୍ନିପାରିବେ, ଦୈନିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଅଭ୍ୟାସରେ ସ୍ୱର ଯୋଗ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ପ୍ରୟୋଗ କରିପାରିବେ, ଏବଂ ମଧ୍ୟମ ସ୍ତରକୁ ଅଗ୍ରସର ହେବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ମୂଳଦୁଆ ଗଢ଼ିପାରିବେ।

ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ବିଷୟସୂଚୀ

ମଡ୍ୟୁଲ୍ 01
ସ୍ୱର ଶାସ୍ତ୍ର
ସ୍ୱରର ପବିତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରର ପରିଚୟ — ଏହାର ଉତ୍ପତ୍ତି, ପରମ୍ପରା ଓ ଶୈବ ଆଗମ ପରମ୍ପରାରେ ଏହାର ସ୍ଥାନ। ସ୍ୱର ଯୋଗକୁ କାହିଁକି ସମସ୍ତ ବିଜ୍ଞାନର ରାଜା କୁହାଯାଏ ତାହା ବୁଝିବା।
ମଡ୍ୟୁଲ୍ 02
ଆଗମ ଓ ତନ୍ତ୍ର
ସ୍ୱର ଯୋଗର ଆଗମିକ ଓ ତାନ୍ତ୍ରିକ ମୂଳ। ଶିବ, ଶକ୍ତି, ସୃଷ୍ଟି ଓ ଶ୍ୱାସ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ। ସ୍ୱର ଯୋଗ ଶୈବ ତନ୍ତ୍ରର ଜୀବନ୍ତ ପରମ୍ପରାରେ କିପରି ସ୍ଥାନ ପାଏ।
ମଡ୍ୟୁଲ୍ 03
ଆଗମ ବିଦ୍ୟାଳୟ
ଆଗମ ସମ୍ପ୍ରଦାୟଗୁଡ଼ିକ ଓ ଶ୍ୱାସ, ଶରୀର ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ବିଷୟରେ ସେମାନଙ୍କ ଶିକ୍ଷାର ଏକ ସର୍ବେକ୍ଷଣ। ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କଠାରୁ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ମାନବ ଲୋକକୁ ସ୍ୱର ଯୋଗର ସଂଚାର ପରମ୍ପରା।
ମଡ୍ୟୁଲ୍ 04
ସ୍ୱରୋଦୟରେ ଜୀବନର ଧାରଣା
ଶିବ ସ୍ୱରୋଦୟ ଜୀବନକୁ କିପରି ପରିଭାଷିତ କରେ — ଶ୍ୱାସ, ପ୍ରାଣ, ଚେତନା ଓ କାଳ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ। ସ୍ୱର ଯୋଗର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ପୁନର୍ଜନ୍ମର ଅର୍ଥ।
ମଡ୍ୟୁଲ୍ 05
କାଳ ଓ କାଳୀ — କାଳର ଗଠନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ
କାଳର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଗଠନ — ଶ୍ୱାସ ଚକ୍ରରୁ ଚାନ୍ଦ୍ର ଚକ୍ର, ସେଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ମହାକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। କାଳୀଙ୍କୁ କାଳର ଶକ୍ତି ଭାବେ ବୁଝିବା ଏବଂ ସ୍ୱର ଯୋଗ କିପରି ସାଧକଙ୍କୁ କାଳ ମଧ୍ୟରେ ସଚେତନ ଭାବେ କାମ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ କରେ।
ମଡ୍ୟୁଲ୍ 06
କାଳ ରହସ୍ୟ — କାଳର ରହସ୍ୟ
ସ୍ୱର ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିହିତ କାଳ ବିଷୟକ ଗୁପ୍ତ ଶିକ୍ଷା। ଶ୍ୱାସର ଅବଧି, ଛନ୍ଦ ଓ ଗୁଣ କିପରି ଅତୀତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ। ଶ୍ୱାସ ମାଧ୍ୟମରେ କାଳ ପଢ଼ିବାର ବ୍ୟାବହାରିକ ପଦ୍ଧତି।
ମଡ୍ୟୁଲ୍ 07
କର୍ମ ଚକ୍ର ଓ ସ୍ୱର
କର୍ମ ଓ ଶ୍ୱାସ ଚକ୍ର ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ। ପ୍ରବଳ ନାଡ଼ୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଅତୀତ କର୍ମ କିପରି ପ୍ରକାଶ ପାଏ। ସଚେତନ ସ୍ୱର ଅଭ୍ୟାସ କିପରି କର୍ମଗତ ପ୍ରବୃତ୍ତିକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପୁନଃନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ କରିପାରେ।
ମଡ୍ୟୁଲ୍ 08
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ନିୟତିକୁ ଅତିକ୍ରମ
ସ୍ୱର ବିଜ୍ଞାନ କିପରି ସାଧକଙ୍କୁ ନିୟତିବାଦୀ କର୍ମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସଚେତନ ଭାବେ ନିଜ ଭାଗ୍ୟ ଗଢ଼ିବାରେ ସକ୍ଷମ କରେ। ଶ୍ୱାସ ସଚେତନତା ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରତିକୂଳ ଜୀବନ ଢାଞ୍ଚା ବଦଳାଇବାର ବ୍ୟାବହାରିକ କୌଶଳ।
ମଡ୍ୟୁଲ୍ 09
ଶ୍ୱାସ, ଆତ୍ମା ଓ ଈଶ୍ୱର
ଗଭୀର ଶିକ୍ଷା ଯେ ଶ୍ୱାସ ହେଉଛି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆତ୍ମା (ଜୀବାତ୍ମା) ଓ ପରମ (ପରମାତ୍ମା) ମଧ୍ୟରେ ଜୀବନ୍ତ ସଂଯୋଗ। ସଚେତନ ଶ୍ୱାସ ଅଭ୍ୟାସ ମାଧ୍ୟମରେ ଦିବ୍ୟତାର ଅନୁଭବ।
ମଡ୍ୟୁଲ୍ 10
ଶ୍ୱାସ — ଆଦି ଶକ୍ତି ଓ ଶ୍ୱାସର ଆୟାମ
ଶ୍ୱାସ ଜୀବନର ପ୍ରଥମ ଓ ଶେଷ କର୍ମ। ଶ୍ୱାସର ଭୌତିକ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆୟାମ — ସ୍ଥୂଳ ଶ୍ୱାସ (ସ୍ଥୂଳ ପ୍ରାଣ) ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରାଣ ଶକ୍ତି (ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରାଣ)। ଉଭୟ ଆୟାମକୁ କିପରି ଅନୁଭବ କରିବେ ଓ ସେଗୁଡ଼ିକ ସହ କିପରି କାମ କରିବେ।
ମଡ୍ୟୁଲ୍ 11
ଶ୍ୱାସ ଓ ମୁଦ୍ରା
ହସ୍ତ ମୁଦ୍ରା, ଶରୀର ସ୍ଥିତି ଓ ଶ୍ୱାସର ଗୁଣ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ। ନାଡ଼ୀ ଓ ପ୍ରାଣ ଉପରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରଭାବ ପାଇଁ ସ୍ୱର ଯୋଗ ସହ ବ୍ୟବହୃତ ବ୍ୟାବହାରିକ ମୁଦ୍ରା।
ମଡ୍ୟୁଲ୍ 12
ନାଡ଼ୀ ଶୋଧନ — ନାଡ଼ୀର ଶୁଦ୍ଧି
ସ୍ୱର ଯୋଗର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ନାଡ଼ୀ ଶୋଧନ ପ୍ରାଣାୟାମର ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଭ୍ୟାସ। କେଉଁ ନାଡ଼ୀ ଅବରୁଦ୍ଧ, କାହିଁକି, ଓ ଏହାକୁ କିପରି ଶୁଦ୍ଧ କରିବେ ତାହା ବୁଝିବା। ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ସ୍ପଷ୍ଟତା ଓ ସାଧନାରେ ନାଡ଼ୀ ଶୁଦ୍ଧତାର ଭୂମିକା।
ମଡ୍ୟୁଲ୍ 13
ତତ୍ତ୍ୱର ଚିହ୍ନଟ
ଯେକୌଣସି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶ୍ୱାସରେ ସକ୍ରିୟ ପଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ (ପୃଥ୍ୱୀ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଆକାଶ)କୁ କିପରି ଚିହ୍ନିବେ — ସ୍ପର୍ଶ, ଗନ୍ଧ, ଦୃଷ୍ଟି, ଶବ୍ଦ ଓ ଶାରୀରିକ ଅନୁଭୂତି ମାଧ୍ୟମରେ। ତତ୍ତ୍ୱ ଚିହ୍ନଟ ପାଇଁ ବ୍ୟାବହାରିକ ଅଭ୍ୟାସ।
ମଡ୍ୟୁଲ୍ 14
ମଣ୍ଡଳ ଶକ୍ତି — ନାଡ଼ୀର ପ୍ରକାର
ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶରୀରର 72,000 ନାଡ଼ୀ — ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ରର ଭୌତିକ ନାଡ଼ୀ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରାଣ ପ୍ରଣାଳୀ। ତିନି ପ୍ରଧାନ ନାଡ଼ୀ (ଇଡ଼ା, ପିଙ୍ଗଳା, ସୁଷୁମ୍ନା) ଓ ସେମାନଙ୍କ ଗୁଣ। ମଣ୍ଡଳ ଶକ୍ତି ଚକ୍ର ଓ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କିପରି ଉପଯୋଗ କରିବେ।
ମଡ୍ୟୁଲ୍ 15
ଦୈନିକ ଜୀବନରେ ପ୍ରୟୋଗ ଓ ସ୍ୱର ଚକ୍ର
ସ୍ୱର ଯୋଗର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟାବହାରିକ ପ୍ରୟୋଗ: ସକ୍ରିୟ ନାଡ଼ୀ ଓ ତତ୍ତ୍ୱ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ, ନିଷ୍ପତ୍ତି, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅଭ୍ୟାସ, ଧ୍ୟାନ ଓ ସମ୍ପର୍କର ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ। ଶଯ୍ୟାତ୍ୟାଗ ସାଧନା — ପ୍ରଥମ ଓ ସବୁଠାରୁ ମୌଳିକ ଦୈନିକ ସ୍ୱର ଅଭ୍ୟାସ।

ଆପଣ କ'ଣ ପାଇବେ

ନାଡ଼ୀ ଚିହ୍ନଟ

ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଶ୍ୱାସ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ଯେକୌଣସି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କେଉଁ ନାଡ଼ୀ (ଇଡ଼ା, ପିଙ୍ଗଳା ବା ସୁଷୁମ୍ନା) ପ୍ରଧାନ ତାହା ଜାଣନ୍ତୁ।

ତତ୍ତ୍ୱ ଚିହ୍ନଟ

ଶ୍ୱାସରେ ସକ୍ରିୟ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଚିହ୍ନନ୍ତୁ ଓ ଶରୀର, ମନ ଓ ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ବୁଝନ୍ତୁ।

ଦୈନିକ ସାଧନା

ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ ପାଇଁ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱର ଯୋଗ ସାଧନା — ଶଯ୍ୟାତ୍ୟାଗ ଅଭ୍ୟାସ ସହିତ।

କାର୍ମିକ ସଚେତନତା

ଆପଣଙ୍କ କର୍ମ ଶ୍ୱାସ ମାଧ୍ୟମରେ କିପରି ପ୍ରକଟ ହୁଏ ଓ ତାହାକୁ ସଚେତନ ଭାବେ ପୁନଃନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ କରିବାର ବ୍ୟାବହାରିକ ଉପକରଣ ବୁଝନ୍ତୁ।

ଉନ୍ନତ ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ମୂଳଦୁଆ

ସ୍ୱର ଶାସ୍ତ୍ର, ଆଗମ ଓ ତନ୍ତ୍ରରେ ଏକ ଦୃଢ଼ ମୂଳଦୁଆ, ଯାହା ଆପଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟମ ସ୍ତର ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ।

ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ବୋଧ

ଦୈନିକ ସାଧନା ଓ ଯୌଗିକ ଜୀବନର ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଶିବ ସ୍ୱରୋଦୟ ଶାସ୍ତ୍ରର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ବୋଧ।

"ଶ୍ୱାସ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସବୁଠାରୁ ଗୁପ୍ତ ଚାବି — ଏବଂ ସ୍ୱର ଯୋଗ ଏହି ଚାବିକୁ ସିଧାସଳଖ ଆପଣଙ୍କ ହାତରେ ଦିଏ।"

— ସ୍ୱାମୀ ଚରଣାଶ୍ରିତ ଗିରି ମହାରାଜ

ମୌଳିକ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ନାମ ଲେଖାନ୍ତୁ

ସ୍ୱର ଯୋଗ ମୂଳ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗ ଦେବା ପାଇଁ, ଦୟାକରି ସ୍ୱର ଯୋଗ ପୀଠ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ କରନ୍ତୁ। ପାଠ୍ୟକ୍ରମଟି ଅନଲାଇନ୍ ଓ ଋଷିକେଶରେ ଆମ କେନ୍ଦ୍ରରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଉଭୟ ଭାବେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ।

ପଚାରନ୍ତୁ ଓ ନାମ ଲେଖାନ୍ତୁ    ଆମ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତୁ    ପରବର୍ତ୍ତୀ: ମଧ୍ୟମ