Shatkarma Kriya

নেতি ক্ৰিয়া (Neti Kriya)

মূল পৃষ্ঠানেতি ক্ৰিয়া (Neti Kriya)
ষট্কৰ্ম ক্ৰিয়া

নেতি ক্ৰিয়া (Neti Kriya)

নেতি ক্ৰিয়া হৈছে নাক শোধনৰ প্ৰাচীন যৌগিক অনুশীলন — ষট্‌কৰ্ম পদ্ধতিৰ এক মূল স্তম্ভ যিয়ে নাকৰ পথ শুদ্ধ কৰে, চাইনাছ পৰিষ্কাৰ কৰে আৰু অনুশীলনকাৰীক প্ৰাণায়াম আৰু স্বৰ নিৰীক্ষণৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰে।

নেতি ক্ৰিয়া কি?

সংস্কৃত শব্দ নেতি (नेति) য়ে নাক শোধনক বুজায়। নেতি ছয়টা ষট্‌কৰ্মৰ (षट्कर्म) অন্যতম — শাস্ত্ৰীয় হঠযোগ গ্ৰন্থত বৰ্ণিত শুদ্ধিকৰণ কৌশল। ছয়টা ষট্‌কৰ্ম হৈছে নেতি, ধৌতি, নৌলি, বস্তি, কপালভাতি আৰু ত্ৰাটক। প্ৰতিটোৱে শুদ্ধিৰ বাবে শৰীৰৰ এটা নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলক লক্ষ্য কৰে; নেতি সম্পূৰ্ণৰূপে নাকৰ পথ আৰু খুলিৰ চাইনাছৰ বাবে উৎসৰ্গিত।

হঠযোগ প্ৰদীপিকাই (অধ্যায় 2, শ্লোক 29-30) নেতিক এনে এক অনুশীলন বুলি বৰ্ণনা কৰিছে যিয়ে খুলি পৰিষ্কাৰ কৰে (কপাল শোধিনী), দৃষ্টিৰ স্পষ্টতা প্ৰদান কৰে আৰু ডিঙিৰ ওপৰত প্ৰকাশ পোৱা সকলো ৰোগ নাশ কৰে। ঘেৰণ্ড সংহিতাইও (অধ্যায় 1, শ্লোক 49-51) একেদৰে নেতিক এক অপৰিহাৰ্য প্ৰস্তুতিমূলক অনুশীলন হিচাপে বিধান দিছে, ইয়াক ষট্‌কৰ্ম শুদ্ধিৰ বৃহত্তৰ শ্ৰেণীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত কৰিছে।

নেতিৰ দুটা মুখ্য ৰূপ আছে:

  • জল নেতি (जल नेति) — কুহুমীয়া নিমখীয়া পানীৰে নাক ধোৱা, যি বিশেষভাৱে নিৰ্মিত নেতি পাত্ৰৰ (লোটা) জৰিয়তে এটা নাকেৰে ঢালি আনটো নাকেৰে উলিয়াই দিয়া হয়।
  • সূত্ৰ নেতি (सूत्र नेति) — কোমল মম লগোৱা কপাহী সূতা বা পাতল ৰবৰৰ কেথেটাৰ ব্যৱহাৰ কৰি নাকত সূতা সুমুওৱা, যি নাকেৰে সুমুৱাই মুখেৰে উলিওৱা হয়।

নেতিৰ উদ্দেশ্য হৈছে নাকৰ পথৰ পৰা জমা শ্লেষ্মা, ধূলি, প্ৰদূষক, এলাৰ্জেন আৰু শুকান নিঃসৰণ পৰিষ্কাৰ কৰা। নাকৰ গহ্বৰ ৰক্তনলী আৰু স্নায়ুৰ মূৰেৰে ভৰা এক কোমল শ্লেষ্মিক আৱৰণেৰে আবৃত। এই আৱৰণ বন্ধ বা প্ৰদাহিত হ'লে শ্বাস অৱৰুদ্ধ হয়, ঘ্ৰাণশক্তি কমি যায় আৰু সমগ্ৰ শ্বাসযন্ত্ৰ ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। নেতিয়ে নাকৰ পথক ইয়াৰ মুকলি আৰু সংবেদনশীলতাৰ স্বাভাৱিক অৱস্থালৈ ঘূৰাই আনে।

স্বৰ যোগৰ কাঠামোত নেতিৰ অসাধাৰণ গুৰুত্ব আছে। স্বৰ যোগৰ সমগ্ৰ বিজ্ঞান অনুশীলনকাৰীৰ এই ক্ষমতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে যে যিকোনো মুহূৰ্তত কোনটো নাক প্ৰধান সেয়া সঠিকভাৱে নিৰীক্ষণ কৰিব পাৰে — শ্বাস মুখ্যতঃ বাওঁ নাকেৰে (ইড়া নাড়ী / চন্দ্ৰ স্বৰ), সোঁ নাকেৰে (পিংগলা নাড়ী / সূৰ্য স্বৰ), নে দুয়োটাৰে সমানে (সুষুম্না স্বৰ) প্ৰৱাহিত হৈছে। বন্ধ বা আংশিকভাৱে অৱৰুদ্ধ নাক সঠিকভাৱে পঢ়িব নোৱাৰি। শ্লেষ্মা, ফুলা বা বন্ধ অৱস্থাই বায়ুপ্ৰবাহৰ অনুভৱ বিকৃত কৰে আৰু স্বৰৰ ভুল পাঠৰ সৃষ্টি কৰে। সেইবাবে নেতিক সকলো স্বৰ যোগ সাধনাৰ পূৰ্বচৰ্ত বুলি গণ্য কৰা হয়। স্বৰ নিৰীক্ষণ বা তাৰ সৈতে কাম কৰাৰ আগতে অনুশীলনকাৰীয়ে দুয়োটা নাকৰ পথ পৰিষ্কাৰ আৰু মুকলি হৈছে নে নাই নিশ্চিত কৰিব লাগিব।

আধুনিক নাক-কাণ-ডিঙি চিকিৎসাবিজ্ঞানে (ENT) দীৰ্ঘস্থায়ী চাইনাছাইটিছ, এলাৰ্জিক ৰাইনাইটিছ আৰু নাকৰ পিছফালৰ পৰা টোপাল পৰা ব্যৱস্থাপনাৰ বাবে নাক ধোৱাক এক উপকাৰী চিকিৎসা পদ্ধতি হিচাপে সম্পূৰ্ণ স্বীকৃতি দিয়ে। একাধিক ক্লিনিকেল অধ্যয়নে নিশ্চিত কৰিছে যে নিয়মীয়া নিমখীয়া পানীৰে ধোৱাই নাকৰ লক্ষণ কমায়, ঔষধৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰে আৰু দীৰ্ঘস্থায়ী নাকৰ ৰোগীৰ জীৱনৰ মান উন্নত কৰে। আধুনিক চিকিৎসা বিজ্ঞানে প্ৰমাণিত কৰাৰ হাজাৰ হাজাৰ বছৰ আগতেই প্ৰাচীন যোগীসকলে এই বোধত উপনীত হৈছিল।

স্বৰ যোগ অনুশীলনকাৰীয়ে প্ৰতিদিনে নেতি অনুশীলন কৰিব লাগে — আদৰ্শগতভাৱে ৰাতিপুৱাৰ সাধনাৰ প্ৰথম পদক্ষেপ হিচাপে, ৰাতিপুৱাৰ স্বৰ পৰীক্ষাৰ আগতে আৰু যিকোনো প্ৰাণায়াম অনুশীলন আৰম্ভ কৰাৰ আগতে।

জল নেতি — সঁজুলি আৰু নিমখীয়া পানীৰ প্ৰস্তুতি

নেতি পাত্ৰ (লোটা)

জল নেতিৰ বাবে নেতি পাত্ৰ বা লোটা নামৰ বিশেষভাৱে নিৰ্মিত পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন। ই এটা সৰু পাত্ৰ, যাৰ আগ জোঙা নলীটো নাকত টানকৈ লাগি থাকে, ফলত পানী লাহেকৈ এটা নাকৰ পথত ঢালিব পাৰি আৰু আনটোৰে ওলাই যায়। কেইবাটাও সামগ্ৰী উপযুক্ত:

  • তাম (তামৰ লোটা): পৰম্পৰাগত আৰু আটাইতকৈ বেছি পৰামৰ্শ দিয়া সামগ্ৰী। তামৰ প্ৰাকৃতিক জীৱাণুনাশক গুণ আছে — তামৰ পৃষ্ঠৰ সংস্পৰ্শত বেক্টেৰিয়া আৰু ভাইৰাছ ধ্বংস হয়। তামৰ নেতি-পাত্ৰ বহু পৰিমাণে নিজে নিজে বীজাণুমুক্ত হয় আৰু আয়ুৰ্বেদিক পৰম্পৰাত ইয়াক সাত্ত্বিক (শুদ্ধ) বুলি গণ্য কৰা হয়।
  • পিতল: তাম আৰু দস্তাৰ এক সংকৰ ধাতু, যাৰ তামৰ কিছুমান জীৱাণুনাশক গুণ আছে। ভাৰতীয় ঘৰত বহুলভাৱে ব্যৱহৃত আৰু সহজে উপলব্ধ।
  • চিৰামিক: অপ্ৰতিক্ৰিয়াশীল আৰু পৰিষ্কাৰ কৰাত সহজ। ই সীহমুক্ত আৰু খাদ্য-উপযোগী প্ৰলেপযুক্ত হোৱাটো নিশ্চিত কৰক।
  • ষ্টেইনলেছ ষ্টীল: টেকসই, স্বাস্থ্যসন্মত আৰু বীজাণুমুক্ত কৰিবলৈ সহজ। এক ব্যৱহাৰিক আধুনিক বিকল্প।
  • খাদ্য-উপযোগী প্লাষ্টিক: পাতল আৰু সস্তা। আৰম্ভণিকাৰীৰ বাবে গ্ৰহণযোগ্য, যদিও দীৰ্ঘম্যাদী ব্যৱহাৰৰ বাবে ধাতু বা চিৰামিকতকৈ কম পছন্দৰ।

নিমখীয়া দ্ৰৱ — প্ৰস্তুতি

জল নেতিৰ বাবে ব্যৱহৃত নিমখীয়া দ্ৰৱ নিখুঁতভাৱে প্ৰস্তুত কৰিব লাগিব। ভুল ঘনত্বই জ্বলন, উত্তেজনা বা অস্বস্তিৰ সৃষ্টি কৰিব। লক্ষ্য হৈছে এক আইছ'টনিক নিমখীয়া দ্ৰৱ — প্ৰায় 0.9% ছ'ডিয়াম ক্ল'ৰাইডৰ ঘনত্ব, যি শৰীৰৰ নিজৰ তৰলৰ লৱণাক্ততাৰ সৈতে মিলে।

  • পানী: ছেকা, পাতিত বা আগতে উতলাই ঠাণ্ডা কৰা পানী ব্যৱহাৰ কৰক। প্ৰক্ৰিয়াকৰণ নকৰা কলৰ পানী কেতিয়াও ব্যৱহাৰ নকৰিব, কিয়নো ইয়াত ক্ল'ৰিন, গধুৰ ধাতু বা অণুজীৱ থাকিব পাৰে। পানীৰ উষ্ণতা কুহুমীয়া হ'ব লাগিব — প্ৰায় 37 ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (98.6 ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট), শৰীৰৰ উষ্ণতাৰ সৈতে মিলাই। বেছি গৰম পানীয়ে নাকৰ কোমল আৱৰণ পুৰি পেলাব; বেছি ঠাণ্ডা পানীয়ে নাকৰ পথত বিষাক্ত আঘাত আৰু সংকোচন সৃষ্টি কৰিব।
  • নিমখ: আয়'ডিন নোহোৱা নিমখ ব্যৱহাৰ কৰক — বিশুদ্ধ সৈন্ধৱ লৱণ (সেন্ধা নমক), সাগৰৰ নিমখ বা ঔষধ-মানৰ ছ'ডিয়াম ক্ল'ৰাইড। আয়'ডিনযুক্ত মেজৰ নিমখত থকা সংযোজকে (দলা নবন্ধা পদাৰ্থ, পটাছিয়াম আয়'ডাইড) নাকৰ আৱৰণত উত্তেজনা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। অনুপাত হৈছে প্ৰতি 500 মিলিলিটাৰ পানীত এক সমান চামুচ (প্ৰায় 5 গ্ৰাম)।
  • সোৱাদ পৰীক্ষা: দ্ৰৱটোৰ সোৱাদ চকুপানীৰ দৰে হ'ব লাগে — অলপ নিমখীয়া, অপ্ৰিয় নহয়। সাগৰৰ পানীৰ দৰে সোৱাদ হ'লে আপুনি বেছি নিমখ দিছে। আৰম্ভ কৰোঁতে জ্বলন হ'লে ঘনত্ব ভুল — হয় বেছি নিমখীয়া, নহয় যথেষ্ট নিমখীয়া নহয়।

গুৰুতৰ সতৰ্কবাণী:

  • নিমখ নোহোৱা সাধাৰণ পানী কেতিয়াও ব্যৱহাৰ নকৰিব। বিশুদ্ধ পানী নাকৰ কলাৰ তুলনাত হাইপ'টনিক আৰু ই শ্লেষ্মিক আৱৰণত বিষাক্ত জ্বলন আৰু ফুলাৰ সৃষ্টি কৰিব।
  • কেতিয়াও গৰম পানী ব্যৱহাৰ নকৰিব। কেৱল কুহুমীয়া।
  • কেতিয়াও ঠাণ্ডা পানী ব্যৱহাৰ নকৰিব। ঠাণ্ডা পানীয়ে নাক সংকুচিত কৰে আৰু অস্বস্তি দিয়ে।
  • সদায় পৰিষ্কাৰ, ছেকা বা উতলাই ঠাণ্ডা কৰা পানী ব্যৱহাৰ কৰক। প্ৰদূষিত পানীয়ে ছাইনাছত বিপজ্জনক অণুজীৱ সুমুৱাই দিব পাৰে।

জল নেতি — পদক্ষেপ অনুসৰি কৌশল

  1. 1ওপৰত বৰ্ণনা কৰা ধৰণে নিমখীয়া দ্ৰৱ প্ৰস্তুত কৰক। নেতি পাত্ৰত প্ৰায় 250 মিলিলিটাৰ (আধা পাত্ৰ) কুহুমীয়া নিমখীয়া পানী ভৰাওক। কব্জিৰ ভিতৰৰ ফালে উষ্ণতা পৰীক্ষা কৰক — ই আৰামদায়ক উষ্ণ অনুভৱ হ'ব লাগে, গৰমো নহয়, ঠাণ্ডাও নহয়।
  2. 2বেচিন, পাত্ৰ বা বাহিৰত মাটিৰ ওপৰত আৰামেৰে থিয় হওক। কঁকালৰ পৰা আগলৈ হালি পৰক যাতে ধড় প্ৰায় অনুভূমিক হয়। স্থিৰতাৰ বাবে ভৰি দুখন কঁকালৰ বহলতাত ৰাখক।
  3. 3মূৰ প্ৰায় 45 ডিগ্ৰী এফাললৈ হেলনীয়া কৰক। সোঁ নাকেৰে আৰম্ভ কৰিলে মূৰ বাওঁফাললৈ হেলনীয়া কৰক যাতে সোঁ নাক ওপৰত থাকে আৰু বাওঁ নাক বেচিনৰ ফালে তললৈ মুখ কৰে।
  4. 4নেতি পাত্ৰৰ নলীটো ওপৰৰ (সোঁ) নাকত সুমুৱাওক। ইয়াক লাহেকৈ কিন্তু দৃঢ়ভাৱে টিপি ধৰক যাতে নলী আৰু নাকৰ মুখৰ মাজত এক টানকৈ বন্ধ সৃষ্টি হয়। এই বন্ধই একেটা নাকেৰে পানী পুনৰ বাহিৰলৈ ওলাই অহাত বাধা দিয়ে।
  5. 5মুখ মেলক আৰু গোটেই প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ত মুখেৰে শ্বাস লওক। ই অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। মুখেৰে শ্বাস ল'লে কোমল তালুৱে নাকৰ পথ আৰু ডিঙিৰ সংযোগ বন্ধ কৰে, ফলত পানী মুখ বা ডিঙিত নোসোমোৱাকৈ এটা নাকৰ পৰা আনটোলৈ প্ৰৱাহিত হ'ব পাৰে। পানী প্ৰৱাহিত হৈ থকাৰ সময়ত নাকেৰে শ্বাস ল'বলৈ, কথা ক'বলৈ, হাঁহিবলৈ বা গিলিবলৈ চেষ্টা নকৰিব।
  6. 6নেতি পাত্ৰটো লাহে লাহে ওপৰলৈ তোলক আৰু মাধ্যাকৰ্ষণক কামটো কৰিবলৈ দিয়ক। পানী ওপৰৰ নাকেৰে প্ৰৱাহিত হৈ নাকৰ মধ্যপৰ্দাৰ অঞ্চলেৰে পাৰ হৈ তলৰ নাকেৰে ওলাই বেচিনত পৰিব। পানী জোৰকৈ ঠেলি বা হেঁচি নিদিব — কোমল, স্থিৰ মাধ্যাকৰ্ষণৰ প্ৰৱাহেই যথেষ্ট। পানী প্ৰৱাহিত নহ'লে প্ৰৱাহ আৰম্ভ নোহোৱালৈকে মূৰৰ হেলনীয়া অৱস্থা অলপ সলনি কৰক।
  7. 7প্ৰায় 250 মিলিলিটাৰ নিমখীয়া পানী বৈ যাবলৈ দিয়ক। ইয়াত সাধাৰণতে 30ৰ পৰা 60 ছেকেণ্ড লাগে। ওলাই অহা পানী পৰ্যবেক্ষণ কৰক — প্ৰথমতে ই ঘোলা দেখা যাব পাৰে বা শ্লেষ্মাৰ কণা থাকিব পাৰে, যিটো স্বাভাৱিক আৰু ই শুদ্ধিকৰণ কাম কৰি থকাৰ ইংগিত।
  8. 8নেতি পাত্ৰটো আঁতৰাওক, পোন হৈ থিয় হওক আৰু অৱশিষ্ট পানী আৰু ঢিলা হোৱা শ্লেষ্মা উলিয়াবলৈ দুয়োটা নাকেৰে লাহেকৈ নাক চিকক। জোৰেৰে নিচিকিব — নাকেৰে কোমল, নিয়ন্ত্ৰিত নিশ্বাসেই যথেষ্ট। প্ৰয়োজন হ'লে টিছু ব্যৱহাৰ কৰক।
  9. 9নেতি পাত্ৰটো সতেজ নিমখীয়া দ্ৰৱেৰে পুনৰ ভৰাওক। এতিয়া আনটো ফালে সম্পূৰ্ণ প্ৰক্ৰিয়াটো পুনৰাবৃত্তি কৰক — মূৰ সোঁফাললৈ হেলনীয়া কৰক, নলীটো বাওঁ নাকত সুমুৱাওক আৰু পানীক সোঁ নাকেৰে প্ৰৱাহিত হৈ ওলাই যাবলৈ দিয়ক।
  10. 10দুয়োফাল সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত থিয় হৈ বাকী থকা পানী আঁতৰাবলৈ কেইবাবাৰো লাহেকৈ নাক ঝাৰক।
  11. 11নাকটো ভালদৰে শুকুৱাওক — এই অন্তিম পদক্ষেপ তলত বিতংভাৱে বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু ইয়াক কেতিয়াও বাদ দিব নালাগে।

নাক শুকুওৱা (অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ)

নাকৰ পথ বা চাইনাছত ৰৈ যোৱা পানী ভালদৰে উলিয়াই নিদিলে অস্বস্তি, মূৰত গধুৰতাৰ অনুভৱ, আনকি চাইনাছৰ সংক্ৰমণো হ'ব পাৰে। প্ৰতিটো জল নেতি অধিৱেশনৰ পিছত ব্যতিক্ৰমহীনভাৱে শুকুওৱাৰ প্ৰক্ৰিয়া কৰিব লাগিব:

  1. 1ভৰি দুখন কান্ধৰ বহলতাত ৰাখি থিয় হওক। কঁকালৰ পৰা আগলৈ হালি পৰক যাতে মূৰটো মজিয়াৰ ফালে ওলমি থাকে। দুয়োটা নাকেৰে 10ৰ পৰা 20টা দ্ৰুত কিন্তু কোমল নিশ্বাস এৰক (কপালভাতিৰ দৰে কিন্তু অধিক কোমল)। ই নাকৰ মূল পথৰ পৰা পানী উলিয়াই দিয়ে।
  2. 2আগলৈ হালি থকা অৱস্থাতে মূৰ বাওঁফাললৈ ঘূৰাওক যাতে বাওঁ নাক তললৈ মুখ কৰে। নাকেৰে 10ৰ পৰা 20টা দ্ৰুত কোমল নিশ্বাস এৰক। ই সোঁ চাইনাছৰ গহ্বৰৰ পৰা পানী উলিয়াই দিয়ে।
  3. 3আগলৈ হালি থকা অৱস্থাতে মূৰ সোঁফাললৈ ঘূৰাওক যাতে সোঁ নাক তললৈ মুখ কৰে। 10ৰ পৰা 20টা দ্ৰুত কোমল নিশ্বাস এৰক। ই বাওঁ চাইনাছৰ গহ্বৰৰ পৰা পানী উলিয়াই দিয়ে।
  4. 4লাহে লাহে পোন হৈ থিয় হওক। নাকৰ পথ এতিয়া পৰিষ্কাৰ, শুকান আৰু মুকলি অনুভৱ হ'ব লাগে। কিবা অৱশিষ্ট আৰ্দ্ৰতা থাকিলে শুকুওৱাৰ ক্ৰম আৰু এবাৰ পুনৰাবৃত্তি কৰক।

শুকুওৱাৰ প্ৰক্ৰিয়া কেতিয়াও বাদ নিদিব। চাইনাছত ৰৈ যোৱা পানীয়ে, বিশেষকৈ ঠাণ্ডা বতৰত, মূৰৰ বিষ, চাইনাছৰ চাপ বা সংক্ৰমণৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। সঠিকভাৱে শুকুওৱাটো নেতিৰ সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ।

সূত্ৰ নেতি — সূতাৰ কৌশল

সংস্কৃত: सूत्र नेति — সূত্ৰ মানে সূতা, ৰছী বা ডোল। সূত্ৰ নেতি হৈছে নাকৰ পথেৰে এডাল কোমল সূতা বা পাতল ৰবৰৰ কেথেটাৰ সুমুৱাই মুখেৰে উলিয়াই, তাৰ পিছত নাকৰ গহ্বৰৰ সম্পূৰ্ণ দৈৰ্ঘ্য মৰ্দন আৰু পৰিষ্কাৰ কৰিবলৈ লাহেকৈ আগ-পিছ কৰি টনাৰ অনুশীলন।

সঁজুলি

  • মম লগোৱা কপাহী সূতা: কোমল কপাহী সূতাৰ এডাল (প্ৰায় 30-45 চেণ্টিমিটাৰ), টানতা আৰু মসৃণ পৃষ্ঠৰ বাবে মৌমাখিৰ মমৰ পাতল আৱৰণ দিয়া। পৰম্পৰাগত সামগ্ৰী।
  • ৰবৰৰ কেথেটাৰ: 4ৰ পৰা 6 ফ্ৰেঞ্চ গেজৰ এডাল পাতল, নমনীয় ৰবৰৰ কেথেটাৰ। আধুনিক অনুশীলনত ই আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত সঁজুলি কাৰণ ই মসৃণ, নমনীয় আৰু পৰিষ্কাৰ কৰাত সহজ। ইয়াৰ ঘূৰণীয়া আগটো নূন্যতম প্ৰতিৰোধৰ সৈতে নাকৰ পথেৰে পিছলি যায়।

গুৰুত্বপূৰ্ণ: সূত্ৰ নেতি এক উন্নত অনুশীলন আৰু ইয়াক এজন অভিজ্ঞ যোগ শিক্ষক বা গুৰুৰ পৰা প্ৰত্যক্ষভাৱে শিকিব লাগিব। আৰম্ভণিকাৰীয়ে কেৱল লিখিত নিৰ্দেশনাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কেতিয়াও চেষ্টা কৰিব নালাগে। ভুল কৌশলে নাকৰ কোমল শ্লেষ্মিক আৱৰণৰ ক্ষতি কৰিব পাৰে। তলৰ বিৱৰণ কেৱল শৈক্ষিক প্ৰসংগৰ বাবে দিয়া হৈছে।

কৌশল — পদক্ষেপ অনুসৰি

  1. 1ৰবৰৰ কেথেটাৰৰ আগটো এক মিনিট কুহুমীয়া পানীত তিয়াই কোমল কৰক। মম লগোৱা কপাহী সূতা ব্যৱহাৰ কৰিলে মম লগোৱা মূৰটো মসৃণ আৰু জোঙা হোৱাটো নিশ্চিত কৰক। ঘৰ্ষণ কমাবলৈ আগটোত অলপ ঘিউ বা নাৰিকলৰ তেল লগাওক।
  2. 2আৰামেৰে বহক বা মূৰ অলপ পিছলৈ হেলনীয়া কৰি থিয় হওক। কেথেটাৰৰ কোমল মূৰটো লাহেকৈ এটা নাকত সুমুৱাওক, নাকৰ পথৰ তলি বাগৰি অলপ তললৈ কোণ কৰি (নাকৰ সেতুৰ ফালে ওপৰলৈ নহয়)। নাকৰ তলিৰ স্বাভাৱিক কোণ প্ৰায় অনুভূমিক, ডিঙিৰ পিছফালৰ দিশে।
  3. 3লেহেমীয়া, স্থিৰ আৰু অতি কোমল চাপেৰে কেথেটাৰডাল নাকৰ পথৰ তলি বাগৰি ঠেলি দিয়ক। আগটো ডিঙিৰ পিছফাল (নাসা-গলবিল) নোপোৱালৈকে আগবঢ়াই থাকক। আপুনি মুখৰ পিছফালে আগটো অনুভৱ কৰিব। ইয়াৰ বাবে ধৈৰ্যৰ প্ৰয়োজন — খৰখেদা বা জোৰ নকৰিব।
  4. 4মুখ বহলকৈ মেলক আৰু তৰ্জনী তথা মধ্যমা আঙুলিৰে (বা সৰু ভোঁতা চিমটা ব্যৱহাৰ কৰি) ভিতৰলৈ হাত দিয়ক। ডিঙিৰ পিছফালে দেখা দিয়া কেথেটাৰৰ আগটো ধৰি লাহেকৈ মুখেৰে আগলৈ টানি উলিয়াই আনক। এতিয়া আপুনি কেথেটাৰৰ এটা মূৰ নাকেৰে আৰু আনটো মূৰ মুখেৰে ওলাই থকা অৱস্থাত ধৰি আছে।
  5. 5দুয়োটা মূৰ ধৰি কেথেটাৰডাল লাহেকৈ আগ-পিছ কৰি লেহেমীয়া, কৰত কটাৰ দৰে গতিৰে টানক — মুখেৰে আগলৈ, তাৰ পিছত নাকেৰে পিছলৈ, আকৌ আগলৈ। ই নাকৰ পথৰ সম্পূৰ্ণ দৈৰ্ঘ্য মৰ্দন আৰু উদ্দীপিত কৰে, গভীৰত জমা হৈ থকা শ্লেষ্মা ঢিলা কৰে আৰু নাকৰ আৱৰণলৈ ৰক্তসঞ্চালন বৃদ্ধি কৰে। 10ৰ পৰা 15টা কোমল আগ-পিছ গতি কৰক।
  6. 6নাকেৰে টানি কেথেটাৰডাল লাহে লাহে উলিয়াই আনক। পৰিষ্কাৰ পানীৰে কেথেটাৰডাল ধুই লওক। আনটো নাকত সম্পূৰ্ণ প্ৰক্ৰিয়াটো পুনৰাবৃত্তি কৰক।

সূত্ৰ নেতিয়ে কেৱল জল নেতিতকৈ নাকৰ পথ অধিক সম্পূৰ্ণভাৱে মুকলি কৰে, কিয়নো নাকৰ আৱৰণৰ সৈতে সূতা বা কেথেটাৰৰ শাৰীৰিক সংস্পৰ্শই লাগি থকা শ্লেষ্মা যান্ত্ৰিকভাৱে আঁতৰায় আৰু স্থানীয় স্নায়ুৰ মূৰবোৰ উদ্দীপিত কৰে। কেৱল জল নেতিয়ে সম্পূৰ্ণ সমাধান কৰিব নোৱাৰা দীৰ্ঘস্থায়ী নাক বন্ধত ভোগা অনুশীলনকাৰীৰ বাবে ই বিশেষভাৱে উপকাৰী।

সতৰ্কবাণী: কেথেটাৰ বা সূতা কেতিয়াও জোৰকৈ নুসুমুৱাব। বাধা পালে তৎক্ষণাৎ বন্ধ কৰক আৰু আনটো নাকেৰে চেষ্টা কৰক। নাকৰ মধ্যপৰ্দা বেঁকা হ'ব পাৰে, বা নাকৰ পথ ফুলি থাকিব পাৰে। জোৰ কৰিলে তেজ ওলাব পাৰে আৰু আঘাত হ'ব পাৰে। কৌশলটোত আত্মবিশ্বাস আৰু সংবেদনশীলতা লাভ নকৰালৈকে সদায় বিশেষজ্ঞৰ মাৰ্গদৰ্শনত অনুশীলন কৰক।

সামগ্ৰিক প্ৰভাৱ

নেতি ক্ৰিয়াৰ লাভ

চাইনাছৰ স্বাস্থ্য

নাকৰ পথ আৰু চাইনাছৰ গহ্বৰৰ পৰা জমা হোৱা শ্লেষ্মা, জীৱাণু, এলাৰ্জেন আৰু প্ৰদূষক ধুই পেলায়। নিয়মীয়া অনুশীলনে চাইনাছাইটিছ, নাক বন্ধ আৰু নাকৰ পিছফালৰ পৰা টোপাল পৰাৰ সংখ্যা আৰু গুৰুত্ব উল্লেখযোগ্যভাৱে হ্ৰাস কৰে।

স্বৰৰ স্পষ্টতা

স্বৰ যোগ অনুশীলনৰ বাবে অপৰিহাৰ্য। নাড়ী সঠিকভাৱে নিৰীক্ষণৰ বাবে পৰিষ্কাৰ, মুকলি নাক সম্পূৰ্ণ পূৰ্বচৰ্ত। নেতি অবিহনে অনুশীলনকাৰীয়ে কোনটো স্বৰ সক্ৰিয় নিৰ্ভৰযোগ্যভাৱে নিৰ্ণয় কৰিব নোৱাৰে, ফলত স্বৰৰ পাঠ ভুল হয়।

এলাৰ্জীৰ পৰা সকাহ

এলাৰ্জেন — পৰাগ, ধূলি, পশুৰ ছালৰ গুড়ি আৰু ভেঁকুৰৰ বীজাণু — ৰোগ প্ৰতিৰোধক সঁহাৰি আৰম্ভ কৰাৰ আগতেই নাকৰ শ্লেষ্মিক আৱৰণৰ পৰা শাৰীৰিকভাৱে আঁতৰায়। এলাৰ্জিক ৰাইনাইটিছ, হে ফিভাৰ আৰু পৰিৱেশগত সংবেদনশীলতাৰ গুৰুত্ব আৰু বাৰংবাৰতা কমায়।

প্ৰাণায়ামৰ প্ৰস্তুতি

পৰিষ্কাৰ, বাধাহীন নাসিকা-পথ সকলো ধৰণৰ প্ৰাণায়ামৰ পূৰ্বচৰ্ত। নাড়ী শোধন, ভ্ৰামৰী, ভস্ত্ৰিকা বা কপালভাতি — যিয়েই অনুশীলন নকৰক কিয়, কৌশল ফলপ্ৰসূ হ'বলৈ শ্বাস দুয়োটা নাসাৰন্ধ্ৰৰে মুক্তভাৱে প্ৰৱাহিত হ'ব লাগিব।

মানসিক স্পষ্টতা

নাকৰ পথ মগজুৰ ঘ্ৰাণ কন্দ আৰু সন্মুখ খণ্ডৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে সংযুক্ত। নাকৰ গহ্বৰ পৰিষ্কাৰ কৰিলে এই স্নায়ু-পথবোৰ উদ্দীপিত হয়, মানসিক সতেজতা, বৰ্ধিত সজাগতা আৰু উন্নত একাগ্ৰতাৰ অনুভৱ সৃষ্টি কৰে।

চকুৰ স্বাস্থ্য

নাসা-অশ্ৰু নলীয়ে চকুক নাকৰ গহ্বৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে। নেতি অনুশীলনে চকুৰ চাপ উপশম কৰাত সহায় কৰে, উত্তেজনা আৰু শুকানপন কমায় আৰু চকুপানীৰ নলীৰ অৱৰোধ উপশম কৰিব পাৰে। শাস্ত্ৰীয় গ্ৰন্থই বিশেষভাৱে উল্লেখ কৰিছে যে নেতিয়ে দৃষ্টিৰ স্পষ্টতা (দিব্য দৃষ্টি) প্ৰদান কৰে।

অনুশীলনৰ নিৰ্দেশনা

  • বাৰংবাৰতা: প্ৰতিদিনে জল নেতি অনুশীলন কৰক, আদৰ্শগতভাৱে ৰাতিপুৱা আপোনাৰ সাধনাৰ প্ৰথম পদক্ষেপ হিচাপে, প্ৰাণায়ামৰ আগতে আৰু ৰাতিপুৱাৰ স্বৰ পৰীক্ষাৰ আগতে। দিনৰ ভাগত ধূলি, প্ৰদূষণ বা এলাৰ্জেনৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিলে সন্ধিয়া আৰু এটা অধিৱেশন উপকাৰী।
  • সদায় ভালদৰে শুকুৱাওক: ওপৰত বৰ্ণনা কৰা শুকুওৱা প্ৰক্ৰিয়া প্ৰতিটো অধিবেশনৰ পিছত ব্যতিক্ৰম নোহোৱাকৈ কৰিব লাগে। ছাইনাছত বাকী থকা পানীয়ে মূৰৰ বিষ, গধুৰ অনুভৱ বা সংক্ৰমণ ঘটাব পাৰে — বিশেষকৈ ঠাণ্ডা জলবায়ুত।
  • স্বৰ যোগ অনুশীলনকাৰী: কোনটো নাক সক্ৰিয় নিৰীক্ষণ কৰাৰ আগতে নেতিক প্ৰতিদিনে ৰাতিপুৱাৰ প্ৰথম অনুশীলন কৰক। পৰিষ্কাৰ নাকৰ পথে আপোনাক প্ৰধান স্বৰৰ সঠিক পাঠ দিয়ে। তাৰ পিছত প্ৰাণায়াম আৰু ৰাতিপুৱাৰ দিনচৰ্যাৰ বাকী অংশলৈ আগবাঢ়ক।
  • নিমখৰ ঘনত্ব অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ: প্ৰতি 500 মিলিলিটাৰ কুহুমীয়া পানীত আয়'ডিন নোহোৱা নিমখৰ এক সমান চামুচৰ সঠিক আইছ'টনিক অনুপাত সদায় বজাই ৰাখক। বেছি নিমখে জ্বলাব; কম নিমখেও জ্বলাব। দ্ৰৱটো আৰামদায়ক অনুভৱ নোহোৱালৈকে পৰীক্ষা কৰি সামঞ্জস্য কৰক।
  • যদি এটা নাক বন্ধ থাকে: মুকলি নাকটোৰে আৰম্ভ কৰক। মুকলি ফালেৰে প্ৰৱাহিত কুহুমীয়া নিমখীয়া পানীয়ে বন্ধ ফালটো লাহেকৈ মুকলি হ'বলৈ উৎসাহিত কৰিব। তীব্ৰ বন্ধ অৱস্থা থাকিলে কেৱল মুকলি ফালেৰে জল নেতি কৰক আৰু পৰৱৰ্তী অধিৱেশনত আনটো ফালেৰে চেষ্টা কৰক। সম্পূৰ্ণ বন্ধ নাকেৰে কেতিয়াও জোৰকৈ পানী নিদিব।
  • জল নেতি গোটেই জীৱন দৈনিক অনুশীলনৰ বাবে নিৰাপদ। সঠিক নিমখৰ ঘনত্ব আৰু ভালদৰে শুকুওৱাৰ সৈতে শুদ্ধভাৱে কৰিলে দীৰ্ঘম্যাদী দৈনিক জল নেতিৰ কোনো বিৰূপ প্ৰভাৱ নাই। বহু অনুশীলনকাৰীয়ে দশক দশক ধৰি দৈনিক জল নেতি অনুশীলন বজাই ৰাখিছে।
  • সূত্ৰ নেতিৰ বাৰংবাৰতা: জল নেতিৰ দৰে সূত্ৰ নেতি প্ৰতিদিনে কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। নাকৰ পথ মুকলি ৰাখিবলৈ সাধাৰণতে সপ্তাহত এক বা দুটা অধিৱেশন যথেষ্ট। ই এক গভীৰ, অধিক নিবিড় শোধন আৰু দৈনিক জল নেতিৰ পৰিপূৰক হিচাপেহে ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে, বিকল্প হিচাপে নহয়।
  • ঋতুকালীন বিবেচনা: এলাৰ্জীৰ ঋতুত (বসন্ত), চৰ্দি আৰু ফ্লুৰ ঋতুত (শীত) আৰু বায়ু প্ৰদূষণ অধিক হোৱাৰ সময়ত নেতি বিশেষভাৱে মূল্যৱান। এই সময়ছোৱাত বাৰংবাৰতা বঢ়ালে উল্লেখযোগ্য সকাহ পোৱা যায়।

নিষেধ

সঠিকভাৱে কৰিলে নেতি ক্ৰিয়া এক কোমল আৰু নিৰাপদ অনুশীলন। কিন্তু তলৰ অৱস্থাসমূহত সাৱধানতা বা পৰিহাৰৰ প্ৰয়োজন:

  • সক্ৰিয় নাকৰ পৰা তেজ ওলোৱা (এপিষ্টেক্সিছ): নাকৰ পৰা তেজ ওলাই থকাৰ সময়ত বা তাৰ পিছতে নেতি অনুশীলন নকৰিব। তেজ ওলোৱা সম্পূৰ্ণ বন্ধ নোহোৱালৈকে আৰু নাকৰ আৱৰণ ভাল নোহোৱালৈকে (সাধাৰণতে 24ৰ পৰা 48 ঘণ্টা) অপেক্ষা কৰক।
  • কাণৰ তীব্ৰ সংক্ৰমণ (অ'টাইটিছ মিডিয়া): নাসিকা-পথ ইউষ্টেচিয়ান নলীৰ জৰিয়তে মধ্য কাণৰ সৈতে সংযুক্ত। কাণৰ সক্ৰিয় সংক্ৰমণৰ সময়ত নেতি কৰিলে পানী বা নিমখীয়া পানী ইউষ্টেচিয়ান নলীলৈ সোমাই সংক্ৰমণ বেয়া কৰিব পাৰে। সংক্ৰমণ সম্পূৰ্ণ ভাল নোহোৱালৈকে অপেক্ষা কৰক।
  • ফুটা কাণৰ পৰ্দা: ওপৰৰ একে কাৰণতে, কাণৰ পৰ্দা ফুটা হোৱা ব্যক্তিয়ে নেতি সম্পূৰ্ণৰূপে পৰিহাৰ কৰিব লাগে, কিয়নো নিমখীয়া পানী ইউষ্টেচিয়ান নলীৰ জৰিয়তে মধ্যকৰ্ণৰ গহ্বৰত সোমাব পাৰে।
  • শেহতীয়া নাকৰ অস্ত্ৰোপচাৰ: আপোনাৰ ENT শল্য চিকিৎসকে অস্ত্ৰোপচাৰৰ স্থান সম্পূৰ্ণ সুস্থ হোৱা বুলি নিশ্চিত নকৰালৈকে নেতি অনুশীলন নকৰিব। সাধাৰণতে অস্ত্ৰোপচাৰৰ পিছত অন্ততঃ চাৰিৰ পৰা ছয় সপ্তাহ লাগে।
  • নাকৰ পলিপ বা টিউমাৰ: নাকৰ গহ্বৰত উল্লেখযোগ্য পলিপ বা বৃদ্ধিয়ে পানীৰ গতি বাধা দিব পাৰে আৰু অস্বস্তি বা জটিলতাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। নাকৰ পলিপ ধৰা পৰিলে নেতি অনুশীলন কৰাৰ আগতে এজন ENT বিশেষজ্ঞৰ পৰামৰ্শ লওক।
  • অতি সৰু শিশু: জল নেতিৰ বাবে নিৰ্দেশ অনুসৰি মুখেৰে শ্বাস লোৱা, মূৰ সঠিকভাৱে হেলনীয়া কৰা আৰু নিৰ্দেশনা নিখুঁতভাৱে অনুসৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ প্ৰয়োজন। ই সাধাৰণতে 8 বছৰৰ কম বয়সৰ শিশুৰ বাবে উপযুক্ত নহয়। বিকল্প হিচাপে কোমল নিমখীয়া স্প্ৰে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।

কাণত পানী সোমালে: কেতিয়াবা পানী ইউষ্টেচিয়ান নলীত সোমাই মধ্যকৰ্ণ পাব পাৰে, ফলত কাণত ভৰি থকা বা কৰকৰীয়া অনুভৱ হয়। এনে হ'লে আক্ৰান্ত ফালে মূৰ হেলনীয়া কৰক, কাণৰ নলী মুকলি কৰিবলৈ কাণৰ লতি লাহেকৈ তললৈ টানক, আৰু ইউষ্টেচিয়ান নলীৰে পানী ওলাই যোৱাত সহায় কৰিবলৈ কেইবাবাৰো গিলাৰ ভংগী কৰক। সাধাৰণতে কেইমিনিটমানৰ ভিতৰতে অনুভৱটো আঁতৰি যায়। অস্বস্তি থাকি গ'লে এজন চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ লওক।

"নেতিয়ে (Neti) কপাল-গহ্বৰ শুদ্ধ কৰে আৰু দিব্যদৃষ্টি প্ৰদান কৰে। ই ডিঙিৰ ওপৰত প্ৰকাশ পোৱা সকলো ৰোগো নাশ কৰে।"

— হঠযোগ প্ৰদীপিকা, অধ্যায় 2, শ্লোক 30

সম্পৰ্কিত ষট্‌কৰ্ম অনুশীলনসমূহ অন্বেষণ কৰক

নেতি ছটা ষট্‌কৰ্মৰ এটা। এই পৰিপূৰক কৌশলসমূহৰে আপোনাৰ শুদ্ধিকৰণ অনুশীলন গভীৰ কৰক।

 কুঞ্জল ক্ৰিয়া (Kunjal Kriya)  শংখ প্ৰক্ষালন (Shankha Prakshalana)  কপালভাতি ক্ৰিয়া (Kapalbhati Kriya)  ত্ৰাটক ধ্যান