Pañca-mahābhūta

পাঁচ তত্ত্ব: যোগ, তন্ত্ৰ, আয়ুৰ্বেদ আৰু স্বৰত তত্ত্ব

প্ৰকৃতি, শৰীৰ, মন আৰু জীৱনৰ বৈচিত্ৰ্য বুজি পোৱাৰ সৰ্বসাধাৰণ নীতি হিচাপে পৃথ্বী, জল, অগ্নি, বায়ু আৰু আকাশ।

চমুকৈ

পঞ্চমহাভূত কি?

পঞ্চ মহাভূত হ’ল পাঁচটা “মহান তত্ত্ব”: পৃথ্বী (pṛthvī), জল (apas), অগ্নি (tejas/agni), বায়ু (vāyu) আৰু আকাশ (ākāśa)। ভাৰতীয় পৰম্পৰাই এইবোৰৰ দ্বাৰা ভৌতিক ব্ৰহ্মাণ্ড, জীৱন্ত শৰীৰ, ইন্দ্ৰিয় অভিজ্ঞতা আৰু সাধনাৰ সাধাৰণ ভেটি বুজে। সিহঁতৰ অনুপাত, সম্পৰ্ক আৰু সংগঠনৰ ধৰণে বৈচিত্ৰ্য সৃষ্টি কৰে, আনহাতে মূল নীতিবোৰ অবিচ্ছিন্ন হৈ থাকে। আধুনিক ৰসায়ন বিজ্ঞানে জুখিব পৰা পদাৰ্থ আৰু গঠনৰ ওপৰত এক বেলেগ কিন্তু পৰিপূৰক প্ৰশ্ন সোধে।

Earth, water, fire, air and space shown in a natural Himalayan landscape with river, flame and open sky
পঞ্চ মহাভূত: পৃথ্বী, জল, অগ্নি, বায়ু আৰু আকাশ, প্ৰকৃতিত আৰু শৰীৰত।
সোনকালে উত্তৰ

সাধাৰণ প্ৰশ্নৰ পোনপটীয়া উত্তৰ

যোগত পাঁচটা তত্ত্ব কি কি?

যোগত পাঁচ তত্ত্ব (পঞ্চ মহাভূত) হ’ল পৃথ্বী (pṛthvī), জল (āpas), অগ্নি (agni বা tejas), বায়ু (vāyu) আৰু আকাশ (ākāśa)। তৈত্তিৰীয় উপনিষদে সিহঁতক আত্মাৰ পৰা ক্ৰমে উৎপন্ন হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰে: আকাশ, বায়ু, অগ্নি, জল, পৃথ্বী। শৰীৰ, মন আৰু ব্ৰহ্মাণ্ডক এই পাঁচটাৰ সংযোজন হিচাপে দেখা হয়।

তত্ত্ব কি?

তত্ত্ব (“সেইটোৰ সত্তা”, বাস্তৱ) হৈছে অস্তিত্বৰ এটা মূল নীতি। স্বৰ যোগত এই শব্দই প্ৰায়ে উশাহত প্ৰবাহিত হোৱা পাঁচটা মহাভূত-তত্ত্বক বুজায়। সাংখ্যত পঁচিশটা তত্ত্ব আছে আৰু শৈৱ তন্ত্ৰত ছত্ৰিশটা, য'ত পাঁচটা মহাভূত আটাইতকৈ স্থূল। শিৱ স্বৰোদয়ে পাঁচটা তত্ত্বক সৃষ্টিৰ উৎস বুলি কয়।

পাঁচ তত্ত্বৰ শৰীৰৰ সৈতে কি সম্পৰ্ক?

পাঁচ তত্ত্ব শৰীৰৰ লগত তাৰ গঠন আৰু কাৰ্য হিচাপে জড়িত: পৃথ্বী হাড় আৰু মঙহ হিচাপে, জল তৰল পদাৰ্থ হিচাপে, অগ্নি পাচন আৰু উষ্ণতা হিচাপে, বায়ু গতি আৰু উশাহ হিচাপে, আকাশ গুহা আৰু পথ হিচাপে। চক্ৰ-মানচিত্ৰত সিহঁতক মূলাধাৰ (পৃথ্বী)ৰ পৰা বিশুদ্ধ (আকাশ)লৈ ৰখা হৈছে।

পাঁচ তত্ত্ব কেনেকৈ সন্তুলিত কৰিব?

পাঁচ তত্ত্বক নিজৰ প্ৰকৃতি অনুযায়ী খাদ্য, দৈনন্দিন নিয়ম আৰু অনুশীলনৰ দ্বাৰা সন্তুলিত কৰা হয়: অধিক বায়ুৰ বাবে স্থিৰ কৰা, অধিক অগ্নিৰ বাবে শীতল কৰা, অধিক জল আৰু পৃথ্বীৰ বাবে পাতল কৰা। যোগে তত্ত্ব-ধ্যান (ভূত-শুদ্ধি) আৰু প্ৰাণায়াম যোগ কৰে; স্বৰ যোগে উশাহত কোনটো তত্ত্ব বৈ আছে সেয়া পঢ়ে আৰু সেই অনুসৰি কাম কৰে।

“পাঁচ তত্ত্ব (পঞ্চ মহাভূত)” সম্পৰ্কে এতিয়াও প্ৰশ্ন আছে নেকি? নিজৰ ভাষাত সোধক; পীঠৰ এজন শিক্ষকে উত্তৰ দিয়ে।

পীঠলৈ WhatsApp কৰক

পাঁচ তত্ত্বৰ তুলনা

ৰং শিৱ স্বৰোদয় 155 ৰ পৰা; চক্ৰ, ইন্দ্ৰিয় আৰু বীজ শাস্ত্ৰীয় চক্ৰ-মানচিত্ৰৰ পৰা।

তত্ত্ৱৰং (স্বৰোদয়)চক্ৰ (Chakra)ইন্দ্ৰিয়বীজ
পৃথিৱীহালধীয়ামূলাধাৰগোন্ধLaṃ
জল (āpas)বগাস্বাধিষ্ঠানসোৱাদVaṃ
অগ্নিRedমণিপুৰদৃষ্টিRaṃ
বায়ু (vāyu)গাঢ় নীলা, বৰষুণৰ ডাৱৰৰ দৰেঅনাহতস্পৰ্শYaṃ
আকাশ (ākāśa)সকলো ৰংবিশুদ্ধশ্ৰৱণHaṃ

তত্ত্ব আৰু তত্ত্ব-মানচিত্ৰৰ অধ্যয়ন কৰক

Practise

প্ৰতিটো তত্ত্বই কিহৰ সংকেত দিয়ে?

তত্ত্ৱপাৰম্পৰিক গুণসম্পৰ্কিত তন্মাত্ৰা
পৃথ্বীস্থিৰতা, ৰূপ, প্ৰতিৰোধগোন্ধ
জলএকতা, তৰলতাসোৱাদ
অগ্নিৰূপান্তৰ, উষ্ণতা, দৃশ্যমানতাৰূপ/ৰং
Airগতি, চলনশীলতাস্পৰ্শ
আকাশকোঠা, সূক্ষ্ম মুক্ততাধ্বনি

সাংখ্য, বেদান্ত, আয়ুৰ্বেদ আৰু তান্ত্ৰিক উৎসত সম্পৰ্কবোৰ বেলেগ বেলেগ। এখন উপযোগী তালিকাই কোনখন ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে সেয়া ক’ব লাগিব।

পৃথ্বী তত্ত্ব: ভূমি নীতি

পৃথ্বী তত্ত্বই স্থিৰতা, ঘনত্ব, আধাৰ, প্ৰতিৰোধ আৰু গঠিত সংৰচনা প্ৰকাশ কৰে। ই ভূমি আৰু দেহধাৰণৰ ওপৰত চিন্তা কৰাত সহায় কৰে; ই মাটি, কোনো এটা খনিজ বা বাণিজ্যিক “পৃথিৱী-সক্ৰিয়কৰণ”ৰ সমান নহয়। স্থিৰতা তেতিয়াহে যোগিকভাৱে উপযোগী হয় যেতিয়া ই সাধনাক সমৰ্থন কৰে আৰু জড়তা নহয়।

অপস্ তত্ত্ব: জলৰ নীতি

অপস্ তত্ত্বই একতা, তৰলতা, অভিযোজন আৰু প্ৰবাহ প্ৰকাশ কৰে। পানীয়ে জীৱন-প্ৰক্ৰিয়াক ধাৰাবাহিকতা দিয়ে, কিন্তু তত্ত্বটো শৰীৰৰ তৰল পদাৰ্থৰ শতাংশতকৈ বহল। সাধনাই চাই যে তৰলতা সীমা আৰু স্থিৰতাৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ থাকে নে নাই।

অগ্নি বা তেজস্ তত্ত্ব: অগ্নিৰ নীতি

অগ্নি বা তেজস্ তত্ত্বই তাপ, পোহৰ, পাচন আৰু ৰূপান্তৰ প্ৰকাশ কৰে। আয়ুৰ্বেদ, অনুষ্ঠান আৰু যোগে অগ্নিৰ ভাষা বেলেগ বেলেগ স্তৰত ব্যৱহাৰ কৰে; সেইবোৰক এটা দাবীত মিলাব নালাগে। অত্যধিক গৰম কৰা, উপবাস বা বলপূৰ্বক উশাহে শুদ্ধ কৰাৰ সলনি আঘাত কৰিব পাৰে।

বায়ু তত্ত্ব: বায়ুৰ নীতি

বায়ু তত্ত্বই গতি, চলনশীলতা আৰু পৰিৱৰ্তনৰ সামৰ্থ্য প্ৰকাশ কৰে। উশাহে গতিক প্ৰত্যক্ষভাৱে পৰ্যবেক্ষণযোগ্য কৰে, তথাপি বায়ু কেৱল বায়ুমণ্ডলীয় বতাহ বা অক্সিজেন নহয়। যোগিক প্ৰশিক্ষণে সমন্বিত গতি বিচাৰে; কেৱল উদ্দীপনা সমতাৰ প্ৰমাণ নহয়।

আকাশ তত্ত্ব: স্থানৰ নীতি

আকাশ তত্ত্বই স্থান, সূক্ষ্ম মুকলিতা আৰু সেই অৱস্থাক প্ৰকাশ কৰে যাত ধ্বনি আৰু ৰূপ প্ৰকট হ’ব পাৰে। ইয়াক “ঈথাৰ” বুলি অনুবাদ কৰিলে ইয়াক পৰিত্যক্ত ভৌতিক তত্ত্ব বুলি ধৰি লোৱাৰ ফলত ভ্ৰান্তি হ’ব পাৰে। চিন্তনত স্থানে পৃথক বস্তুবোৰ নেমুচি সম্পৰ্কৰ অনুমতি দিয়ে।

স্বৰ যোগ আৰু গৌড়ীয় বৈষ্ণৱবাদত পঞ্চতত্ত্ব

একেটা শব্দগুচ্ছই বেলেগ বেলেগ শিক্ষাক বুজাব পাৰে। স্বৰ আৰু যোগত পঞ্চ তত্ত্বই সাধাৰণতে পাঁচটা মৌলিক তত্ত্ব আৰু উশাহ, শৰীৰ, সময় আৰু কৰ্মত সেইবোৰৰ প্ৰকাশক বুজায়। গৌড়ীয় বৈষ্ণৱবাদত পঞ্চ-তত্ত্বই সাধাৰণতে শ্ৰী চৈতন্য, নিত্যানন্দ, অদ্বৈত, গদাধৰ আৰু শ্ৰীবাসৰ সৈতে জড়িত পাঁচ প্ৰকাৰৰ ধৰ্মতাত্ত্বিক প্ৰকাশক বুজায়। এটা ব্যৱহাৰক আনটোৰ অনুকূলে পুনৰ লিখা উচিত নহয়; পৰম্পৰাৰ নাম উল্লেখ কৰিব লাগিব।

একেটা তত্ত্বই কেনেকৈ বেলেগ বেলেগ বস্তু সৃষ্টি কৰে?

একে উপাদানে একে অভিব্যক্তি সৃষ্টি নকৰে। নিম আৰু আম দুয়োটাই পৃথ্বী, জল, তাপ, বায়ু আৰু আকাশৰ মাজেদি, প্ৰায়ে একে সূৰ্য আৰু একে মাটিত বাঢ়ে। তথাপি বীজৰ সংগঠনকাৰী বুদ্ধি, উত্তৰাধিকাৰসূত্ৰে পোৱা আৰ্হি, অনুপাত আৰু বিকাশে প্ৰতিটো গছক বেলেগ ৰূপ, পাত, সোৱাদ, ফল আৰু ক্ৰিয়া প্ৰদান কৰে। চেনি আৰু নিমখ বগা স্ফটিকৰ দৰে একে যেন লাগিব পাৰে, কিন্তু তাৰ গঠন, সোৱাদ আৰু প্ৰভাৱে বেলেগ প্ৰকৃতি প্ৰকাশ কৰে। গতিকে কেৱল বাহ্যিক ৰূপ বাস্তৱতাৰ অসম্পূৰ্ণ পথপ্ৰদৰ্শক।

আয়ুৰ্বেদে এই নীতিটো প্ৰকৃতি আৰু বৰ্তমানৰ অসন্তুলনৰ জৰিয়তে ব্যক্তিৰ ওপৰত প্ৰয়োগ কৰে; যোগে ইয়াক বেলেগ বেলেগ শৰীৰ, মন, প্ৰৱণতা আৰু সামৰ্থ্যৰ জৰিয়তে প্ৰয়োগ কৰে; স্বৰ যোগে লক্ষ্য কৰে যে একেজন মানুহেই ক্ষণে ক্ষণে কেনেকৈ সলনি হয়। একতাই প্ৰকৃতিৰ সাধাৰণ নিয়ম যোগায়। অনুপাত, সংগঠন আৰু অৱস্থাৰ পাৰ্থক্যই সেই নিয়মবোৰৰ ভিতৰতে বৈচিত্ৰ্য সৃষ্টি কৰে।

তত্ত্ব-শুদ্ধি বা তত্ত্বৰ শুদ্ধিকৰণ কি?

আনুষ্ঠানিক আৰু ধ্যানমূলক পৰম্পৰাত তত্ত্ব-শুদ্ধি হৈছে মন্ত্ৰ, কল্পনাচিত্ৰ, উশাহ আৰু সচেতনতাৰ জৰিয়তে দেহধাৰণৰ স্তৰসমূহৰ শোধন, পুনৰ্বিন্যাস বা পুনৰ শোষণ। “তত্ত্বসমূহৰ ওপৰত অধিকাৰ” স্থিৰতা, তৰলতা, ৰূপান্তৰ, গতি আৰু আকাশৰ সৈতে নিজৰ সম্পৰ্কৰ ওপৰত অধিকাৰৰ পৰা আৰম্ভ হয়। অধিক বিশেষ অৰ্থসমূহ সেই গ্ৰন্থ আৰু পৰম্পৰাৰ, যিয়ে সেইবোৰ শিকায়।

স্বৰ যোগত তত্ত্বসমূহ কেনেকৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়?

শিৱ স্বৰোদয়ে প্ৰৱাহিত উশাহৰ গুণক তত্ত্বৰ ধৰণ, সময় আৰু কৰ্মৰ সৈতে সংযুক্ত কৰে। এয়া বাৰে বাৰে অনুশীলন আৰু শিক্ষকৰ নিৰ্দেশনাৰে পৰিমাৰ্জিত এক পৰম্পৰাগত পৰ্যবেক্ষণ-অনুশাসন। আধুনিক যন্ত্ৰই বায়ুৰ প্ৰৱাহ, উষ্ণতা আৰু শৰীৰ-বিজ্ঞান অধ্যয়ন কৰিব পাৰে; স্বৰৰ কাঠামোই গুণ, সময়, অনুভৱ আৰু কৰ্মৰ উপযুক্ততাৰ বিষয়েও সোধে। দুয়োটা স্তৰৰ পদ্ধতি পৃথক বুলি স্পষ্ট ৰাখিলে দুয়োটাৰ অধ্যয়নে অনুসন্ধানক গভীৰ কৰিব পাৰে।

সকলো পৰম্পৰাত উপাদানবোৰ একে নেকি?

নহয়। বৌদ্ধ প্ৰণালীয়েও তত্ত্ব-বিশ্লেষণ ব্যৱহাৰ কৰে; জৈন বিশ্বতত্ত্বৰ নিজস্ব শ্ৰেণী আছে; গ্ৰীক আৰু পিছৰ ইউৰোপীয় পৰম্পৰাই বেলেগ তত্ত্ব-পৰিকল্পনা বিকশিত কৰিছিল; চীনা উ-শিংয়ে একেই ভাৰতীয় মহাভূতৰ সলনি পাঁচটা পৰ্যায়ৰ বৰ্ণনা কৰে। পাৰ্থক্য বজাই ৰাখি তুলনা কৰিলে সেয়া মূল্যৱান।

তত্ত্বৰ ওপৰত আধিপত্যৰ প্ৰকৃত অৰ্থ কি?

তত্ত্বৰ ওপৰত অধিকাৰ আৰম্ভ হয় স্বাধীনতা আৰু সঠিক সম্পৰ্কৰ পৰা, পদাৰ্থ বা বতৰৰ ওপৰত বাণিজ্যিক নিয়ন্ত্ৰণৰ পৰা নহয়। স্থিৰতাই জড়তাৰ সলনি দায়িত্বৰ সেৱা কৰা উচিত; জলৰ দৰে অনুকূলতাই সীমা বজাই ৰখা উচিত; অগ্নিয়ে ভস্ম নকৰাকৈ ৰূপান্তৰ কৰা উচিত; বায়ুৱে বিক্ষিপ্ত নোহোৱাকৈ বোৱা উচিত; আকাশে উদাসীন নোহোৱাকৈ স্থান দিয়া উচিত। উন্নত গ্ৰন্থত অসাধাৰণ সিদ্ধিৰ বৰ্ণনা থাকিব পাৰে, কিন্তু তেনে দাবীৰ নিজৰ উৎস আৰু প্ৰমাণ লাগে। ব্যৱহাৰিক ফল হৈছে অধিক সামঞ্জস্যপূৰ্ণ দেহধাৰী ক্ষেত্ৰ আৰু স্পষ্ট কৰ্ম।

গৱেষণাই কি ক'ব পাৰে আৰু কি ক'ব নোৱাৰে

পাঁচ তত্ত্ব হ’ল বাস্তৱতাৰ এক চিন্তনমূলক আৰু দাৰ্শনিক আদৰ্শ, আধুনিক ৰসায়ন নহয়, আৰু গৱেষণাই সিহঁতক সমৰ্থনো নকৰে, খণ্ডনো নকৰে। পণ্ডিতসকলে মতবাদটো সঠিকভাৱে ব্যাখ্যা কৰিব পাৰে, তলৰ সূত্ৰটোৱে যেনেকৈ সাংখ্যৰ তত্ত্ব আৰু সূক্ষ্ম তত্ত্বৰ বাবে কৰিছে।

  • Ruzsa F, “Sankhya”, Internet Encyclopedia of Philosophy. সাংখ্যৰ পঁচিশটা তত্ত্বৰ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ বিৱৰণ, যাৰ ভিতৰত পাঁচটা মহাভূত আৰু পাঁচটা সূক্ষ্ম তত্ত্ব (তন্মাত্ৰা)ও আছে। সীমা: ইতিহাস আৰু দৰ্শন, পৰীক্ষণ নহয়; ই তত্ত্ব-সিদ্ধান্তৰ ব্যাখ্যা কৰে, তাৰ পৰীক্ষা নকৰে।

তত্ত্ব সাধনাই ৰোগৰ চিকিৎসা কৰিব পাৰেনে?

তত্ত্ব-ধ্যানে চিন্তন আৰু আধ্যাত্মিক সাধনাত সহায় কৰিব পাৰে। ই প্ৰমাণিত ৰোগ নিৰ্ণয় বা ৰোগ-চিকিৎসা ব্যৱস্থা নহয়। আয়ুৰ্বেদৰ নিজৰ পেছাদাৰী যুক্তি আছে আৰু পাঁচ-তত্ত্বৰ প্ৰশ্নাৱলীৰ পৰা ইয়াক তাৎক্ষণিকভাৱে প্ৰয়োগ কৰা উচিত নহয়। উপযুক্ত চিকিৎসা অব্যাহত ৰাখক আৰু আপোনাৰ সুৰক্ষিত ক্ষমতাৰ বাহিৰত উপবাস, তাপ, কুম্ভক বা শোধন অনুশীলন এৰাই চলক।

শাস্ত্ৰই কি কয়

तस्माद्वा एतस्मादात्मन आकाशः संभूतः । आकाशाद्वायुः । वायोरग्निः । अग्नेरापः । अद्भ्यः पृथिवी ॥

tasmād vā etasmād ātmana ākāśaḥ saṃbhūtaḥ | ākāśād vāyuḥ | vāyor agniḥ | agner āpaḥ | adbhyaḥ pṛthivī ||

অৰ্থ: এই আত্মাৰ পৰা আকাশ উৎপন্ন হ’ল; আকাশৰ পৰা বায়ু; বায়ুৰ পৰা অগ্নি; অগ্নিৰ পৰা জল; জলৰ পৰা পৃথ্বী।

— তৈত্তিৰীয়োপনিষদ 2.1 · সংস্কৃত মূল: শংকৰৰ ভাষ্যসহ তৈত্তিৰীয় উপনিষদ — GRETIL ই-পাঠ (Göttingen)

উপনিষদে আত্মাৰ পৰা প্ৰকাশৰ ক্ৰম দিয়ে: আকাশ, বায়ু, অগ্নি, জল, পৃথ্বী। তত্ত্বসমূহ বিলীন কৰা অনুশীলনে এই পথকেই ওলোটা ক্ৰমত পুনৰাবৃত্তি কৰে।

पृथिव्यापस्तथा तेजो वायुराकाशमेव च । पञ्चभूतात्मकं विश्वं यो जानाति स पूजितः ॥

pṛthivyāpastathā tejo vāyurākāśameva ca | pañcabhūtātmakaṃ viśvaṃ yo jānāti sa pūjitaḥ ||

অৰ্থ: পৃথ্বী, জল, অগ্নি, বায়ু আৰু আকাশ — যিয়ে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডক এই পাঁচ তত্ত্বৰ দ্বাৰা গঠিত বুলি জানে, তেওঁ সন্মানিত হয়।

— শিৱ স্বৰোদয়, শ্লোক 143 · সংস্কৃত মূল: শিৱ স্বৰোদয় — sanskritdocuments.org সংস্কৰণ, স্বৰ যোগ পীঠৰ সংগ্ৰহৰ (Muktibodhānanda, Bihar School of Yoga) সৈতে মিলাই চোৱা

শিৱ স্বৰোদয়ে পাঁচটা তত্ত্বৰ জ্ঞানক প্ৰজ্ঞাৰ চিহ্ন কৰে। স্বৰ যোগে উশাহত প্ৰতিটো তত্ত্ব চিনি পাই ইয়াক অনুশীলনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে।

উৎস আৰু অধিক অধ্যয়ন

স্বৰ যোগ মৌলিক গুণবোৰক সলনি হোৱা উশাহ আৰু কাৰ্যকলাপৰ সৈতে সংযোগ কৰে, সেইবোৰ পৰীক্ষাগাৰৰ পদাৰ্থ বুলি ভান নকৰাকৈ। শুদ্ধিকৰণৰ বিষয়ে শিকক নিৰ্দেশিত অনুশীলন.

আপোনাৰ বাবে সঠিক পৰৱৰ্তী পদক্ষেপ কি?

ই সেইসকলৰ বাবে উপযুক্ত যিসকলে নিজৰ প্ৰকৃতি অনুসৰি খাপ খোৱা প্ৰাণ, তত্ত্ব আৰু সংকল্পৰ অনুশীলন বিচাৰে। ই ব্যক্তিগতভাৱে নিৰ্ধাৰিত হয় আৰু কোনো নিশ্চিত আৰোগ্যৰ প্ৰতিশ্ৰুতি নিদিয়ে — কোনো পদ্ধতিয়ে, যৌগিক বা চিকিৎসকীয়, দিব নোৱাৰে।

স্বামী চৰণাশ্ৰিত গিৰি · স্বৰ যোগ পীঠ, ঋষিকেশ

সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন

পাঁচটা তত্ত্ব ৰাসায়নিক মৌলৰ সমান নেকি?

নহয়। যৌগিক তত্ত্বসমূহ পদাৰ্থ আৰু অভিজ্ঞতাৰ অৱস্থা বা গুণ—কঠিন, তৰল, তাপ, গতি আৰু আকাশ—আৱৰ্তন সাৰণীৰ ৰাসায়নিক মৌল নহয়। সেইবোৰে বৰ্ণনা কৰে বস্তুবোৰে কেনেকৈ আচৰণ কৰে আৰু অনুভৱ হয়, সেইবাবেই সেইবোৰ শৰীৰ, মন আৰু প্ৰকৃতি তিনিওটাতে সমানে প্ৰযোজ্য।

তন্মাত্ৰা কি?

তন্মাত্ৰ হ'ল পাঁচ সূক্ষ্ম তত্ত্ব — শব্দ, স্পৰ্শ, ৰূপ, ৰস আৰু গন্ধ — যিবোৰৰ পৰা সাংখ্য আৰু তন্ত্ৰত পাঁচ স্থূল তত্ত্বৰ উৎপত্তি হয়। প্ৰতিটো স্থূল তত্ত্বই নিজৰ গুণ আৰু নিজৰ আগৰ সূক্ষ্মতৰ তত্ত্বসমূহৰ গুণ বহন কৰে, সেয়েহে পৃথ্বীত পাঁচোটা গুণ আছে আৰু আকাশত কেৱল শব্দ।

আয়ুৰ্বেদত পাঁচ তত্ত্ব কেনেকৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়?

আয়ুৰ্বেদে পাঁচটা তত্ত্বক তিনিটা দোষত ভাগ কৰে: বাত (বায়ু আৰু আকাশ), পিত্ত (অগ্নি আৰু জল) আৰু কফ (জল আৰু পৃথ্বী)। আহাৰ, দৈনন্দিন নিয়ম আৰু চিকিৎসাৰ লক্ষ্য হ’ল প্ৰতিজনৰ প্ৰকৃতি অনুসৰি দোষবোৰ সন্তুলিত কৰা। যোগ আৰু স্বৰ অনুশীলনে এই তত্ত্বৰ ভাষা ভাগ-বতৰা কৰি লয়।

ভূত-শুদ্ধি কি?

ভূতশুদ্ধি, তত্ত্বসমূহৰ শুদ্ধি, এক তান্ত্ৰিক ধ্যান, য’ত পূজাৰ আগতে প্ৰতিটো তত্ত্বক পৰৱৰ্তী সূক্ষ্মতৰ তত্ত্বত বিলীন কৰা হয় — পৃথ্বী জলত, জল অগ্নিত, আৰু এইদৰে চেতনালৈকে। ই এক চিন্তনমূলক অনুশীলন যি পৰম্পৰাৰ ভিতৰত শিকোৱা হয়।

মোৰ উশাহত কোনটো তত্ত্ব বৈ আছে সেয়া মই কেনেকৈ জানিম?

শিৱ স্বৰোদয়ে উশাহৰ দীঘ, দিশ আৰু অনুভূতিৰ দ্বাৰা, আৰু ধ্যানত অনুভূত সোৱাদ বা ৰঙৰ দ্বাৰা তত্ত্ব চিনি পাবলৈ শিকায়। ইয়াক শিকিবলৈ ধৈৰ্যশীল পৰ্যবেক্ষণ লাগে, সাধাৰণতে শিক্ষকৰ সৈতে। পীঠৰ নাড়ী তত্ত্ব অনুশীলনে ইয়াক পদক্ষেপে পদক্ষেপে প্ৰশিক্ষিত কৰে।

স্বৰ যোগে তত্ত্বসমূহৰ ওপৰত কিয় গুৰুত্ব দিয়ে?

কাৰণ প্ৰতিটো তত্ত্বই মুহূৰ্তৰ গুণক ৰঙীন কৰে: কিছুমান পৰ্যায় স্থিৰ কামৰ বাবে উপযুক্ত, কিছুমান গতিৰ বাবে আৰু কিছুমান ধ্যানৰ বাবে। স্বৰ যোগে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰি কৰ্ম আৰু অনুশীলনক প্ৰকৃতিৰ সৈতে সংগতি ৰাখি সময় নিৰ্ধাৰণ কৰে, যাৰ ফলত তত্ত্বসমূহ তত্ত্ব হৈ নাথাকি জীৱন্ত পথপ্ৰদৰ্শক হৈ পৰে।

উৎসৰ আৰম্ভণি-বিন্দু

  • বেদান্তিক প্ৰসংগত তত্ত্ব-ক্ৰমৰ বাবে তৈত্তিৰীয় উপনিষদ 2.1।
  • তন্মাত্ৰ আৰু মহাভূতৰ শাস্ত্ৰীয় সাংখ্য-বিৱৰণ।
  • ষট্চক্ৰনিৰূপণৰ নিজা সূক্ষ্ম-শৰীৰ মানচিত্ৰত তত্ত্ব–চক্ৰ সম্পৰ্কৰ বাবে।
  • স্বৰ তত্ত্বৰ কাঠামোৰ বাবে শিৱ স্বৰোদয়।

“পাঁচ তত্ত্ব (পঞ্চ মহাভূত)” সম্পৰ্কে পীঠৰ সৈতে কথা পাতক

আমাক আপোনাৰ স্বাস্থ্য, অনুশীলন আৰু আপুনি কি বিচাৰি আছে সেই বিষয়ে কওক; স্বামীজী বা কোনো আচাৰ্যই আপোনাৰ উপযোগী পথ পৰামৰ্শ দিব। বা বিনামূলীয়া সাত-দিনীয়া স্বৰ পত্ৰৰে আৰম্ভ কৰক।

স্বামী চৰণাশ্ৰিত গিৰিৰ পৰম্পৰাত শিক্ষা দিয়া · স্বৰ যোগ পীঠ সংস্থান, স্বৰ্গাশ্ৰম, ঋষিকেশ · এই পৃষ্ঠা স্বামীজীৰ পৰ্যালোচনাৰ অপেক্ষাত আছে · অনুশীলন প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ বাবে তেওঁৰ অৱস্থা অনুসৰি নিৰ্ধাৰিত।

পৰ্যবেক্ষণ আৰু অনুশাসিত অনুশীলনৰ জৰিয়তে তত্ত্ব শিকক

স্বৰ আৰু নাড়ীৰ ভিত্তিৰ পৰা আৰম্ভ কৰক; তাৰ পিছত য’ত মন্ত্ৰ, কুম্ভক বা অনুষ্ঠান জড়িত, তাত নিৰ্দেশিত সাধনা লওক।