ମନ୍ତ୍ର ଜପ: ଅର୍ଥ ସହ ଆବୃତ୍ତି
ମନ୍ତ୍ର ଆବୃତ୍ତି ଉପାୟ ରୂପେ କିପରି ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ପତଞ୍ଜଳି ଜପକୁ ଅର୍ଥ ସହ କାହିଁକି ଜୋଡ଼ନ୍ତି, ଗଣନା ଓ ମାଳା କିପରି କାମ କରେ, ଏବଂ ନିରାପଦ ଭାବେ କିପରି ଆରମ୍ଭ କରିବେ।
ଉପାୟ ରୂପେ ମନ୍ତ୍ର ଜପ
ମନ୍ତ୍ର ଜପ ହେଉଛି କୌଣସି ପବିତ୍ର ଧ୍ୱନି କିମ୍ବା ଶ୍ଳୋକର ସ୍ଥିର ଆବୃତ୍ତି, ପ୍ରାୟତଃ 108 ଦାନାର ମାଳାରେ ଗଣାଯାଏ। ପତଞ୍ଜଳି କହନ୍ତି ଅଭ୍ୟାସ ଅର୍ଥର ଚିନ୍ତନ ସହ ଯୁକ୍ତ ଆବୃତ୍ତି। ଉପାୟ ରୂପେ ଏହା ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପରାମର୍ଶିତ ଉପାୟ: ଏଥିରେ କିଛି ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏହା ମନକୁ ସ୍ଥିର କରେ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର ଯେଉଁ ଦେବତା କିମ୍ବା ତତ୍ତ୍ୱର ନାମ ନିଏ ତାହା ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ କରେ।
ସାଧାରଣ ପ୍ରଶ୍ନର ସିଧାସଳଖ ଉତ୍ତର
ମନ୍ତ୍ର ଜପ କ’ଣ?
ମନ୍ତ୍ର ଜପ ହେଉଛି କୌଣସି ପବିତ୍ର ଧ୍ୱନି, ନାମ କିମ୍ବା ଶ୍ଳୋକର ବାରମ୍ବାର ପାଠ, ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ, ଧୀରେ କିମ୍ବା ମୌନ ଭାବେ, ପ୍ରାୟତଃ 108 ଦାନାର ମାଳାରେ ଗଣାଯାଏ। ପତଞ୍ଜଳି ଏହାକୁ ଅର୍ଥର ଚିନ୍ତନ ସହ ଯୁକ୍ତ ଆବୃତ୍ତି ରୂପେ ପରିଭାଷିତ କରନ୍ତି। ଏହା ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପରାମର୍ଶିତ ଉପାୟ କାରଣ ଏହା ମାଗଣା ଏବଂ ମନକୁ ସ୍ଥିର କରେ।
ମନ୍ତ୍ର କେତେଥର ଜପ କରିବା ଉଚିତ?
ମନ୍ତ୍ର ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ 108 ର ଗୁଣିତକରେ ଜପ କରାଯାଏ, ଗଣନା ପାଇଁ ମାଳା ବ୍ୟବହାର କରି। ଗ୍ରହ ମନ୍ତ୍ରର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ବିଧାନ ସପ୍ତାହ ସପ୍ତାହ ଧରି ହଜାର ହଜାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଏ। ଦୈନିକ ଅଭ୍ୟାସ ପାଇଁ 108 ର ଏକ ବା ଅଧିକ ଆବୃତ୍ତି ସାଧାରଣ; ବଡ଼ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଶୀଘ୍ର ପହଞ୍ଚିବାଠାରୁ ନିୟମିତ ଅଭ୍ୟାସ ବହୁତ ଅଧିକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଦୀକ୍ଷା ବିନା ମୁଁ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିପାରିବି କି?
ଅନେକ ମନ୍ତ୍ର, ଯେପରି ଭଗବାନଙ୍କ ନାମ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରାର୍ଥନା, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲା ଏବଂ ଦୀକ୍ଷା ବିନା ଜପ କରାଯାଇପାରେ। କେତେକ ବୈଦିକ ଓ ତାନ୍ତ୍ରିକ ମନ୍ତ୍ର ପରମ୍ପରାରେ ଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ନିଶ୍ଚିତ ନଥିଲେ, ଖୋଲା ମନ୍ତ୍ରରୁ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ ଏବଂ କୌଣସି ପ୍ରତିବନ୍ଧିତ ମନ୍ତ୍ର ନେବା ପୂର୍ବରୁ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ପଚାରନ୍ତୁ।
ନବଗ୍ରହ ମନ୍ତ୍ର କେଉଁଗୁଡ଼ିକ?
ନବଗ୍ରହ ମନ୍ତ୍ର ନଅ ଗ୍ରହଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର। ପରାଶରଙ୍କ ଗ୍ରହ-ଶାନ୍ତି ଅଧ୍ୟାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଇଁ ଏକ ବୈଦିକ ମନ୍ତ୍ର ନାମିତ କରେ, ହଜାର ହଜାର ସଂଖ୍ୟାର ଜପ ସହ; ସରଳ ବୀଜ ଓ ନାମ ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ପାଠକ ସୁପାରିଶ କରିପାରନ୍ତି ଯେ କୌଣସି ବିଶେଷ କୁଣ୍ଡଳୀ ଓ ଅବଧିରେ କେଉଁ ଗ୍ରହର ମନ୍ତ୍ର ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ।
ଉପାୟ ଭାବେ ମନ୍ତ୍ର ଜପ ବିଷୟରେ ଆପଣଙ୍କର ଆଉ କୌଣସି ପ୍ରଶ୍ନ ଅଛି କି? ନିଜ ଶବ୍ଦରେ ପଚାରନ୍ତୁ; ପୀଠର ଜଣେ ଶିକ୍ଷକ ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତି।
ଶାସ୍ତ୍ର କ'ଣ କହେ
तज्जपस्तदर्थभावनम् ॥
tajjapastadarthabhāvanam ||
ଅର୍ଥ: ଏହାର ଜପ, ଏହାର ଅର୍ଥର ଭାବନା ସହିତ, ହିଁ ଅଭ୍ୟାସ।
— ଯୋଗସୂତ୍ର 1.28 · ସଂସ୍କୃତ ମୂଳ: ପତଞ୍ଜଳି, ଯୋଗସୂତ୍ର — ସ୍ୱର ଯୋଗ ପୀଠର ସଂସ୍କୃତ-ପ୍ରଧାନ ସଂଗ୍ରହ
ପତଞ୍ଜଳିଙ୍କ ଜପର ପରିଭାଷା: ଅର୍ଥର ଚିନ୍ତନ ସହିତ ପୁନରାବୃତ୍ତି। ଉପାୟ ଓ ଧ୍ୟାନ ଏହି ସୂତ୍ରରେ ମିଳନ୍ତି।
स्वाध्यायादिष्टदेवतासंप्रयोगः ॥
svādhyāyādiṣṭadevatāsaṃprayogaḥ ||
ଅର୍ଥ: ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରୁ ଇଷ୍ଟ ଦେବତାଙ୍କ ସହ ମିଳନ ହୁଏ।
— ଯୋଗସୂତ୍ର 2.44 · ସଂସ୍କୃତ ମୂଳ: ପତଞ୍ଜଳି, ଯୋଗସୂତ୍ର — ସ୍ୱର ଯୋଗ ପୀଠର ସଂସ୍କୃତ-ପ୍ରଧାନ ସଂଗ୍ରହ
ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଇଷ୍ଟ ଦେବତାଙ୍କ ସହ ମିଳନ ଆଣେ। ଜପର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ, ଲେନଦେନ ନୁହେଁ।
ଅର୍ଥ ସହିତ ଦୋହରାଣ
ଯୋଗସୂତ୍ର 1.28 ଜପକୁ ଅର୍ଥର ଭାବନା ସହିତ ଆବୃତ୍ତି ଭାବେ ପରିଭାଷିତ କରେ। ମନ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ବେଳେ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ମନ୍ତ୍ର-ପାଠ ପରମ୍ପରାର ଅଭିପ୍ରାୟ ନୁହେଁ; ଧ୍ୱନି ଧ୍ୟାନ ଓ ଭକ୍ତିର ଆଧାର।
କେଉଁ ମନ୍ତ୍ର?
ପରାଶରଙ୍କ ଗ୍ରହ-ଶାନ୍ତି ଅଧ୍ୟାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରହ ପାଇଁ ହଜାରରେ ସଂଖ୍ୟା ସହ ବୈଦିକ ମନ୍ତ୍ର ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରେ। ଅନେକ ଲୋକଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଅନୁକୂଳ ଏକ ସରଳ ମନ୍ତ୍ର ଦିଆଯାଏ, କିମ୍ବା ସେମାନେ ନିଜ ଇଷ୍ଟ ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ପତଞ୍ଜଳି କହନ୍ତି ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ମନ୍ତ୍ର ସେହି ଇଷ୍ଟ-ଦେବତାଙ୍କ ସହ ମିଳନ ଘଟାଏ।
ଗଣନା ଓ ମାଳା
108 ମଣିର ମାଳା ବିକ୍ଷେପ ବିନା ଗଣନା ସମ୍ଭାଳେ। ପାରମ୍ପରିକ ଗଣନା ସପ୍ତାହ ସପ୍ତାହ ଧରି ଅନେକ ହଜାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇପାରେ; ଗତିଠାରୁ ସ୍ଥିରତା ଅଧିକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ମାସ ମାସ ଧରି ରକ୍ଷା କରାଯାଇଥିବା ଅଳ୍ପ ଦୈନିକ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ରୁତତାରେ କରାଯାଇଥିବା ବଡ଼ ଗଣନାଠାରୁ ଭଲ।
ଦୀକ୍ଷା ଓ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ
କେତେକ ମନ୍ତ୍ର ପରମ୍ପରାନୁସାରେ ଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ (ଦୀକ୍ଷା) ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ, ଅନ୍ୟ କେତେକ, ଯେପରି ଭଗବାନଙ୍କ ନାମ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲା। ପୀଠ ପରାମର୍ଶରେ ବୁଝାଏ କେଉଁଟି କେଉଁ ପ୍ରକାର। ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ ତନ୍ତ୍ରରେ ମନ୍ତ୍ର, ଯନ୍ତ୍ର ଓ ମୁଦ୍ରା.
ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଅଭ୍ୟାସ
ଆରାମରେ ବସନ୍ତୁ, ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଶ୍ୱାସ ନିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରପାଠ ଅସ୍ଥିରତା କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡ ବୁଲାଇବା ଆଣିଲେ ବନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ମନ୍ତ୍ର ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ଏକ ଆଧାର, ଚିକିତ୍ସା ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ତାହାର ବିକଳ୍ପ କେବେ ନୁହେଁ।
ଯେଉଁଠି ଆଧୁନିକ ବିଜ୍ଞାନ ଏହି ଶିକ୍ଷା ସହ ମିଳେ
ମନ୍ଥର ମନ୍ତ୍ର ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା ଦୋହରାଇବାର ଅଧ୍ୟୟନ ଅଧିକ ସ୍ଥିର ଶ୍ୱାସ ଓ ହୃଦୟ-ଛନ୍ଦ ଦେଖାଏ, ଏବଂ ଧ୍ୟାନ-କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଉଦ୍ବେଗ ଓ ମାନସିକ ଚାପକୁ ମଧ୍ୟମ ଭାବେ କମାଏ। ଏଗୁଡ଼ିକ ପରୀକ୍ଷା କରେ ନାହିଁ ଯେ ମନ୍ତ୍ର ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ବଦଳାଏ କି ନାହିଁ। ପୀଠ ଜପକୁ ମାନସିକ ଓ ଭକ୍ତିମୟ ଅନୁଶାସନ ଭାବେ ଶିଖାଏ ଯାହାର ବ୍ୟକ୍ତି ଉପରେ ଏହି ମାପଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ଅଛି।
- Bernardi L et al., BMJ 2001 — ଜପମାଳା ପ୍ରାର୍ଥନା ଓ ଯୋଗ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ହୃଦ୍-ରକ୍ତସଞ୍ଚାର ଛନ୍ଦ (23 ଜଣ ସୁସ୍ଥ ପ୍ରାପ୍ତବୟସ୍କ). ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଆଭେ ମାରିଆର ପାଠ କଲେ ଶ୍ୱାସ ମିନିଟ୍କୁ ପ୍ରାୟ ଛଅ ଥର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ଥର ହେଲା, ହୃଦ୍-ରକ୍ତବାହୀ ଲୟ ସମକାଳୀନ ହେଲା ଏବଂ ବାରୋରିଫ୍ଲେକ୍ସ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ବଢ଼ିଲା । ସୀମା: ସୁସ୍ଥ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀଙ୍କ ଉପରେ ଏକ ଛୋଟ ପ୍ରୟୋଗଶାଳା ଅଧ୍ୟୟନ; ଏହା ଶ୍ୱାସ ଲୟର ପ୍ରଭାବ ମାପିଥିଲା, ପରମ୍ପରାରେ ମନ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ କିମ୍ବା ଶକ୍ତିକୁ ନୁହେଁ।
- Goyal M et al., JAMA Internal Medicine 2014 — ମନୋବୈଜ୍ଞାନିକ ମାନସିକ ଚାପ ଓ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଧ୍ୟାନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ (ପଦ୍ଧତିବଦ୍ଧ ସମୀକ୍ଷା ଓ ମେଟା-ବିଶ୍ଳେଷଣ, 47 ପରୀକ୍ଷଣ, 3,515 ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀ). ମାଇଣ୍ଡଫୁଲନେସ୍ ଧ୍ୟାନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଉଦ୍ବେଗ, ଅବସାଦ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଉନ୍ନତିର ମଧ୍ୟମ ପ୍ରମାଣ ଦେଲା, ସକ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ତୁଳନାରେ ପ୍ରଭାବ ଛୋଟରୁ ମଧ୍ୟମ ଥିଲା । ସୀମା: ଧ୍ୟାନ ଔଷଧ କିମ୍ବା ବ୍ୟାୟାମ ଭଳି ଅନ୍ୟ ସକ୍ରିୟ ଚିକିତ୍ସାଠାରୁ ଭଲ ନଥିଲା, ଆଉ ନିଦ, ମନୋଯୋଗ ଓ ସକାରାତ୍ମକ ମନୋଭାବ ପାଇଁ ପ୍ରମାଣ ଦୁର୍ବଳ ଥିଲା।
ଏହା ସ୍ୱର ଯୋଗ ସହ କିପରି ଯୁକ୍ତ
ଜପ ଓ ଶ୍ୱାସ ଏକାଠି କାମ କରନ୍ତି: ଅନେକ ପରମ୍ପରା ମନ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ୱାଭାବିକ ଶ୍ୱାସ ସହ ଜୋଡ଼ନ୍ତି। ସ୍ୱର ଯୋଗ ପ୍ରବାହିତ ନାସାରନ୍ଧ୍ର ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଯୋଡ଼େ, ଯେପରି ମନ୍ତ୍ର ଏକ ଶାନ୍ତ, ଲକ୍ଷିତ ଶ୍ୱାସ ଉପରେ ସବାର ହୁଏ।
ଉପାୟର ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟବହାର
ଉପାୟ ଅନୁଶାସନ ଓ ଭକ୍ତିର ଅଭ୍ୟାସ, ଫଳର ନିଶ୍ଚିତି ଦେଉଥିବା କ୍ରୟ ନୁହେଁ। କୌଣସି ଉପାୟ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ଚିକିତ୍ସା ମଧ୍ୟ, ଫଳାଫଳର ନିଶ୍ଚିତି ଦେଇପାରେ ନାହିଁ, ଏବଂ କାହାକୁ ବି ଡରାଇ ଏଥିପାଇଁ ଟଙ୍କା ଦେବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯଦି କେହି ବିପଦର ଭବିଷ୍ୟବାଣୀ କରେ ଏବଂ ଉପାୟ ପାଇଁ ଟଙ୍କା ମାଗେ, ତେବେ ପଛକୁ ହଟନ୍ତୁ ଏବଂ ଆପଣ ଭରସା କରୁଥିବା କାହାକୁ ପଚାରନ୍ତୁ।
ପୀଠ ଶାନ୍ତ ଫଳାଦେଶ ପରେ ହିଁ ଉପାୟ ପରାମର୍ଶ ଦିଏ, ଆଚରଣ, ମନ୍ତ୍ର, ଦାନ ଓ ଏପରି ଅଭ୍ୟାସରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଯେଉଁଥିରେ ଖର୍ଚ୍ଚ କମ୍ ବା ଆଦୌ ନାହିଁ।
ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଠିକ୍ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦକ୍ଷେପ କ’ଣ?
ପରାମର୍ଶ ସେହି ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଯେଉଁମାନେ ନିଜ କୁଣ୍ଡଳୀ, ଜୀବନ ଅବସ୍ଥା ଓ ପରିସ୍ଥିତି ଅନୁସାରେ ଉପାୟ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ବାଛିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ଯେଉଁ ଅଭ୍ୟାସରେ କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚ ବା ଆଦୌ ଖର୍ଚ୍ଚ ନାହିଁ ସେଗୁଡ଼ିକରୁ ଆରମ୍ଭ କରି। ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ବିକ୍ରି କରେ ନାହିଁ, ଏବଂ କୌଣସି ଉପାୟର ମୂଲ୍ୟ କେବେ ଭୟ ଆଧାରରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଆଗକୁ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ଉପାୟ ଭାବେ ଦାନ (ଦାନଶୀଳତା)
ସ୍ୱାମୀ ଚରଣାଶ୍ରିତ ଗିରି · ସ୍ୱର ଯୋଗ ପୀଠ, ଋଷିକେଶ
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଜପ କରିବା ଉଚିତ ନା ମନେ ମନେ?
ପରମ୍ପରା ତିନି ପ୍ରକାର କହେ: ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ, ମୃଦୁ ଫୁସଫୁସ୍ରେ ଏବଂ ମନରେ ନୀରବରେ, ଯେଉଁଥିରେ ନୀରବ ରୂପ ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ। ଆରମ୍ଭକାରୀ ପ୍ରାୟତଃ ମନକୁ ଧ୍ୱନି ଉପରେ ରଖିବା ପାଇଁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର ବା ଫୁସଫୁସ୍ରୁ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି, ତା'ପରେ ଏକାଗ୍ରତା ବଢ଼ିଲେ ନୀରବ ଆବୃତ୍ତି ଆଡ଼କୁ ଯାଆନ୍ତି। ତିନିଟିଯାକ ବୈଧ।
ଜପ ମାଳା କ’ଣ?
ଜପମାଳା 108 ମଣିର ଏକ ସୂତା ଯେଉଁଥିରେ ଏକ ବଡ଼ ମୁଣ୍ଡ ମଣି ଥାଏ, ଯାହା ଆବୃତ୍ତି ଗଣିବା କାମରେ ଲାଗେ। ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ, ତୁଳସୀ ଓ ଚନ୍ଦନ ସାଧାରଣ। ମଣିଗୁଡ଼ିକ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ମଧ୍ୟମାରେ ଚଳାଯାଏ, ମୁଣ୍ଡ ମଣିକୁ ଡେଇଁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ଗୋଟିଏ ଆବୃତ୍ତି ଶେଷରେ ଦିଗ ଓଲଟାଇ ଦିଆଯାଏ।
ମନ୍ତ୍ରରେ ଉଚ୍ଚାରଣ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କି?
ଉଚ୍ଚାରଣ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଶେଷତଃ ବୈଦିକ ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ, ତେଣୁ ଶିକ୍ଷକ କିମ୍ବା ଭରସାଯୋଗ୍ୟ ରେକର୍ଡିଂରୁ ଶିଖିବା ସହାୟକ। ସେହି ସମୟରେ ପରମ୍ପରା ଭକ୍ତି ଓ ମନୋଯୋଗକୁ ମୂଲ୍ୟ ଦିଏ; ଜଣେ ସଚ୍ଚୋଟ ନୂଆ ଅଭ୍ୟାସକାରୀ ଛୋଟ ଭୁଲର ଭୟରେ ଡରି ପଛକୁ ହଟିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଯାହା ନିୟମିତ ଅଭ୍ୟାସରେ ନିଜେ ସୁଧୁରିଯାଏ।
ଜପ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଭଲ ସମୟ କେବେ?
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପୂର୍ବର ଭୋର ସମୟ, ବ୍ରାହ୍ମମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତର ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳା ପରମ୍ପରାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମାନାଯାଏ। ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦୈନିକ ସମୟ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ସ୍ଥାନ ଓ ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ସ୍ଥିର ଆସନ ଅଭ୍ୟାସ ଗଢ଼ିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଯେକୌଣସି ଶାନ୍ତ ସମୟ କିଛି ନକରିବା ଅପେକ୍ଷା ଭଲ।
ମନ୍ତ୍ର ଜପରୁ ସମସ୍ୟା ହୋଇପାରେ କି?
କୋମଳ ଜପ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ନିରାପଦ। ଅତି ଲମ୍ବା ସେସନ୍, ଜବରଦସ୍ତ ଶ୍ୱାସ ଧାରଣ କିମ୍ବା ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ବିନା ତୀବ୍ର ଅଭ୍ୟାସ କେତେକଙ୍କଠାରେ ଅସ୍ଥିରତା, ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା କିମ୍ବା ଭାବନାତ୍ମକ ଉଥଳପୁଥଳ ଆଣିପାରେ। ଶ୍ୱାସକୁ ସ୍ୱାଭାବିକ ରଖନ୍ତୁ, ଅସୁବିଧା ହେଲେ ଅଭ୍ୟାସକୁ ଛୋଟ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଗହନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପାଇଁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ନିଅନ୍ତୁ।
ସ୍ୱର ଯୋଗ ଜପକୁ କିପରି ସହାୟତା କରେ?
ସ୍ୱର ଯୋଗ ସ୍ୱାଭାବିକ ଶ୍ୱାସ ଓ ଚାଲୁଥିବା ନାସାରନ୍ଧ୍ରର ନିରୀକ୍ଷଣ ଶିଖାଏ। ମନ୍ତ୍ରକୁ ସହଜ ଶ୍ୱାସ ସହ ଯୋଡ଼ିବା, ଏବଂ ଶ୍ୱାସ ଶାନ୍ତ ହେଲେ ଜପ ଆରମ୍ଭ କରିବା, ଦୋହରାଣକୁ ଅଧିକ ସ୍ଥିର ଓ କମ୍ ଯାନ୍ତ୍ରିକ କରେ। ଅନେକ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ୱାସ ନେବା ଓ ଛାଡ଼ିବାରେ ଗୋଟିଏ ଅକ୍ଷର ଜପ କରନ୍ତି।
ଉତ୍ସ
- ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ଓ ଯୋଗସୂତ୍ର — ପୀଠର ପୁସ୍ତକାଳୟରେ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ; ବୃହତ୍ ପରାଶର ହୋରା ଶାସ୍ତ୍ର, ଅଧ୍ୟାୟ 84 (ଗ୍ରହ-ଶାନ୍ତି)।
- ପୀଠରେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର: ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ହୋମ ଏବଂ ଏ ବିଷୟରେ ଗବେଷଣା କ’ଣ କହେ.
- ଯୋଗସୂତ୍ର 1.28 — ପତଞ୍ଜଳି, ଯୋଗସୂତ୍ର — ସ୍ୱର ଯୋଗ ପୀଠର ସଂସ୍କୃତ-ପ୍ରଧାନ ସଂଗ୍ରହ.
- ଯୋଗସୂତ୍ର 2.44 — ପତଞ୍ଜଳି, ଯୋଗସୂତ୍ର — ସ୍ୱର ଯୋଗ ପୀଠର ସଂସ୍କୃତ-ପ୍ରଧାନ ସଂଗ୍ରହ.
- Bernardi L et al., BMJ 2001 — ଜପମାଳା ପ୍ରାର୍ଥନା ଓ ଯୋଗ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ହୃଦ୍-ରକ୍ତସଞ୍ଚାର ଛନ୍ଦ (23 ଜଣ ସୁସ୍ଥ ପ୍ରାପ୍ତବୟସ୍କ).
- Goyal M et al., JAMA Internal Medicine 2014 — ମନୋବୈଜ୍ଞାନିକ ମାନସିକ ଚାପ ଓ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଧ୍ୟାନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ (ପଦ୍ଧତିବଦ୍ଧ ସମୀକ୍ଷା ଓ ମେଟା-ବିଶ୍ଳେଷଣ, 47 ପରୀକ୍ଷଣ, 3,515 ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀ).
ଉପାୟ ଭାବେ ମନ୍ତ୍ର ଜପ ବିଷୟରେ ପୀଠ ସହ କଥା ହୁଅନ୍ତୁ
ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଅଭ୍ୟାସ ଏବଂ ଆପଣ ଯାହା ଖୋଜୁଛନ୍ତି ସେ ବିଷୟରେ ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ; ସ୍ୱାମୀଜୀ କିମ୍ବା ଜଣେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ପଥ ପରାମର୍ଶ ଦେବେ। କିମ୍ବା ମାଗଣା ସାତ ଦିନର ସ୍ୱର ସାରଣୀରୁ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ।
ସ୍ୱାମୀ ଚରଣାଶ୍ରିତ ଗିରିଙ୍କ ଗୁରୁପରମ୍ପରାରେ ଶିକ୍ଷିତ · ସ୍ୱର ଯୋଗ ପୀଠ ସଂସ୍ଥାନ, ସ୍ୱର୍ଗାଶ୍ରମ, ଋଷିକେଶ · ଏହି ପୃଷ୍ଠା ସ୍ୱାମୀଜୀଙ୍କ ସମୀକ୍ଷାର ଅପେକ୍ଷାରେ ଅଛି · ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ଅନୁସାରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୁଏ।
ଆପଣଙ୍କ ଜୀବନରେ ଖାପ ଖାଉଥିବା ଉପାୟ ମାଗନ୍ତୁ
ଏଠାରେ ନୀତି ଶିଖନ୍ତୁ, ତା’ପରେ ଏପରି ଫଳାଦେଶ ମାଗନ୍ତୁ ଯାହା ସରଳ, ଉପଯୁକ୍ତ ଅଭ୍ୟାସ ପରାମର୍ଶ ଦିଏ — କେବେ ଭୟ ନୁହେଁ, ଆଶା ଉପରେ କେବେ ମୂଲ୍ୟ ନୁହେଁ।