Bhagavad Gita Psychology

আকুলতাৰ পৰা বিনাশলৈ: গীতাৰ কামনা আৰু ক্ৰোধৰ শৃংখলা

দুটা শ্লোকে দেখুৱায় যে কোনো বস্তুত মনত ৰখাটো কেনেকৈ আসক্তি, কামনা, ক্ৰোধ, মোহ আৰু বিচাৰ-হানিলৈ পৰিণত হয় — আৰু শৃংখলাটো ক'ত ভাঙিব পাৰি।

চমুকৈ

গীতা 2.62–63

ভগৱদ্গীতা 2.62–63এ এক শিকলিৰ বৰ্ণনা কৰে: বিষয়ৰ চিন্তনে আসক্তিৰ জন্ম দিয়ে, আসক্তিয়ে কামনাৰ, অপূৰ্ণ কামনা ক্ৰোধ হৈ পৰে, ক্ৰোধে মনক কুঁৱলী কৰে, মোহে স্মৃতি ক্ষয় কৰে, হেৰুৱা স্মৃতিয়ে বিবেক নষ্ট কৰে, আৰু বিবেক নোহোৱাকৈ মানুহ বিনষ্ট হয়। এটা ক্ষণস্থায়ী চিন্তা কেনেকৈ ক্ষতিকাৰক কৰ্মলৈ বাঢ়ি যায় তাৰ আটাইতকৈ স্পষ্ট বৰ্ণনাসমূহৰ ভিতৰত এইটো এটা।

সোনকালে উত্তৰ

সাধাৰণ প্ৰশ্নৰ পোনপটীয়া উত্তৰ

গীতা 2.62–63 ৰ অৰ্থ কি?

গীতা 2.62–63 ৰ অৰ্থ হ'ল বিষয়ৰ চিন্তাই পদে পদে বিনাশলৈ লৈ যায়: আকুলতাই আসক্তি সৃষ্টি কৰে, আসক্তিয়ে কামনা, অপূৰ্ণ কামনা ক্ৰোধ হৈ পৰে, ক্ৰোধে মোহ আনে, মোহে স্মৃতি বিভ্ৰান্ত কৰে, হেৰুৱা স্মৃতিয়ে বিবেক নষ্ট কৰে, আৰু বিবেক নোহোৱাকৈ মানুহ বিনষ্ট হয়। ই দেখুৱায় যে চিন্তা কেনেকৈ ক্ষতিকাৰক কৰ্মলৈ বাঢ়ি যায়।

ক্ৰোধৰ বিষয়ে গীতাই কি কয়?

গীতাই কয় যে ক্ৰোধ অপূৰ্ণ কামনাৰ পৰা জন্মে (2.62) আৰু মোহ, স্মৃতিভ্ৰম আৰু বিবেক-নাশলৈ লৈ যায় (2.63)। ই ক্ৰোধ, কাম আৰু লোভক আত্ম-বিনাশৰ তিনিটা দুৱাৰো বুলি কয় (16.21)। ইয়াৰ প্ৰতিকাৰ হৈছে শৃংখলাৰ আগৰ ভাগত কাম কৰা — মনত ৰখা আৰু আসক্তিৰ ওপৰত।

অতিৰিক্ত চিন্তা কৰা আৰু ধ্যায়তো বিষয়ান্ একে নেকি?

অধিক চিন্তা কৰাটো গীতাৰ “dhyāyato viṣayān”, “বিষয়ৰ চিন্তন”ৰ ওচৰ চাপি: মনে এটা বিষয়ৰ চাৰিওফালে ঘূৰি থাকে যেতিয়ালৈকে সেয়া আসক্তি আৰু কামনাত কঠিন নহয়। মনোবিজ্ঞানে বাৰে বাৰে হোৱা নেতিবাচক অতিচিন্তাক ৰুমিনেশন বুলি কয় আৰু ইয়াক হতাশা আৰু উদ্বেগৰ সৈতে সংযুক্ত কৰে। গীতাৰ অন্তৰ্দৃষ্টি হ'ল এই চিন্তনেই এক প্ৰকাৰৰ ধ্যান, ভুল দিশত লগোৱা।

কামনা আৰু ক্ৰোধৰ শৃংখলা কেনেকৈ ভাঙিব?

কামনা আৰু ক্ৰোধৰ শিকলি সোনকালে ভাঙক: মনে ভাবি থকাটো লক্ষ্য কৰক, তাৰ নাম লওক, আৰু মনোযোগ উশাহ, এটা উপযোগী কাম বা এটা মন্ত্ৰলৈ ঘূৰাই দিয়ক। ক্ৰোধৰ পৰ্যায়ত কোৱাৰ আগতে ৰৈ লাহে লাহে উশাহ লওক। পিছত শান্তভাৱে ভাবক কি হৈছিল। অনুশীলনে প্ৰতিটো পদক্ষেপ সহজ কৰে।

“গীতা 2.62–63” সম্পৰ্কে এতিয়াও প্ৰশ্ন আছে নেকি? নিজৰ ভাষাত সোধক; পীঠৰ এজন শিক্ষকে উত্তৰ দিয়ে।

পীঠলৈ WhatsApp কৰক

শাস্ত্ৰই কি কয়

ध्यायतो विषयान्पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते । सङ्गात्सञ्जायते कामः कामात्क्रोधोऽभिजायते ॥

dhyāyato viṣayānpuṃsaḥ saṅgasteṣūpajāyate | saṅgātsañjāyate kāmaḥ kāmātkrodho'bhijāyate ||

অৰ্থ: মানুহে বিষয়বোৰৰ চিন্তা কৰিলে সেইবোৰৰ প্ৰতি আসক্তি জন্মে; আসক্তিৰ পৰা কামনা আৰু কামনাৰ পৰা ক্ৰোধ উৎপন্ন হয়।

— ভগৱদ্গীতা 2.62 · সংস্কৃত মূল: ভগৱদ্গীতা মূল — স্বৰ যোগ পীঠৰ সংস্কৃত-প্ৰধান সংগ্ৰহ (sanskritdocuments.org সংস্কৰণ)

শৃংখলা আৰম্ভ হয় ধ্যায়তঃ, “মনত ৰখা”ৰ পৰা। মনে বাৰে বাৰে যিটো চিন্তা কৰে, সেইটো বাঢ়ে; সেয়ে গীতাৰ উপায় হৈছে চিন্তনৰ বিষয় বুদ্ধিমানৰূপে বাছি লোৱা।

क्रोधाद्भवति सम्मोहः सम्मोहात्स्मृतिविभ्रमः । स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात्प्रणश्यति ॥

krodhādbhavati sammohaḥ sammohātsmṛtivibhramaḥ | smṛtibhraṃśād buddhināśo buddhināśātpraṇaśyati ||

অৰ্থ: ক্ৰোধৰ পৰা মোহ উৎপন্ন হয়; মোহৰ পৰা স্মৃতিৰ বিভ্ৰান্তি; স্মৃতিৰ নাশৰ পৰা বুদ্ধিৰ নাশ; আৰু বুদ্ধিৰ নাশত মানুহ বিনষ্ট হয়।

— ভগৱদ্গীতা 2.63 · সংস্কৃত মূল: ভগৱদ্গীতা মূল — স্বৰ যোগ পীঠৰ সংস্কৃত-প্ৰধান সংগ্ৰহ (sanskritdocuments.org সংস্কৰণ)

শৃংখলাৰ দ্বিতীয় ভাগে দেখুৱায় ক্ৰোধৰ মূল্য কি: স্পষ্টতা, স্মৃতি আৰু বিচাৰ। ই বুজায় ক্ৰোধত লোৱা সিদ্ধান্তৰ বাবে প্ৰায়ে কিয় অনুতাপ কৰা হয়।

শিকলি ক’ৰ পৰা আৰম্ভ হয়?

ইয়াৰ আৰম্ভণি dhyāyataḥ ৰ পৰা — “চিন্তাত নিমগ্ন থকা”, যি ধাতুৰ পৰা ধ্যান শব্দ হৈছে। মনে যিটো পুনৰাবৃত্তি কৰে তাকেই ধ্যান কৰে। আকুলতা ভুল দিশত লগোৱা ধ্যান, আৰু গীতাৰ প্ৰতিকাৰ মনক চিন্তা কৰাৰ পৰা বাধা দিয়া নহয়, তাক শুদ্ধ দিশত লগোৱা।

ক্ৰোধ মাজত কিয় দেখা দিয়ে

ক্ৰোধ তেতিয়া উঠে যেতিয়া কামনাই বাধাৰ সৈতে সংঘাত কৰে। গীতাই ইয়াক কামনাৰ পিছত ৰাখিছে, আৰম্ভণিতে নহয়, যিয়ে দেখুৱায় যে আগৰ শিকলিবোৰ — বাৰে বাৰে ভাবি থকা আৰু আসক্তি — তাতেই কাম আটাইতকৈ সহজ। ক্ৰোধ জ্বলি উঠাৰ সময়ত মন আগতেই কুঁৱলী হৈ পৰিছে।

শিকলি ক’ত ভাঙিব পাৰি?

প্ৰতিটো শিকলিত, কিন্তু আটাইতকৈ সহজে প্ৰথমটোত: বাৰে বাৰে ভাবি থকাটোকে চিনি পোৱা, তাৰ পিছত মনোযোগ উশাহ, এটা কাম বা এটা মন্ত্ৰলৈ ঘূৰোৱা। ক্ৰোধৰ শিকলিত, এক বিৰতি আৰু লাহে লাহে উশাহে স্মৃতি আৰু বিচাৰ ৰক্ষা কৰে। শেষত, চিন্তনে পিছৰবাৰৰ বাবে বিবেক ঘূৰাই আনে।

সাধাৰণ ভুল ধাৰণা

শ্লোকবোৰে চিন্তন বা কামনাৰ নিন্দা নকৰে; মনত ৰখাটো বাধ্যকাৰী হৈ পৰিলে কি হয় সেয়া বৰ্ণনা কৰে। লগতে ক্ৰোধ বলেৰে দমন কৰিবলৈও নকয়। সিহঁতে দেখুৱায় যে সলনি কৰাটো আটাইতকৈ সহজ আগৰ কৰিবোৰত।

এটা সৰল দৈনিক অনুশীলন

এটা চিন্তা তৃতীয়বাৰৰ বাবে ঘূৰি আহিলে, তাৰ নাম দিয়ক — “ভাবি থকা” — আৰু তিনিটা লাহে লাহে উশাহ আৰু এটা উপযোগী কাম লৈ মনোযোগ দিয়ক। প্ৰতিদিনে পুনৰাবৃত্তি কৰিলে, এই অভ্যাস ইয়াৰ মূলতে দুৰ্বল হয়, যিটো গীতাৰ বিশ্লেষণে আমন্ত্ৰণ জনায়।

য'ত আধুনিক বিজ্ঞান এই শিক্ষাৰ সৈতে লগ হয়

চিন্তাৰ ঘূৰণীৰ ওপৰত হোৱা গৱেষণাই গীতাই মানচিত্ৰ কৰা একেটা তললৈ নমা চক্ৰৰে বৰ্ণনা কৰে, আৰু জ্ঞানাত্মক থেৰাপীৰ ওপৰত হোৱা গৱেষণাই দেখুৱায় যে চিন্তাৰ ধৰণ সলনি কৰিলে সহায় হয় — শক্তিশালী সমান্তৰালতা, সমান্তৰালতা হিচাপেই কোৱা হৈছে।

  • Nolen-Hoeksema S, Wisco BE, Lyubomirsky S, Perspectives on Psychological Science 2008 — “ৰুমিনেশনৰ পুনৰ্বিচাৰ”। বাৰে বাৰে কৰা ভাবনাই হতাশা বেয়া কৰে, নেতিবাচক চিন্তাক গভীৰ কৰে, সমস্যা সমাধান ক্ষমতা নষ্ট কৰে আৰু সামাজিক সহায় ক্ষয় কৰে; ই উদ্বেগ, অতিভোজন আচৰণ আৰু আত্ম-ক্ষতিৰ সৈতেও জড়িত। সীমা: গৱেষণাৰ এখন পৰ্যালোচনা; ই ক্ষতিকাৰক ভাবুকিক অধিক সুস্থ আত্ম-চিন্তনৰ পৰা পৃথক কৰে, যিটো অনুশীলনৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।
  • Hofmann SG et al., Cognitive Therapy and Research 2012 — জ্ঞানাত্মক আচৰণ চিকিৎসাৰ 106টা মেটা-বিশ্লেষণৰ সমীক্ষা। CBT ৰ বাবে আটাইতকৈ শক্তিশালী সমৰ্থন উদ্বেগজনিত বিকাৰ, ক্ৰোধ নিয়ন্ত্ৰণ, সাধাৰণ মানসিক চাপ আৰু সম্পৰ্কিত সমস্যাত আছিল; অধিকাংশ পোনপটীয়া পৰ্যালোচনাত ই তুলনামূলক অৱস্থাতকৈ ভাল ফল দিছিল। সীমা: কেৱল কেইটামান অধ্যয়নে নিম্ন-আয় বা জাতিগত-সংখ্যালঘুৰ দৰে নিৰ্দিষ্ট গোটৰ পৰীক্ষা কৰিছিল।

ই স্বৰ যোগৰ সৈতে কেনেকৈ সংযুক্ত

ভাবুকি আৰু ক্ৰোধ উশাহত সোনকালে ধৰা পৰে — দ্ৰুত, গধুৰ, প্ৰায়ে সোঁ নাকৰ পাহিয়েদি। এই শাৰীৰিক চিন চিনি পোৱা প্ৰায়ে চিন্তা চিনি পোৱাতকৈ সহজ, আৰু ই শিকলি আগবঢ়াৰ আগতে দিশ সলনি কৰাৰ এটা মুহূৰ্ত দিয়ে।

স্বৰ যোগৰ ভেটি শিকক · এটা সৰল দৈনিক বহা আৰম্ভ কৰক

সুৰক্ষা আৰু ব্যক্তিগত যত্ন

বিচলিত মনৰ বাবে দুটা পদ্ধতি। গীতা আৰু যোগৰ অনুশীলনে বুজা, উশাহ, শৰীৰ আৰু দৈনিক অনুশাসনৰ জৰিয়তে কাম কৰে, ব্যক্তিৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত; চিকিৎসাই ৰোগনিৰ্ণয়, ঔষধ আৰু মনোচিকিৎসাৰ জৰিয়তে কাম কৰে। প্ৰতিটোৱে বহুতক সহায় কৰে আৰু কোনোটোৱেই সকলোকে সহায় নকৰে; কোনোটোৱেই আৰোগ্যৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিব নোৱাৰে। পীঠে ব্যক্তিৰ অৱস্থা অনুসৰি অনুশীলন নিৰ্ধাৰণ কৰে আৰু তেওঁলোকে বাছি লোৱা চিকিৎসাক সন্মান কৰে।

যদি জীৱন তৎক্ষণাৎ সংকটত থাকে, এতিয়াই জৰুৰীকালীন সেৱা বা চিকিৎসালয়ৰ লগত যোগাযোগ কৰক। ভাৰতত, চৰকাৰৰ মানসিক-স্বাস্থ্য হেল্পলাইন Tele-MANAS এ 14416 বা 1800-89-14416 ত উত্তৰ দিয়ে।

আপোনাৰ বাবে সঠিক পৰৱৰ্তী পদক্ষেপ কি?

এক পৰামৰ্শ সেইসকলৰ বাবে উপযুক্ত যিয়ে নিজৰ অনুশীলন, শিক্ষক বা পথৰ ব্যক্তিগত মূল্যাংকন বিচাৰে, অনলাইনত বা আশ্ৰমত। ই জৰুৰীকালীন সেৱা নহয়; যদি জীৱন তৎক্ষণাত সংকটত থাকে, জৰুৰীকালীন সেৱা বা Tele-MANAS (14416) ৰ সৈতে যোগাযোগ কৰক।

স্বামী চৰণাশ্ৰিত গিৰি · স্বৰ যোগ পীঠ, ঋষিকেশ

সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন

চিন্তন আৰু অযথা ভাবি থকাৰ মাজত পাৰ্থক্য কি?

চিন্তনে সমস্যাক বুজিবলৈ আৰু কৰ্ম কৰিবলৈ চায়; অতিচিন্তাই ইয়াৰ চাৰিওফালে আগনবঢ়াকৈ বাৰে বাৰে ঘূৰে। গৱেষণাই দুয়োটাৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰে, আৰু গীতাৰ শৃংখলাই অতিচিন্তাৰ বৰ্ণনা কৰে। এটা উপযোগী পৰীক্ষা: দহ মিনিটৰ পিছত, কিবা অধিক স্পষ্ট বা কৰ্মযোগ্য হ'ল নেকি? যদি নহয়, তেন্তে সেয়া অতিচিন্তা।

গীতাই স্মৃতি আৰু ক্ৰোধক কিয় সংযোগ কৰে?

ক্ৰোধে মনক এনেদৰে ভৰাই পেলায় যে আমি যি জানো তাক পাহৰি যাওঁ — আমাৰ মূল্যবোধ, আনৰ প্ৰতি আমাৰ যত্ন, অতীতৰ শিক্ষা। গীতাই ইয়াক স্মৃতি-বিভ্ৰম, বিভ্ৰান্ত স্মৃতি বুলি কয়। ইয়াৰ লোপে দুৰ্বল বিচাৰলৈ লৈ যায়, সেয়ে ক্ৰোধ শান্ত কৰিলে বুদ্ধিৰ ৰক্ষা হয়।

মন্ত্ৰই ভাবুকি বন্ধ কৰাত সহায় কৰে নেকি?

বহুতো অনুশীলনকাৰীয়ে দেখে যে মন্ত্ৰ পুনৰাবৃত্তি কৰিলে চিন্তাত নিমগ্ন মনে এটা ভাল আলম্বন পায়, আৰু ঘূৰণিটো ভাঙে। মন্ত্ৰৰ ওপৰত গৱেষণাই উশাহ আৰু হৃদস্পন্দনৰ ছন্দত শান্তকাৰী প্ৰভাৱ দেখুৱায়। বিষণ্ণতাৰ সৈতে লাগি থকা আকুলতাৰ বাবে ওচৰৰ, ব্যক্তিগত মাৰ্গদৰ্শন লাগে। বহুতে ঘূৰণি আৰম্ভ হোৱাৰ লগে লগে কেইমিনিটমান এটা চুটি মন্ত্ৰ লাহেকৈ পুনৰাবৃত্তি কৰি আৰম্ভ কৰে।

গীতাই কামনা বেয়া বুলি কয় নেকি?

নহয়। গীতাই এনেকি কয় যে দিব্য নিজেই ধৰ্মৰ অবিৰুদ্ধ কামনা (7.11)। সমস্যা হৈছে সেই কামনা যি বাধ্যতামূলক চিন্তনৰ পৰা বাঢ়ে আৰু বাধা পালে ক্ৰোধলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। সঠিক কৰ্মৰ সৈতে সংগত কামনা জীৱনৰ অংগ। গীতাই আমাক কামনাৰ পৰীক্ষা কৰিবলৈ কয়, তাক ভয় কৰিবলৈ নহয়।

এই শ্লোক সামাজিক মাধ্যমত কেনেকৈ প্ৰযোজ্য?

স্ক্ৰ’ল কৰাটো বিষয়-চিন্তনৰ এক আধুনিক ৰূপ: বাৰে বাৰে সংস্পৰ্শত আহিলে আসক্তি আৰু তৃষ্ণা গঢ় লয়, আৰু তুলনাই হতাশা বা ক্ৰোধলৈ ৰূপান্তৰিত হ’ব পাৰে। 2.62 প্ৰয়োগ কৰাৰ অৰ্থ হৈছে মনে কিহৰ ওপৰত থাকিব সেয়া বাছনি কৰা — বাধ্যতামূলক ফীড সীমিত কৰা আৰু যিয়ে পুষ্টি দিয়ে তাৰ ওপৰত মনোযোগ দিয়া।

ক্ৰোধৰ অৱস্থাত উশাহে কেনেকৈ সহায় কৰে?

ক্ৰোধে উশাহক দ্ৰুত আৰু গৰম কৰে। উশাহ এৰা লেহেমীয়া কৰি আৰু নাকেৰে উশাহ লৈ শৰীৰ কেইমিনিটমানতে শান্ত হয়, আৰু স্মৃতি আৰু বিচাৰ উভতি অহাৰ সময় পোৱা যায়। স্বৰ যোগে ইয়াক সোনকালে চিনি পোৱা শিকায়, শব্দ বা কৰ্মৰ আগতে। তিনিটা লাহে লাহে উশাহেও পাছত কোৱা কথা সলনি কৰিব পাৰে।

উৎস

“গীতা 2.62–63” সম্পৰ্কে পীঠৰ সৈতে কথা পাতক

আমাক আপোনাৰ স্বাস্থ্য, অনুশীলন আৰু আপুনি কি বিচাৰি আছে সেই বিষয়ে কওক; স্বামীজী বা কোনো আচাৰ্যই আপোনাৰ উপযোগী পথ পৰামৰ্শ দিব। বা বিনামূলীয়া সাত-দিনীয়া স্বৰ পত্ৰৰে আৰম্ভ কৰক।

স্বামী চৰণাশ্ৰিত গিৰিৰ পৰম্পৰাত শিক্ষা দিয়া · স্বৰ যোগ পীঠ সংস্থান, স্বৰ্গাশ্ৰম, ঋষিকেশ · এই পৃষ্ঠা স্বামীজীৰ পৰ্যালোচনাৰ অপেক্ষাত আছে · অনুশীলন প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ বাবে তেওঁৰ অৱস্থা অনুসৰি নিৰ্ধাৰিত।

গীতা জীৱন্ত অনুশীলন হিচাপে অধ্যয়ন কৰক

গীতা শিক্ষকৰ সৈতে লাহে লাহে পঢ়ক, ইয়াৰ পদ্ধতিবোৰ প্ৰতিদিনে অনুশীলন কৰক আৰু নিজৰ পৰিস্থিতিৰ বাবে নিৰ্দেশনাৰ বিষয়ে সোধক।