Yoga Practice

যোগাসন

যোগ অনুশীলন

যোগাসন

আসন (Asana) (আসন) — শাস্ত্ৰীয় যৌগিক ভংগী, যিয়ে শুদ্ধ কৰে অন্নময় কোষ (স্থূল কোষ), শৰীৰৰ পৰা শক্তিৰ বাধা (গ্ৰন্থি) আৰু বিষাক্ত পদাৰ্থ আঁতৰায়, আৰু প্ৰাণক 72,000 নাড়ীৰে মুক্তভাৱে প্ৰৱাহিত হ'বলৈ সক্ষম কৰে। স্বৰ যোগত আসন অনুশীলন অপৰিহাৰ্য: আসনৰ দ্বাৰা শৰীৰ শুদ্ধ হ'লে শ্বাস স্বৰ পৰ্যবেক্ষণৰ বাবে যথেষ্ট সংবেদনশীল হয়, আৰু সাধকে ইড়া আৰু পিংগলাৰ সূক্ষ্ম পৰিৱৰ্তন স্পষ্টভাৱে অনুভৱ কৰিব পাৰে।

আসন কি?

আসন শব্দটো সংস্কৃত মূল 'आस्' ৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ 'বহা' বা 'উপস্থিত থকা'। ইয়াৰ মূল প্ৰসংগত আসন হৈছে এক স্থিৰ, আৰামদায়ক ভংগী — এনে এক আসন য'ৰ পৰা অনুশীলনকাৰীয়ে স্থূল শৰীৰৰ বিঘিনি নোহোৱাকৈ প্ৰাণায়াম, ধাৰণা আৰু ধ্যানত নিয়োজিত হ'ব পাৰে। সংস্কৃত শব্দ आसन ৰ আক্ষৰিক অৰ্থ 'আসন' বা 'ভংগী', আৰু শাস্ত্ৰীয় পৰম্পৰাত ই ব্যায়ামৰ কৌশলক নহয়, বৰং নিস্তব্ধতা, স্থিৰতা আৰু আভ্যন্তৰীণ সচেতনতা বিকশিত কৰা অৱস্থানক বুজায়।

স্বৰ যোগৰ বাবে আসন অনুশীলন অপৰিহাৰ্য। স্থূল শৰীৰ হৈছে আটাইতকৈ বাহিৰৰ বাহন, যাৰ মাজেৰে প্ৰাণ প্ৰৱাহিত হয়। শৰীৰ কঠিন, বিষাক্ত বা অৱৰুদ্ধ হ'লে নাড়ীসমূহ সংকুচিত হয় আৰু প্ৰাণ মুক্তভাৱে সঞ্চালিত হ'ব নোৱাৰে। সূক্ষ্ম শৰীৰৰ মূল সংযোগস্থলত গ্ৰন্থি (মানসিক গাঁঠি) নামৰ শক্তি-বাধা গঠন হয়, যিয়ে স্বৰৰ স্বাভাৱিক পৰিৱৰ্তন ৰোধ কৰে আৰু ইড়া আৰু পিংগলাৰে শ্বাসৰ প্ৰৱাহ বিঘ্নিত কৰে। সুশৃংখল আসন অনুশীলনৰ জৰিয়তে এই গ্ৰন্থিবোৰ ঢিলা হয়, তন্তু আৰু অংগৰ পৰা বিষাক্ত পদাৰ্থ বাহিৰ হয়, আৰু 72,000 নাড়ী ক্ৰমান্বয়ে মুকলি হয়।

আসনৰ জৰিয়তে শৰীৰ শুদ্ধ হ'লে শ্বাসৰ গুণত এক ৰূপান্তৰ ঘটে। শ্বাস স্বাভাৱিকভাৱে লেহেমীয়া, গভীৰ আৰু পৰিশীলিত হয়। অনুশীলনকাৰীয়ে নাকৰ প্ৰাধান্য, উষ্ণতা আৰু প্ৰৱাহৰ হাৰত সূক্ষ্ম পাৰ্থক্য অনুভৱ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে — স্বৰ নিৰীক্ষণৰ মূল ভেটি। এইদৰে আসনে শুদ্ধ কৰে অন্নময় কোষ (স্থূল/অন্নময় কোষ) আৰু ইয়াক প্ৰাণায়াম, ধ্যান আৰু স্বৰ সাধনাৰ গভীৰ অনুশীলনৰ বাবে এক স্পষ্ট, সংবেদনশীল যন্ত্ৰ হিচাপে প্ৰস্তুত কৰে।

আসনৰ শাস্ত্ৰীয় সংজ্ঞা

শাস্ত্ৰীয় গ্ৰন্থসমূহে উল্লেখযোগ্য নিখুঁততা আৰু সংগতিৰে আসনৰ সংজ্ঞা দিছে, স্থিৰতা, আৰাম আৰু শাৰীৰিক সচেতনতাৰ অতিক্ৰমণত গুৰুত্ব দি:

  • পতঞ্জলি যোগসূত্ৰ 2.46 — 'স্থিৰসুখমাসনম্' — আসন হৈছে সেই ভংগী যি স্থিৰ আৰু সুখদায়ক। এই সংজ্ঞাই মানদণ্ড: স্থিৰ আৰু সহজ দুয়োটা হোৱা যিকোনো ভংগীয়েই আসন। জোৰ, চাপ আৰু বিষ প্ৰকৃত আসন অনুশীলনৰ বিপৰীত।
  • পতঞ্জলি যোগসূত্ৰ 2.47 — 'প্ৰযত্নশৈথিল্যানন্তসমাপত্তিভ্যাম্' — প্ৰচেষ্টাৰ শিথিলতা আৰু অনন্তৰ ধ্যানৰ জৰিয়তে আসন সিদ্ধ হয়। প্ৰচেষ্টা বিলীন হ'লে আৰু সচেতনতা শৰীৰৰ বাহিৰলৈ প্ৰসাৰিত হ'লে ভংগী প্ৰকৃততে প্ৰতিষ্ঠিত হয়।
  • হঠযোগ প্ৰদীপিকা, অধ্যায় 1 — স্বাত্মাৰামে 15টা আসনৰ বিতং বৰ্ণনা দিছে, স্বস্তিকাসনৰ (শুভ পদ্মাসন-জাতীয় আসন) পৰা আৰম্ভ কৰি। গ্ৰন্থখনে আসনক হঠযোগৰ প্ৰথম অংগ হিচাপে গণ্য কৰে, যি প্ৰাণায়াম, মুদ্ৰা আৰু সমাধিৰ আগতে অনুশীলন কৰিব লাগে। উদ্দেশ্য স্পষ্ট: এনে এক শৰীৰ গঢ়া যি শ্বাস-সাধনা আৰু ধ্যানৰ বাবে দীৰ্ঘ সময় স্থিৰভাৱে বহিব পাৰে।
  • ঘেৰণ্ড সংহিতা, অধ্যায় 2 — ঋষি ঘেৰণ্ডই 32টা আসনৰ বৰ্ণনা দিছে, সেইবোৰক 'ঘটস্থ যোগ'ৰ (শৰীৰ সবল কৰা) বাবে অপৰিহাৰ্য বুলি কৈছে। গ্ৰন্থখনে আসনক ষট্‌কৰ্মৰ (শুদ্ধিকৰণ) পিছৰ, সাতটা অংগৰ দ্বিতীয়টো বুলি গণ্য কৰে, আৰু এক সবল, শুদ্ধ শৰীৰক সেই পাত্ৰ (ঘট) বুলি গণ্য কৰে যাৰ ভিতৰত উচ্চতৰ অনুশীলনসমূহ থাকে।

এইটো বুজা অত্যাৱশ্যক যে শাস্ত্ৰীয় হঠযোগত আসন ব্যায়ামৰ কৌশল নহয়, বৰং প্ৰাণায়াম আৰু ধ্যানত সহায় কৰিবলৈ ৰচিত স্থিৰ বহা ভংগী। জটিল ভংগীৰ আধুনিক প্ৰসাৰ শাৰীৰিক স্বাস্থ্যৰ বাবে উপকাৰী হ'লেও এই মৌলিক সত্যক আৱৰি ৰাখিব নালাগে: আসনৰ পৰম উদ্দেশ্য হৈছে অনুশীলনকাৰীক স্থিৰভাৱে বহিবলৈ, মুক্তভাৱে শ্বাস ল'বলৈ আৰু মনোযোগ ভিতৰলৈ ঘূৰাবলৈ সক্ষম কৰা।

স্বৰ যোগৰ বাবে আসন কিয় অপৰিহাৰ্য

স্বৰ যোগৰ বাবে এনে এক শৰীৰৰ প্ৰয়োজন যি পৰিষ্কাৰ, মুকলি আৰু সূক্ষ্ম শক্তি-প্ৰৱাহৰ প্ৰতি সংবেদনশীল। আসন অনুশীলনে একাধিক প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে ঠিক এই পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰে:

  • শক্তিৰ বাধা (গ্ৰন্থি) আঁতৰাওক — তিনিটা গ্ৰন্থি হৈছে মানসিক গাঁঠি যিয়ে সুষুম্না নাড়ীৰে প্ৰাণৰ ঊৰ্ধ্বগামী প্ৰৱাহত বাধা দিয়ে। মূলাধাৰ চক্ৰত থকা ব্ৰহ্ম গ্ৰন্থিয়ে চেতনাক স্থূল স্তৰত বান্ধি ৰাখে; অনাহত চক্ৰত থকা বিষ্ণু গ্ৰন্থিয়ে ইয়াক আৱেগিক আসক্তিত বান্ধি ৰাখে; আজ্ঞা চক্ৰত থকা ৰুদ্ৰ গ্ৰন্থিয়ে ইয়াক বৌদ্ধিক অহংকাৰত বান্ধি ৰাখে। নিৰ্দিষ্ট শ্ৰেণীৰ আসনে প্ৰণালীবদ্ধভাৱে প্ৰতিটো গ্ৰন্থি ঢিলা কৰে, প্ৰাণক মুক্তভাৱে ওপৰলৈ উঠিবলৈ দিয়ে।
  • স্থূল শৰীৰৰ পৰা বিষাক্ত পদাৰ্থ আঁতৰাওক — আসনে লসিকা তন্ত্ৰ উদ্দীপিত কৰে, ৰক্তসঞ্চালন উন্নত কৰে, আভ্যন্তৰীণ অংগ সংকুচিত আৰু মুক্ত কৰে, আৰু শৰীৰৰ স্বাভাৱিক বিষমুক্তি প্ৰক্ৰিয়াত সহায় কৰে। বিষাক্ত শৰীৰে লেহেমীয়া, অনিয়মীয়া শ্বাস সৃষ্টি কৰে যিয়ে স্বৰৰ সূক্ষ্ম ধৰণ আৱৰি পেলায়।
  • ত্ৰিদোষ সন্তুলিত কৰক — আয়ুৰ্বেদ অনুসৰি স্বাস্থ্য বাত (বায়ু/আকাশ), পিত্ত (অগ্নি/জল) আৰু কফ (পৃথ্বী/জল)ৰ সন্তুলনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। নিৰ্দিষ্ট ধৰণৰ ভংগীয়ে প্ৰতিটো দোষৰ সমাধান কৰে: আগলৈ হালি কৰা আসনে পিত্ত শান্ত কৰে, পিছলৈ হালি কৰা আসনে কফ কমায়, আৰু পকোৱা আসনে বাত সন্তুলিত কৰে। দোষসমূহ সন্তুলিত হ'লে স্বৰ নিজৰ স্বাভাৱিক ছন্দ অনুসৰি প্ৰৱাহিত হয়।
  • প্ৰাণ প্ৰৱাহৰ বাবে নাড়ী মুকলি কৰক — আগলৈ হালি পৰা আসনে ইড়া নাড়ী (শীতল, শান্তকাৰী) সক্ৰিয় কৰে, পিছলৈ বেঁকা হোৱা আসনে পিংগলা নাড়ী (উষ্ণ, শক্তিদায়ক) সক্ৰিয় কৰে, আৰু মোচৰ দিয়া আসনে দুয়োটা নাড়ী একেলগে সুষম কৰে। সুপৰিকল্পিত আসনৰ ক্ৰমৰ জৰিয়তে অনুশীলনকাৰীয়ে কোনটো নাড়ী প্ৰধান হ'ব সেয়া প্ৰত্যক্ষভাৱে প্ৰভাৱিত কৰিব পাৰে।
  • অন্নময় কোষ প্ৰস্তুত কৰক — আসন অনুশীলনে শুদ্ধ কৰে অন্নময় কোষ (স্থূল/অন্নময় কোষ), পাঁচোটা কোষৰ আটাইতকৈ বাহিৰৰটো। এই কোষ পৰিশোধিত হ'লে সূক্ষ্মতৰ কোষসমূহলৈ (প্ৰাণময়, মনোময়, বিজ্ঞানময়, আনন্দময়) প্ৰাণায়াম আৰু ধ্যানৰ জৰিয়তে প্ৰৱেশ কৰিব পাৰি।

“আসন অবিহনে শৰীৰ প্ৰাণৰ বাবে এখন কাৰাগাৰ হৈ থাকে; আসনৰ দ্বাৰা ই এক মন্দিৰ হৈ পৰে।”

আসনৰ শ্ৰেণী

প্ৰতিটো শ্ৰেণীৰ আসনৰ নাড়ী, চক্ৰ আৰু দোষৰ ওপৰত নিৰ্দিষ্ট প্ৰভাৱ আছে। একেলগে সেইবোৰে শাৰীৰিক আৰু শক্তিগত শুদ্ধিকৰণৰ এক সম্পূৰ্ণ পদ্ধতি গঢ়ি তোলে।

থিয় হৈ কৰা আসন

তাড়াসন, বৃক্ষাসন, ত্ৰিকোণাসন। ভেটি গঢ়ে, ভাৰসাম্য উন্নত কৰে আৰু ভৰি সবল কৰে। থিয় হৈ কৰা ভংগীয়ে অপান বায়ুক (তললৈ গতি কৰা প্ৰাণ) ভূমিস্থ কৰে, তলৰ শৰীৰত স্থিৰতা সৃষ্টি কৰে আৰু আন সকলো ভংগীৰ বাবে এক দৃঢ় ভিত্তি প্ৰতিষ্ঠা কৰে।

বহি কৰা আসন

পদ্মাসন, সিদ্ধাসন, সুখাসন, বজ্ৰাসন। শাস্ত্ৰীয় ধ্যানৰ আসন। এইবোৰ হঠযোগৰ সৰ্বোচ্চ আসন — প্ৰাণায়াম আৰু ধ্যানৰ বাবে প্ৰাণক স্থিৰ কৰে, আৰু স্বৰ যোগৰ সকলো উচ্চতৰ অনুশীলনৰ ভেটি গঢ়ে।

আগলৈ হালি পৰা আসন

পশ্চিমোত্তানাসন, জানুশিৰাসন। ইড়া নাড়ী সক্ৰিয় কৰে, স্নায়ুতন্ত্ৰ শান্ত কৰে আৰু মণিপুৰ চক্ৰ উদ্দীপিত কৰে। আগলৈ হালি পৰা আসনে সচেতনতাক ভিতৰলৈ টানে, পিত্ত দোষ শান্ত কৰে, আৰু সোঁ নাক (পিংগলা) অতি সক্ৰিয় হ'লে বিশেষভাৱে উপকাৰী।

পিছলৈ হালি কৰা আসন

ভুজংগাসন, ধনুৰাসন, চক্ৰাসন। পিংগলা নাড়ী সক্ৰিয় কৰে, বুকু প্ৰসাৰিত কৰে আৰু মেৰুদণ্ড সতেজ কৰে। পিছলৈ হালি কৰা আসনে অনাহত চক্ৰ মুকলি কৰে, কফ কমায়, আৰু বাওঁ নাসাৰন্ধ্ৰ (ইড়া) প্ৰধান হৈ থাকিলে আৰু অধিক শক্তিৰ প্ৰয়োজন হ'লে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

পকোৱা আসন

অৰ্ধ মৎস্যেন্দ্ৰাসন, বক্ৰাসন। একেলগে ইড়া আৰু পিংগলা সন্তুলিত কৰে। পকোৱা আসনে পেটৰ অংগসমূহক মালিচ কৰে, পাচনত সহায় কৰে, বাত দোষ সন্তুলিত কৰে আৰু দুয়োটা নাড়ীৰ সমন্বয় ঘটাই সুষুম্না সক্ৰিয়তাৰ পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰে।

ওলোটা আসন

সৰ্বাংগাসন, শীৰ্ষাসন, বিপৰীতকৰণী। ৰক্তপ্ৰবাহ ওলোটা কৰে, থাইৰয়ড উদ্দীপিত কৰে আৰু বিশুদ্ধি তথা সহস্ৰাৰ চক্ৰ সক্ৰিয় কৰে। ওলোটা আসনে প্ৰাণক ওপৰলৈ পৰিচালিত কৰে আৰু আধ্যাত্মিক বিকাশৰ বাবে আটাইতকৈ শক্তিশালী আসনৰ অন্যতম বুলি গণ্য কৰা হয়।

শিথিলতা

শৱাসন, মকৰাসন, যোগ নিদ্ৰাৰ ভংগী। সক্ৰিয় অনুশীলনৰ পিছত প্ৰাণৰ সমন্বয়। শিথিলতাৰ ভংগীয়ে আগৰ আসনসমূহৰ লাভ কোষৰ স্তৰত শোষিত হ'বলৈ আৰু স্নায়ুতন্ত্ৰক সন্তুলনৰ অৱস্থালৈ পুনৰ সামঞ্জস্য কৰিবলৈ দিয়ে।

শাস্ত্ৰীয় হঠযোগৰ আসন

তলৰ তালিকাত শাস্ত্ৰীয় হঠযোগ পৰম্পৰাৰ মূল আসনসমূহ, সেইবোৰৰ সংস্কৃত নাম, মুখ্য প্ৰভাৱ আৰু নাড়ী তথা চক্ৰ পদ্ধতিৰ সৈতে সংযোগ দিয়া হৈছে:

আসনৰ নাম সংস্কৃত মুখ্য প্ৰভাৱ নাড়ী / চক্ৰৰ সংযোগ
পদ্মাসন (Padmasana) पद्मासन সৰ্বোচ্চ ধ্যানৰ আসন সুষুম্না সক্ৰিয়কৰণ
সিদ্ধাসন (Siddhasana) सिद्धासन প্ৰাণায়ামৰ বাবে সিদ্ধ আসন মূলাধাৰৰ পৰা আজ্ঞালৈ
স্বস্তিকাসন (Swastikasana) स्वस्तिकासन শুভ পদ্মাসন-জাতীয় আসন ইড়া-পিংগলাৰ সন্তুলন
ভুজংগাসন (Bhujangasana) भुजंगासन মেৰুদণ্ডৰ প্ৰসাৰণ, বুকু মুকলি কৰা পিংগলা, অনাহত
পশ্চিমোত্তানাসন (Paschimottanasana) पश्चिमोत्तानासन পিছফালৰ টনা, শান্তকাৰী ইড়া, মণিপুৰ
অৰ্ধ মৎস্যেন্দ্ৰাসন (Ardha Matsyendrasana) अर्ध मत्स्येन्द्रासन মেৰুদণ্ড পকোৱা, অংগ-প্ৰত্যংগৰ মালিচ ইড়া-পিংগলাৰ সন্তুলন
সৰ্বাংগাসন (Sarvangasana) सर्वांगासन সৰ্বাংগাসন, থাইৰয়ড উদ্দীপনা বিশুদ্ধি চক্ৰ (Vishuddhi Chakra)
শৱাসন (Shavasana) शवासन শৱাসন, সম্পূৰ্ণ শিথিলতা সকলো নাড়ী, একত্ৰীকৰণ

আসন আৰু নাড়ী-প্ৰৱাহ

স্বৰ যোগৰ প্ৰসংগত আসন অনুশীলনৰ আটাইতকৈ গভীৰ দিশসমূহৰ অন্যতম হৈছে নাড়ীৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰভাৱ। বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ আসনে নিৰ্দিষ্ট নাড়ী প্ৰৱাহ সক্ৰিয়, শান্ত বা সুষম কৰে:

  • বাওঁফালৰ ভংগী আৰু আগলৈ হালি পৰা আসন — ইড়া নাড়ী সক্ৰিয় কৰে (শীতল, শান্তকাৰী)। জিৰণি, নিৰাময় বা মানসিক কামৰ বাবে অনুশীলনকাৰীয়ে স্বৰ বাওঁ নাকলৈ সলনি কৰিব লাগিলে পশ্চিমোত্তানাসন আৰু জানুশিৰাসনৰ দৰে আগলৈ হালি পৰা আসনৰ বিধান দিয়া হয়।
  • সোঁফালৰ ভংগী আৰু পিছলৈ বেঁকা হোৱা আসন — পিংগলা নাড়ী সক্ৰিয় কৰে (উষ্ণ, শক্তিদায়ক)। ভুজংগাসন আৰু ধনুৰাসনৰ দৰে পিছলৈ বেঁকা হোৱা আসনে সৌৰ শক্তি-নাড়ী উদ্দীপিত কৰে আৰু শাৰীৰিক কাম, হজম বা গতিশীল কাৰ্যৰ প্ৰয়োজন হ'লে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
  • সন্তুলিত/সমমিত ভংগী আৰু পকোৱা আসন — দুয়োটা নাড়ীৰ সমন্বয় ঘটায় আৰু সুষুম্না সক্ৰিয়তাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰে। অৰ্ধ মৎস্যেন্দ্ৰাসনৰ দৰে পকোৱা আসনে একেলগে শৰীৰৰ দুয়োফালে কাম কৰে আৰু কেন্দ্ৰীয় নাড়ী মুকলি হ'বলৈ প্ৰয়োজনীয় সাম্যাৱস্থা সৃষ্টি কৰে।
  • ওলোটা আসন — প্ৰাণক ওপৰলৈ পৰিচালিত কৰে, উচ্চতৰ চক্ৰসমূহ (বিশুদ্ধি, আজ্ঞা, সহস্ৰাৰ) উদ্দীপিত কৰে আৰু তেজ তথা লসিকাৰ ওপৰত মাধ্যাকৰ্ষণৰ স্বাভাৱিক টান ওলোটা কৰে। আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ বাবে ওলোটা আসনসমূহ আটাইতকৈ শক্তিশালী আসনৰ অন্যতম।

শাস্ত্ৰীয় শিক্ষা স্পষ্ট: প্ৰথমে আসন অনুশীলন কৰক, তাৰ পিছত প্ৰাণায়ামৰ বাবে বহক। আসনৰ জৰিয়তে মুকলি হোৱা শৰীৰে প্ৰাণায়াম অনুশীলনক এনেদৰে ধাৰণ কৰে যেনেকৈ এটা পৰিষ্কাৰ পাত্ৰই বিশুদ্ধ পানী ধৰি ৰাখে। শুদ্ধ শৰীৰৰ পাত্ৰ অবিহনে শ্বাস-সাধনাৰ জৰিয়তে উৎপন্ন প্ৰাণ নাড়ীৰে কেন্দ্ৰীয় নাড়ীৰ ফালে মসৃণভাৱে প্ৰৱাহিত হোৱাৰ সলনি বিক্ষিপ্ত হয় বা বিঘিনি সৃষ্টি কৰে।

অনুশীলনৰ নিৰ্দেশনা

  • শ্ৰেষ্ঠ সময়: ৰাতিপুৱা ব্ৰাহ্ম মুহূৰ্তত (প্ৰায় পুৱা 4:00–6:00) বা সূৰ্যাস্তৰ আগত সন্ধিয়া। এই সময়ত প্ৰাণ অনুশীলনৰ প্ৰতি আটাইতকৈ গ্ৰহণশীল আৰু পৰিৱেশ সাত্ত্বিক।
  • খালী পেট: সদায় খালী পেটত অনুশীলন কৰক — গধুৰ আহাৰৰ অন্ততঃ 3–4 ঘণ্টা পিছত। পাকস্থলীত থকা খাদ্যই প্ৰাণক আসনত কাম কৰা নাড়ীসমূহৰ পৰা আঁতৰাই হজমৰ ফালে লৈ যায়।
  • প্ৰস্তুতিমূলক ব্যায়ামেৰে আৰম্ভ কৰক: পৱনমুক্তাসন শৃংখলাৰে (বিহাৰ যোগ বিদ্যালয়ৰ পৰম্পৰাৰ পৰা) আৰম্ভ কৰক — বাতনাশক, গেছনাশক আৰু শক্তি-বাধা দূৰ কৰা ব্যায়াম, যিয়ে গভীৰ আসন অনুশীলনৰ বাবে প্ৰতিটো গাঁঠি, পেশী-গোট আৰু শক্তি-পথ সুশৃংখলভাৱে প্ৰস্তুত কৰে।
  • অগ্ৰগতি: এক যুক্তিসংগত ক্ৰম অনুসৰণ কৰক — থিয় হোৱা → আগলৈ হালি পৰা → পিছলৈ বেঁকা হোৱা → মোচৰ → ওলোটা → শিথিলতা। এই ক্ৰমে শৰীৰৰ স্বাভাৱিক উষ্ণ হোৱা, মুকলি হোৱা আৰু সমন্বয়ৰ প্ৰক্ৰিয়াক সন্মান কৰে।
  • সদায় শৱাসনেৰে শেষ কৰক: প্ৰতিটো অনুশীলন অধিবেশনৰ পিছত কমেও 5–10 মিনিট শৱাসন (মৃতকৰ ভংগী)। ইয়াৰ ফলত আসনৰ উপকাৰিতা কোষৰ স্তৰত শোষিত হয় আৰু স্নায়ুতন্ত্ৰই পৰিৱৰ্তনসমূহ একত্ৰিত কৰে।
  • শ্বাস-সজাগতা: গতিক শ্বাসৰ সৈতে মিলাওক — প্ৰসাৰণত উশাহ লওক (পিছলৈ হালি, মুকলি হোৱা), সংকোচনত নিশাহ এৰক (আগলৈ হালি, বন্ধ হোৱা)। শ্বাসেই পথপ্ৰদৰ্শক; শৰীৰে অনুসৰণ কৰে।
  • কেতিয়াও জোৰ নকৰিব: পতঞ্জলিৰ নীতি — 'স্থিৰ সুখ' — স্থিৰ আৰু আৰামদায়ক দুয়োটা। বিষ প্ৰগতি নহয়। কোনো ভংগীয়ে তীব্ৰ বিষ দিলে পিছুৱাই আহক। শৰীৰ ধৈৰ্য আৰু নিয়মানুৱৰ্তিতাৰ জৰিয়তে মুকলি হয়, কেতিয়াও জোৰৰ জৰিয়তে নহয়।

নিষেধ আৰু সতৰ্কতা

গুৰুত্বপূৰ্ণ সুৰক্ষা নিৰ্দেশনা

  • গৰ্ভাৱস্থা: প্ৰথম তিনিমাহৰ পিছত ওলোটা ভংগী, গভীৰ পকোৱা আসন আৰু উবুৰি হৈ কৰা ভংগী পৰিহাৰ কৰক। নিৰ্দেশনাত কোমল বহি আৰু থিয় হৈ কৰা ভংগী অনুশীলন কৰিব পাৰি।
  • উচ্চ ৰক্তচাপ: আসনৰ সময়ত ওলোটা ভংগী আৰু শ্বাস ধৰি ৰখা পৰিহাৰ কৰক। কেৱল কোমল, সহায়যুক্ত ভংগী অনুশীলন কৰক আৰু যোগ্য শিক্ষকৰ পৰামৰ্শ লওক।
  • মেৰুদণ্ডৰ আঘাত: অনুশীলন কৰাৰ আগতে যোগ্য যোগ শিক্ষকৰ পৰামৰ্শ লওক। বিশেষজ্ঞৰ নিৰ্দেশনা অবিহনে আগলৈ বা পিছলৈ হালি কৰা আসন পৰিহাৰ কৰক। কেৱল কোমল, সহায়যুক্ত ভংগীত মনোযোগ দিয়ক।
  • শেহতীয়া অস্ত্ৰোপচাৰ: আসন অনুশীলন পুনৰ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে অস্ত্ৰোপচাৰৰ প্ৰকাৰ অনুসৰি অন্ততঃ 3–6 মাহ অপেক্ষা কৰক। সদায় প্ৰথমে চিকিৎসকৰ অনুমতি লওক।
  • হৃদ্‌ৰোগ: কেৱল কোমল আসনহে অনুশীলন কৰক। কঠোৰ ভংগী, ওলোটা আসন আৰু উশাহ-নিশাহত কষ্ট বা বুকুত অস্বস্তি সৃষ্টি কৰা যিকোনো ভংগী পৰিহাৰ কৰক।
  • ঋতুস্ৰাৱৰ সময়ত: ওলোটা ভংগী আৰু গভীৰভাৱে পিছলৈ হালি কৰা আসন পৰিহাৰ কৰক। এই সময়ত আগলৈ হালি কৰা আসন আৰু শিথিলকৰণ ভংগীসহ কোমল অনুশীলনৰ পৰামৰ্শ দিয়া হয়।

সাধাৰণ নিয়ম: যদি আপোনাৰ কোনো চিকিৎসাজনিত অৱস্থা, দীৰ্ঘস্থায়ী অসুখ বা আঘাত আছে, তেন্তে আসন অনুশীলন আৰম্ভ কৰাৰ আগতে সদায় এজন যোগ্য যোগ শিক্ষক আৰু আপোনাৰ স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰদানকাৰীৰ পৰামৰ্শ লওক। শাস্ত্ৰীয় শিক্ষা হ'ল যোগ গুৰুৰ (শিক্ষক) মাৰ্গদৰ্শনতহে শিকিব লাগে, কেৱল কিতাপ বা ভিডিঅ'ৰ পৰা নহয়।

“আসনে মানুহক দৃঢ়, ৰোগমুক্ত আৰু লঘু-অংগযুক্ত কৰে।”

— হঠযোগ প্ৰদীপিকা, অধ্যায় 1, শ্লোক 17

আপোনাৰ অনুশীলন চলাই যাওক

আসনে শৰীৰ প্ৰস্তুত কৰে; প্ৰাণায়ামে প্ৰাণ জাগ্ৰত কৰে; ষট্‌কৰ্মে পাত্ৰ শুদ্ধ কৰে। স্বৰ যোগ সাধনাৰ সম্পূৰ্ণ পথ অন্বেষণ কৰক।

 প্ৰাণায়াম (Pranayama)  ষট্‌কৰ্ম (Shatkarma)  পঞ্চ কোষ (Panch Kosha)  ৰাতিপুৱাৰ সাধনা