ਕਾਲ — ਪਰਮਾਣੂ ਤੋਂ ਕਲਪ ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਂ
ਸਮੇਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਮਾਣੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ — ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਮਾਪਿਆ
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ। ਪਰਮਾਣੂ ਤੋਂ — ਸਮੇਂ ਦਾ ਉਹ ਕਣ ਜੋ ਇੰਨਾ ਸੂਖਮ ਹੈ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਮਾਪ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ — ਲੈ ਕੇ 4.32 ਅਰਬ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਕਲਪ ਤੱਕ, ਵੈਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਕਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਚਾਰੂ, ਗਣਿਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਟੀਕ ਢਾਂਚਾ ਰਚਿਆ। ਇਹ ਪੰਨਾ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਪਰਮਾਣੂ ਇਕਾਈਆਂ, ਪੰਚਾਂਗ, ਚੰਦਰ-ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰ, ਰੁੱਤ-ਚੱਕਰ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਯੁੱਗ ਅਤੇ ਮੁਹੂਰਤ ਦਾ ਸ਼ੁਭ-ਪਲ ਵਿਗਿਆਨ।
ਪਰਮਾਣੂ ਤੋਂ ਕਲਪ ਤੱਕ — ਸਮੇਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪੈਮਾਨਾ
ਵੈਦਿਕ ਸਮਾਂ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਉਪ-ਪਰਮਾਣੂ ਪੈਮਾਨੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਹੇਠਲੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ, ਸੂਰਯ ਸਿੱਧਾਂਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਪੁਰਾਣ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ — ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇਕਾਈ ਤੱਕ ਕ੍ਰਮਬੱਧ। ਜਿੱਥੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤੇ ਮੁੱਲ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
time unit
breath cycle
human time unit
Day of Brahmā
| # | ਇਕਾਈ | ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ | ਆਧੁਨਿਕ ਬਰਾਬਰ | ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ |
|---|---|---|---|---|
| ⬦ ਪਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਸਕਿੰਟ ਤੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ (ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀਆਂ) | ||||
| 1 | ਪਰਮਾਣੂ | परमाणु | ~16.8 ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਕਿੰਟ | ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਅਵੰਡ ਇਕਾਈ — "ਸਮੇਂ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ।" ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਕਣ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ। ਸਰੋਤ: ਵਿਸ਼ਣੂ ਪੁਰਾਣ |
| 2 | Aṇu | अणु | ~33.6 ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਕਿੰਟ | 2 ਪਰਮਾਣੂ = 1 ਅਣੂ। ਸਮੇਂ ਦੀ ਇੰਨੀ ਸੂਖਮ ਇਕਾਈ ਕਿ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। |
| 3 | ਤ੍ਰਸਰੇਣੂ | त्रसरेणु | ~100.8 ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਕਿੰਟ | 3 ਅਣੂ = 1 ਤ੍ਰਸਰੇਣੂ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿਸਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਇਕਾਈ। |
| 4 | ਤ੍ਰੁਟੀ | त्रुटि | ~29.6 ਮਿਲੀਸਕਿੰਟ | 100 ਤ੍ਰਸਰੇਣੂ = 1 ਤ੍ਰੁਟੀ (ਸੂਰਯ ਸਿਧਾਂਤ: ਇੱਕ ਸਕਿੰਟ ਦਾ 1/33,750 ਹਿੱਸਾ — ਹੋਰ ਰੂਪ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ)। 100 ਤ੍ਰੁਟੀਆਂ = 1 ਵੇਧ। |
| 5 | ਨਿਮੇਸ਼ / ਨਿਮਿਸ਼ | निमेष | ~0.2 – 0.4 ਸਕਿੰਟ | ਪਲਕ ਝਪਕਣਾ — ਮਨੁੱਖੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਕਾਈ। 16 ਨਿਮੇਸ਼ = 1 ਕਾਸ਼ਠਾ (ਵਿਸ਼ਣੂ ਪੁਰਾਣ)। ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ: 5 ਨਿਮੇਸ਼ = 1 ਕਾਸ਼ਠਾ। |
| 6 | ਵੇਧ | वेध | ~2.96 ਸਕਿੰਟ | 100 ਤ੍ਰੁਟੀ = 1 ਵੇਧ (ਸੂਰਯ ਸਿੱਧਾਂਤ)। ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਯੋਗ ਮਿਆਦ। |
| 7 | ਲਵ | लव | ~3 ਸਕਿੰਟ | 3 ਵੇਧ = 1 ਲਵ। ਇੱਕ ਛੋਟੀ, ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਯੋਗ ਇਕਾਈ। (ਬਰਾਬਰੀਆਂ ਗ੍ਰੰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ।) |
| ⬦ ਮਨੁੱਖੀ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ | ||||
| 8 | ਕਾ੍ਠਾ (Kāṣṭhā) | काष्ठा | ~3.2 – 8 ਸਕਿੰਟ | 15–16 ਨਿਮੇਸ਼ = 1 ਕਾਸ਼ਠਾ। ਕਰਮਕਾਂਡੀ ਸਮਾਂ-ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਨੀਂਹ। ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ: 5 ਨਿਮੇਸ਼; ਵਿਸ਼ਣੂ ਪੁਰਾਣ: 15 ਨਿਮੇਸ਼। |
| 9 | ਪ੍ਰਾਣ | प्राण | 4 ਸਕਿੰਟ | ਇੱਕ ਸਾਹ ਦੀ ਮਿਆਦ। 6 ਪ੍ਰਾਣ = 1 ਪਲ; 360 ਪ੍ਰਾਣ = 1 ਘਟਿਕਾ। ਸਵਰ ਯੋਗ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿੱਧਾ ਸੰਬੰਧ — ਸਾਹ ਜਿਉਂਦੀ ਘੜੀ ਹੈ। ਤੰਦਰੁਸਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਸਾਹ-ਚੱਕਰ (ਅੰਦਰ + ਬਾਹਰ) ≈ 4 ਸਕਿੰਟ। |
| 10 | ਕਲਾ | कला | ~1.6 – 2 ਮਿੰਟ | 30 ਕਾਸ਼ਠਾ = 1 ਕਲਾ। ਜਾਪ ਦੀ ਲੈਅ ਅਤੇ ਕਰਮਕਾਂਡ ਦੀ ਚਾਲ ਦੀ ਇਕਾਈ। ਕਲਾ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀਆਂ 16 ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। |
| 11 | ਪਲ / ਵਿਘਟਿਕਾ | पल · विघटिका | ਠੀਕ 24 ਸਕਿੰਟ | 6 ਪ੍ਰਾਣ = 1 ਪਲ (ਵਿਘਟਿਕਾ)। 60 ਪਲ = 1 ਘਟਿਕਾ। ਸਟੀਕ ਖਗੋਲੀ ਗਣਨਾ ਅਤੇ ਕਰਮਕਾਂਡੀ ਸਮਾਂ-ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। |
| ⬦ ਘਟਿਕਾ, ਮੁਹੂਰਤ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇਕਾਈਆਂ | ||||
| 12 | ਘਟਿਕਾ / ਨਾੜੀ | घटिका · नाडी | ਠੀਕ 24 ਮਿੰਟ | 60 ਪਲ = 1 ਘਟਿਕਾ। ਘਟਿਕਾ ਉਹ ਇਕਾਈ ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘੜੀ (ਘਟੀ ਯੰਤਰ) ਨਾਲ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 60 ਘਟਿਕਾ = 1 ਅਹੋਰਾਤ੍ਰ (ਪੂਰਾ ਦਿਨ)। ਇਸ ਨੂੰ ਨਾੜੀ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ — ਜੋ ਸਵਰ ਯੋਗ ਦੀ ਊਰਜਾ-ਮਾਰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਨਾੜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ। ਸਿਹਤਮੰਦ ਸਾਹ ਦਰ 15 ਸਾਹ/ਮਿੰਟ × 60 ਮਿੰਟ = ਹਰ ਘਟਿਕਾ ਵਿੱਚ 900 ਸਾਹ। |
| 13 | ਮੁਹੂਰਤ | मुहूर्त | ਠੀਕ 48 ਮਿੰਟ | 2 ਘਟਿਕਾ = 1 ਮੁਹੂਰਤ। ਮਨੁੱਖੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਇਕਾਈ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 30 ਮੁਹੂਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤਾ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਗੁਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ (ਮੁਹੂਰਤ ਸ਼ਾਸਤਰ) ਦਾ ਆਧਾਰ। |
| 14 | ਪਹਿਰ / ਯਾਮ | प्रहर · याम | ਠੀਕ 3 ਘੰਟੇ | 7.5 ਮੁਹੂਰਤ = 1 ਪਹਿਰ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 8 ਪਹਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (4 ਦਿਨ ਦੇ + 4 ਰਾਤ ਦੇ)। ਹਰੇਕ ਦਾ ਆਪਣਾ ਗੁਣ ਹੈ। ਸਵਰ ਯੋਗ ਹਰ ਪਹਿਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਨਮੂਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। |
| 15 | ਅਹੋਰਾਤ੍ਰ | अहोरात्र | 24 ਘੰਟੇ (1 ਪੂਰਾ ਦਿਨ) | "ਅਹੋ" (ਦਿਨ) + "ਰਾਤ੍ਰ" (ਰਾਤ)। = 8 ਪਹਿਰ (ਪ੍ਰਹਰ) = 30 ਮੁਹੂਰਤ = 60 ਘਟਿਕਾਵਾਂ। ਪੰਚਾਂਗ ਦਾ ਮੂਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਚੱਕਰ। |
| ⬦ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਅਤੇ ਰੁੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ | ||||
| 16 | ਪੱਖ | पक्ष | ~15 ਦਿਨ (ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ) | 15 ਤਿਥੀਆਂ = 1 ਪੱਖ। ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ (ਵਧਦਾ ਚੰਨ) + ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ (ਘਟਦਾ ਚੰਨ) = 2 ਪੱਖ = 1 ਮਾਸ। |
| 17 | ਮਾਸ (ਮਹੀਨਾ) | मास | ~29.5 ਦਿਨ (ਚੰਦਰ) | 2 ਪੱਖ = 1 ਮਾਸ। ਚੰਦਰ: 29 ਦਿਨ 12 ਘੰਟੇ 44 ਮਿੰਟ 3 ਸਕਿੰਟ। ਸੂਰਜੀ: ~30.4 ਦਿਨ (ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ੀ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ)। 12 ਮਹੀਨੇ: ਚੈਤ੍ਰ, ਵੈਸ਼ਾਖ, ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ, ਆਸ਼ਾੜ੍ਹ, ਸ਼੍ਰਾਵਣ, ਭਾਦ੍ਰਪਦ, ਆਸ਼੍ਵਿਨ, ਕਾਰ੍ਤਿਕ, ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍ਸ਼, ਪੌਸ਼, ਮਾਘ, ਫਾਲਗੁਨ। |
| 18 | ਰਿਤੂ (ਰੁੱਤ) | ऋतु | ~2 ਮਹੀਨੇ (60 ਦਿਨ) | 2 ਮਾਸ = 1 ਰਿਤੂ। 6 ਰੁੱਤਾਂ: ਵਸੰਤ, ਗ੍ਰੀਸ਼ਮ, ਵਰਸ਼ਾ, ਸ਼ਰਦ, ਹੇਮੰਤ, ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ। ਹਰੇਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਨੁਸਖ਼ੇ ਅਤੇ ਸਵਰ ਲੱਛਣ ਹਨ। |
| 19 | ਅਯਨ | अयन | ~6 ਮਹੀਨੇ (ਅੱਧਾ ਸਾਲ) | 3 ਰਿਤੂ = 1 ਅਯਨ। ਉੱਤਰਾਯਣ (ਸੂਰਜ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਜਨਵਰੀ–ਜੁਲਾਈ): ਆਤਮਿਕ ਸਾਧਨਾ ਲਈ ਸ਼ੁਭ। ਦੱਖਣਾਇਣ (ਸੂਰਜ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਜੁਲਾਈ–ਜਨਵਰੀ): ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ, ਪਿਤਰ ਕਰਮ। |
| 20 | ਵਰਸ਼ (ਸਾਲ) | वर्ष | 365.25 ਦਿਨ (ਨਿਰਯਣ) | 2 ਅਯਨ = 1 ਵਰਸ਼। ਨਿਰਯਣ ਸਾਲ: 365 ਦਿਨ 6 ਘੰਟੇ 9 ਮਿੰਟ 10 ਸਕਿੰਟ। ਭਾਰਤੀ ਕੈਲੰਡਰ ਨਿਰਯਣ ਸਾਲ ਵਰਤਦਾ ਹੈ — ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਸੇ ਨਕਸ਼ੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਆਉਣ ਦੀ ਗਿਣਤੀ। |
| 21 | ਸੰਵਤਸਰ | संवत्सर | 1 ਸਾਲ / 60 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ | ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸਾਲ। 60 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਸੰਵਤਸਰ ਚੱਕਰ ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। 60 ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਵਤਸਰ (ਪ੍ਰਭਵ → ਅਕਸ਼ਯ), ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤਾ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ। 5 ਸੰਵਤਸਰ = 1 ਯੁਗ (ਚੰਦਰ-ਸੂਰਜੀ ਚੱਕਰ)। |
| ⬦ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਇਕਾਈਆਂ — ਕਲਪ ਪੈਮਾਨਾ (ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ) | ||||
| 22 | ਮਹਾਂਯੁਗ | महायुग | 43 ਲੱਖ 20 ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ | 4 ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਯੁੱਗ: ਸਤਿ (17,28,000 ਸਾਲ) + ਤ੍ਰੇਤਾ (12,96,000 ਸਾਲ) + ਦ੍ਵਾਪਰ (8,64,000 ਸਾਲ) + ਕਲਿ (4,32,000 ਸਾਲ) = 43,20,000 ਸਾਲ। ਅਨੁਪਾਤ 4:3:2:1 — ਗਣਿਤ ਪੱਖੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਸਟੀਕ। |
| 23 | ਮਨਵੰਤਰ | मन्वन्तर | 30 ਕਰੋੜ 67 ਲੱਖ 20 ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ | 71 ਮਹਾਯੁੱਗ = 1 ਮਨਵੰਤਰ। ਇਸ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਇੱਕ ਮਨੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 14 ਮਨਵੰਤਰ = 1 ਕਲਪ। ਅਸੀਂ 7ਵੇਂ ਮਨਵੰਤਰ (ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੂ) ਵਿੱਚ ਹਾਂ। |
| 24 | ਕਲਪ | कल्प | 432 ਕਰੋੜ ਸਾਲ | 14 ਮਨਵੰਤਰ = 1 ਕਲਪ = ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ 1 ਦਿਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਦਿਨ + ਰਾਤ = 2 ਕਲਪ = 864 ਕਰੋੜ ਸਾਲ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਜੀਵਨ-ਕਾਲ = ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ 100 ਸਾਲ = 3,11,04,000 ਕਰੋੜ ਸਾਲ। (ਇੱਕ ਕਲਪ) ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਮਰ (454 ਕਰੋੜ ਸਾਲ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। |
ਪੰਚਾਂਗ — ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਪੰਜ ਅੰਗ
ਪੰਚਾਂਗ (पञ्चाङ्ग — ਪੰਚ = ਪੰਜ, ਅੰਗ = ਅੰਗ) ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਭਾਰਤੀ ਜੰਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਮਾਪ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਸਮਕਾਲੀ ਧਾਰਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹਰ ਪਲ ਦੇ ਗੁਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਇੱਕ ਅੰਗ ਇਕੱਲਾ ਸ਼ੁਭਤਾ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ — ਇਹ ਪੰਜਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਚਾਂਗ ਮਾਹਿਰ ਮੁਹੂਰਤ ਚੁਣਨ, ਸ਼ੁਭ ਕਾਲ ਪਛਾਣਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜ, ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਲੈਅ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਚੰਦਰ ਦਿਨ — ਹਰ ਤਿਥੀ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਸੂਰਜ ਤੋਂ 12° ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। 30 ਤਿਥੀਆਂ = 1 ਚੰਦਰ ਮਹੀਨਾ। 15 ਤਿਥੀਆਂ = 1 ਪੱਖ। ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਗੁਣ ਹੈ — ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ-ਚੋਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਅੰਗ।
- 1,6,11 ਨੰਦਾ — ਖ਼ੁਸ਼ੀ, ਜਸ਼ਨ, ਨਵੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ
- 2,7,12 ਭਦ੍ਰਾ — ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਯਾਤਰਾ, ਉਸਾਰੀ
- 3,8,13 ਜਯਾ — ਜਿੱਤ, ਮੁਕਾਬਲਾ
- 4,9,14 ਰਿਕਤਾ — "ਖ਼ਾਲੀ" — ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
- 5,10,15 ਪੂਰਣਾ — ਸੰਪੂਰਨਤਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਸਮਾਂ
ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਦਿਨ — ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤਾ ਸੱਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ। ਉਹੀ 7-ਦਿਨੀ ਗ੍ਰਹਿ-ਕ੍ਰਮ ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ — ਹਰ ਦਿਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਘੰਟੇ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਗ੍ਰਹਿ ਦਿਨ ਦਾ ਨਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
- ☀️ ਰਵੀਵਾਰ (ਐਤਵਾਰ) — ਸੂਰਜ — ਅਗਵਾਈ
- 🌙 ਸੋਮਵਾਰ — ਚੰਦਰ — ਮਨ, ਯਾਤਰਾ
- ♂ ਮੰਗਲਵਾਰ — ਮੰਗਲ — ਕਰਮ
- ☿ ਬੁੱਧਵਾਰ — ਬੁੱਧ — ਵਪਾਰ
- ♃ ਗੁਰੂਵਾਰ (ਵੀਰਵਾਰ) — ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ — ਗਿਆਨ
- ♀ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ — ਸ਼ੁੱਕਰ — ਕਲਾਵਾਂ
- ♄ ਸ਼ਨੀਵਾਰ — ਸ਼ਨੀ — ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ
ਚੰਦਰ-ਮੰਜ਼ਿਲ — 27 ਤਾਰਾ-ਮੰਡਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਆਪਣੀ 27.3 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਦੌਰਾਨ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ 13°20' ਦਾ ਹੈ। 27 × 13°20' = 360°। 27 ਨਕਸ਼ੱਤਰ × 4 ਪਾਦ = 108 ਪਾਦ — ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਕ 108।
- ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਨਕਸ਼ੱਤਰ = ਜਨਮ ਨਕਸ਼ੱਤਰ (ਜਨਮ-ਤਾਰਾ)
- 27 ਨਕਸ਼ੱਤਰ × 4 ਪਾਦ = 108 ਪਾਦ = ਆਕਾਸ਼ ਦੇ 360°
- ਹਰੇਕ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਗ੍ਰਹਿ, ਦੇਵਤਾ, ਪ੍ਰਤੀਕ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਹੈ
- ਪੁਸ਼੍ਯ: ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ — ਸੁਆਮੀ ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ
- ਅਭਿਜੀਤ: ਮਕਰ ਦੇ ਨੇੜੇ 28ਵਾਂ ਨਕਸ਼ੱਤਰ (ਕੁਝ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ)
ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਭੋਗਾਂਸ਼ ਜੋੜ ਕੇ 13°20' ਨਾਲ ਭਾਗ ਦੇ ਕੇ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ 27 ਯੋਗ ਬਣਦੇ ਹਨ — ਹਰੇਕ ~24 ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ, ਸ਼ੁਭ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ ਗੁਣ ਵਾਲਾ। ਸੂਤਰ: (ਸੂਰਜ° + ਚੰਦਰਮਾ°) ÷ 13.333° = ਯੋਗ (1–27)।
- ਸਿੱਧੀ ਯੋਗ (16ਵਾਂ): ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ — ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਹਰ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ
- ਸ਼ਿਵ, ਸਿੱਧ, ਸਾਧਯ, ਸ਼ੁਭ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ: ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭ
- ਵਿਅਤੀਪਾਤ (17ਵਾਂ): ਬਹੁਤ ਅਸ਼ੁਭ — ਨਵੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚੋ
- ਵੈਧ੍ਰਿਤੀ (27ਵਾਂ): ਬਹੁਤ ਅਸ਼ੁਭ — ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚੋ
ਅੱਧੀ ਤਿਥੀ — ਇੱਕ ਤਿਥੀ = 2 ਕਰਣ, ਹਰ ਇੱਕ ~6 ਘੰਟੇ। ਕੁੱਲ 11 ਕਰਣ: 7 ਚਲ ਕਰਣ ਜੋ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ + 4 ਸਥਿਰ ਕਰਣ ਜੋ ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੁਹੂਰਤ-ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਰੀਕ ਵੰਡ।
- ਵਿਸ਼ਟੀ / ਭਦ੍ਰਾ: ਅਸ਼ੁਭ — ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਨਹੀਂ
- ਬਵ: ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਚਰ ਕਰਣ — ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ
- ਵਣਿਜ: ਵਣਜ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ
- ਕਿੰਸਤੁਘਨ: ਸ਼ੁਭ — ਸਵੇਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ ਲਈ ਚੰਗਾ
ਸਾਰੀਆਂ 30 ਤਿਥੀਆਂ — ਸ਼ੁਕਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ
ਵਧਦੇ ਚੰਨ ਦੇ ਪੰਦਰਵਾੜੇ (ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ) ਵਿੱਚ 15 ਤਿਥੀਆਂ, ਘਟਦੇ ਚੰਨ ਦੇ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ) ਵਿੱਚ 15। ਸ਼ੁਕਲ ਤਿਥੀ 15 = ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ (ਪੂਰਾ ਚੰਨ); ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ 15 ਮੱਸਿਆ = ਨਵਾਂ ਚੰਨ।
ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਦਿਨ ਅਤੇ 27 ਨਕਸ਼ੱਤਰ
| # | ਨਕਸ਼ੱਤਰ | ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ | ਸੁਆਮੀ ਗ੍ਰਹਿ | ਦੇਵਤਾ | ਪ੍ਰਤੀਕ | ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ | ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵਾਂ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ਅਸ਼ਵਿਨੀ | अश्विनी | ਕੇਤੂ | ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ | ਘੋੜੇ ਦਾ ਸਿਰ | ਦੇਵ · ਤੇਜ਼ | ਨਵੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ, ਇਲਾਜ, ਰਫ਼ਤਾਰ |
| 2 | ਭਰਣੀ | भरणी | ਸ਼ੁੱਕਰ | ਯਮ | ਯੋਨੀ | ਮਨੁੱਖ · ਉਗਰ | ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਕੰਮ, ਸਮਾਪਤੀਆਂ |
| 3 | ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾ | कृत्तिका | Sun | ਅਗਨੀ | ਉਸਤਰਾ / ਲਾਟ | ਰਾਕਸ਼ਸ · ਮਿਸ਼ਰਤ | ਅਗਨੀ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ, ਅਗਨੀਹੋਤਰ |
| 4 | ਰੋਹਿਣੀ | रोहिणी | ਚੰਦਰਮਾ | ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ / ਬ੍ਰਹਮਾ | ਰਥ | ਮਨੁੱਖ · ਸਥਿਰ | ਖੇਤੀ, ਪ੍ਰੇਮ, ਉਸਾਰੀ |
| 5 | ਮ੍ਰਿਗਸ਼ਿਰਾ | मृगशिरा | ਮੰਗਲ | ਸੋਮ / ਚੰਦਰਮਾ | ਹਿਰਨ ਦਾ ਸਿਰ | ਦੇਵ · ਕੋਮਲ | ਕੋਮਲ ਕੰਮ, ਆਨੰਦ, ਖੋਜ |
| 6 | ਆਰਦ੍ਰਾ | आर्द्रा | ਰਾਹੂ | ਰੁਦਰ | ਅੱਥਰੂ ਦੀ ਬੂੰਦ / ਤੂਫ਼ਾਨ | ਮਨੁੱਖ · ਤਿੱਖਾ | ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਕੰਮ; ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਚੋ |
| 7 | ਪੁਨਰਵਸੂ | पुनर्वसु | ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ | ਅਦਿਤੀ | ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ | ਦੇਵ · ਚਰ | ਵਾਪਸੀ, ਨਵੀਨੀਕਰਣ, ਮੁੜ-ਉਸਾਰੀ |
| 8 | ਪੁਸ਼ਯ ✦ | पुष्य | ਸ਼ਨੀ | ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ | ਫੁੱਲ / ਚੱਕਰ | ਦੇਵ · ਲਘੂ | ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ — ਸਾਰੇ ਕੰਮ |
| 9 | ਆਸ਼ਲੇਸ਼ਾ | आश्लेषा | ਬੁੱਧ | ਸਰਪ (ਨਾਗ) | ਸੱਪ | ਰਾਕਸ਼ਸ · ਤਿੱਖਾ | ਨਾਗ ਪੂਜਾ; ਵਿਆਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚੋ |
| 10 | ਮਘਾ | मघा | ਕੇਤੂ | ਪਿਤਰ (ਪੂਰਵਜ) | ਸਿੰਘਾਸਣ | ਰਾਕਸ਼ਸ · ਉਗਰ | ਪਿਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ; ਸ਼੍ਰਾੱਧ |
| 11 | ਪੂਰਵਾ ਫਾਲਗੁਨੀ | पूर्व फाल्गुनी | ਸ਼ੁੱਕਰ | ਭਗ | ਝੂਲਾ / ਅੰਜੀਰ ਦਾ ਰੁੱਖ | ਮਨੁੱਖ · ਉਗਰ | ਆਨੰਦ, ਪਿਆਰ |
| 12 | ਉੱਤਰਾ ਫਾਲਗੁਨੀ | उत्तर फाल्गुनी | Sun | ਅਰਯਮਾ | Bed | ਮਨੁੱਖ · ਸਥਿਰ | ਵਿਆਹ, ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ, ਮੇਲ |
| 13 | ਹਸਤਾ | हस्त | ਚੰਦਰਮਾ | ਸੂਰਯ | ਹੱਥ | ਦੇਵ · ਲਘੂ | ਦਸਤਕਾਰੀ, ਡਾਕਟਰੀ, ਵਣਜ |
| 14 | ਚਿਤ੍ਰਾ | चित्रा | ਮੰਗਲ | ਤਵਸ਼ਟਾ | ਚਮਕਦਾ ਰਤਨ | ਰਾਕਸ਼ਸ · ਕੋਮਲ | ਕਲਾ, ਭਵਨ-ਨਿਰਮਾਣ ਕਲਾ |
| 15 | ਸਵਾਤੀ | स्वाति | ਰਾਹੂ | ਵਾਯੂ | ਮੂੰਗਾ / ਤਲਵਾਰ | ਦੇਵ · ਚਰ | ਵਪਾਰ, ਯਾਤਰਾ, ਆਜ਼ਾਦੀ |
| 16 | ਵਿਸ਼ਾਖਾ | विशाखा | ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ | ਇੰਦਰ-ਅਗਨੀ | ਜਿੱਤ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ | ਰਾਕਸ਼ਸ · ਮਿਸ਼ਰਤ | ਵਾਢੀ, ਟੀਚੇ ਮਿੱਥਣਾ |
| 17 | ਅਨੁਰਾਧਾ | अनुराधा | ਸ਼ਨੀ | ਮਿੱਤਰ | ਕਮਲ | ਦੇਵ · ਕੋਮਲ | ਦੋਸਤੀ, ਗੱਠਜੋੜ |
| 18 | ਜ੍ਯੇਸ਼ਠਾ | ज्येष्ठा | ਬੁੱਧ | ਇੰਦਰ | ਕੁੰਡਲ / ਛੱਤਰ | ਰਾਕਸ਼ਸ · ਤਿੱਖਾ | ਅਧਿਕਾਰ; ਨਾਜ਼ੁਕ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਚੋ |
| 19 | ਮੂਲ | मूल | ਕੇਤੂ | ਨਿਰਿਤੀ | ਬੱਝੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ | ਰਾਕਸ਼ਸ · ਤਿੱਖਾ | ਖੋਜ, ਦਵਾਈ |
| 20 | ਪੂਰਵਾਸ਼ਾੜ੍ਹਾ | पूर्व आषाढ़ा | ਸ਼ੁੱਕਰ | ਆਪਃ (ਜਲ) | ਹਾਥੀ ਦੰਦ | ਮਨੁੱਖ · ਉਗਰ | ਸ਼ੁੱਧੀ, ਤਾਜ਼ਗੀ |
| 21 | ਉੱਤਰਾਸ਼ਾੜ੍ਹਾ | उत्तर आषाढ़ा | Sun | ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ | ਹਾਥੀ ਦੰਦ | ਮਨੁੱਖ · ਸਥਿਰ | ਸਥਾਈ ਕੰਮ |
| 22 | ਸ਼੍ਰਵਣ | श्रवण | ਚੰਦਰਮਾ | ਵਿਸ਼ਨੂੰ | ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ | ਦੇਵ · ਚਰ | ਸਿੱਖਣਾ, ਸੁਣਨਾ, ਪੜ੍ਹਾਈ |
| 23 | ਧਨਿਸ਼ਠਾ | धनिष्ठा | ਮੰਗਲ | ਅਸ਼ਟ-ਵਸੂ | ਢੋਲ | ਰਾਕਸ਼ਸ · ਚਰ | ਸੰਗੀਤ, ਧਨ, ਹਿੰਮਤ |
| 24 | ਸ਼ਤਭਿਸ਼ਾ | शतभिषा | ਰਾਹੂ | ਵਰੁਣ | ਸੌ ਤਾਰੇ | ਰਾਕਸ਼ਸ · ਚਰ | ਇਲਾਜ, ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ, ਗੁਪਤ ਵਿੱਦਿਆ |
| 25 | ਪੂਰਵਾ ਭਾਦ੍ਰਪਦਾ | पूर्व भाद्रपदा | ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ | ਅਜ-ਏਕਪਾਦ | ਤਲਵਾਰ | ਮਨੁੱਖ · ਉਗਰ | ਤੀਬਰ ਯਤਨ, ਰੂਪਾਂਤਰਣ |
| 26 | ਉੱਤਰਾ ਭਾਦ੍ਰਪਦਾ | उत्तर भाद्रपदा | ਸ਼ਨੀ | ਅਹਿਰਬੁਧਨਯ | ਮੰਜੇ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਵੇ | ਮਨੁੱਖ · ਸਥਿਰ | ਧਰਮ-ਅਰਥ ਕੰਮ, ਆਤਮਿਕ |
| 27 | ਰੇਵਤੀ | रेवती | ਬੁੱਧ | ਪੂਸ਼ਾ | ਮੱਛੀ / ਢੋਲ | ਦੇਵ · ਕੋਮਲ | ਯਾਤਰਾ, ਸੰਪੂਰਨਤਾ, ਰਤਨ |
27 ਪੰਚਾਂਗ ਯੋਗ ਅਤੇ 11 ਕਰਣ
27 ਯੋਗ ਹਰ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਗੁਣ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; 11 ਕਰਣ ਅੱਧੀ ਤਿਥੀ (~6 ਘੰਟੇ) ਦਾ ਬਾਰੀਕ ਸਮਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਲਈ ਮੁਹੂਰਤ ਚੁਣਨ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਧਨ ਹਨ।
| ਕਰਣ | ਕਿਸਮ | ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ | ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ |
|---|---|---|---|
| ਬਵ | ਚਰ | बव | ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ · ਹਰ ਨਵੇਂ ਕੰਮ, ਵਪਾਰ, ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ |
| ਬਾਲਵ | ਚਰ | बालव | ਸ਼ੁਭ · ਨਰਮ ਕੰਮ, ਸਿੱਖਣਾ, ਸਮਾਜਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ |
| ਕੌਲਵ | ਚਰ | कौलव | ਸ਼ੁਭ · ਪਰਿਵਾਰਕ ਮਾਮਲੇ, ਘਰੇਲੂ ਕੰਮ |
| ਤੈਤੁਲ | ਚਰ | तैतुल | ਸ਼ੁਭ · ਸੰਤੁਲਿਤ, ਨਪੀ-ਤੁਲੀ ਕਿਰਿਆ; ਖੇਤੀ |
| ਗਰ | ਚਰ | गर | ਸ਼ੁਭ · ਉਸਾਰੂ, ਸਥਾਈ ਕੰਮ |
| ਵਣਿਜ | ਚਰ | वणिज | ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ |
| ਵਿਸ਼ਟੀ (ਭਦ੍ਰਾ) | ਚਰ | विष्टि · भद्रा | ਅਸ਼ੁਭ · ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਨਹੀਂ · ਸੁਆਮੀ ਸ਼ਨੀ |
| ਸ਼ਕੁਨੀ | ਸਥਿਰ | शकुनि | ਅਸ਼ੁਭ · ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅੱਧ |
| ਚਤੁਸ਼ਪਾਦ | ਸਥਿਰ | चतुष्पाद | ਮਿਸ਼ਰਤ · ਮੱਸਿਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੱਧ · ਕੁਝ ਰਸਮਾਂ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ |
| ਨਾਗ | ਸਥਿਰ | नाग | ਅਸ਼ੁਭ · ਮੱਸਿਆ ਦੂਜਾ ਅੱਧ · ਨਵੇਂ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਚੋ |
| ਕਿੰਸਤੁਘਨ | ਸਥਿਰ | किंस्तुघ्न | ਸ਼ੁਭ · ਸ਼ੁਕਲ ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੱਧ · ਸਵੇਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ ਲਈ ਚੰਗਾ |
ਮੁਹੂਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ
ਮੁਹੂਰਤ (मुहूर्त) — 48 ਮਿੰਟ ਦੀ ਖਿੜਕੀ — ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ-ਚੋਣ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਇਕਾਈ ਹੈ। ਮੁਹੂਰਤ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਹਿਮ ਕੰਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਇਕਸੁਰ ਪਲ ਲੱਭਣ ਲਈ ਪੰਚਾਂਗ ਦੇ ਪੰਜੇ ਅੰਗ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਮੁੱਖ ਸਮਾਂ-ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ — ਰਾਹੂ ਕਾਲ, ਯਮਗੰਡ, ਗੁਲਿਕ, ਚੌਘੜੀਆ, ਹੋਰਾ, ਪੰਚਕ, ਦਿਸ਼ਾ ਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘੇ ਭਾਗ ਹੇਠਾਂ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹਮ ਮੁਹੂਰਤ
ਪੂਰੇ ਦਿਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ — ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਮੁਹੂਰਤ (~ਸਵੇਰੇ 4:00–5:30)। ਇਸ ਨੂੰ "ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸਮਾਂ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਨ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵਾਤ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਵਰ ਯੋਗ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ — ਸਮਾਧੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ। ਧਿਆਨ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ, ਸਵਰ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਉੱਤਮ।
ਅਭਿਜਿਤ ਮੁਹੂਰਤ
8ਵਾਂ ਮੁਹੂਰਤ (ਦੁਪਹਿਰ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਮੱਧ-ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ)। ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਿਖਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਆਮ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ। ਸੂਰਜੀ ਦੁਪਹਿਰ ਦੁਆਲੇ ਲਗਭਗ 48 ਮਿੰਟ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਮੁਹੂਰਤ ਨਾ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਹਿਮ ਕੰਮ ਲਈ ਸਲਾਹਯੋਗ। ਅਪਵਾਦ: ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਿੱਧੀ ਯੋਗ
ਜਦੋਂ ਖ਼ਾਸ ਵਾਰ ਖ਼ਾਸ ਨਕਸ਼ੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭ — ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਕਤਾ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮੇਲ: ਐਤ+ਹਸਤ · ਸੋਮ+ਮ੍ਰਿਗਸ਼ਿਰਾ · ਮੰਗਲ+ਅਸ਼ਵਨੀ · ਬੁੱਧ+ਅਨੁਰਾਧਾ · ਵੀਰ+ਪੁਸ਼ਯ · ਸ਼ੁੱਕਰ+ਰੇਵਤੀ · ਸ਼ਨੀ+ਰੋਹਿਣੀ
ਸਰਵਾਰਥ ਸਿੱਧੀ ਯੋਗ
ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਆਮ ਸ਼ੁਭ ਯੋਗ — "ਉਹ ਯੋਗ ਜੋ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਸਿੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਖ਼ਾਸ ਤਿਥੀ + ਵਾਰ + ਨਕਸ਼ੱਤਰ ਦੇ ਮੇਲ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹਰ ਕੰਮ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ, ਵਿਆਹ, ਘਰ ਬਦਲਣ, ਵਿੱਦਿਆ ਆਰੰਭ ਅਤੇ ਦੀਖਿਆ ਲਈ ਕੀਮਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਹੂ ਕਾਲ — ਅਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ
ਹਰ ਦਿਨ ਇੱਕ ਅਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ (~ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ 1/8)। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਐਤ: ਚੌਥਾ ਭਾਗ · ਸੋਮ: ਦੂਜਾ · ਮੰਗਲ: ਸੱਤਵਾਂ · ਬੁੱਧ: ਪੰਜਵਾਂ · ਵੀਰ: ਛੇਵਾਂ · ਸ਼ੁੱਕਰ: ਤੀਜਾ · ਸ਼ਨੀ: ਅੱਠਵਾਂ (ਦਿਨ ਦਾ ਅੰਤ)। ਹਰ ਭਾਗ = (ਸੂਰਜ ਛਿਪਣਾ−ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨਾ) ÷ 8।
ਚੌਘੜੀਆ — ਦਿਨ ਦੀ ਅੱਠ-ਪੱਖੀ ਵੰਡ
ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ 8-8 ਹਿੱਸਿਆਂ (~1.5 ਘੰਟੇ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ। ਸੱਤ ਗੁਣ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ: ਅੰਮ੍ਰਿਤ (ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ), ਸ਼ੁਭ, ਲਾਭ, ਚਰ (ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਚੰਗਾ), ਉਦਵੇਗ, ਕਾਲ, ਰੋਗ (ਬਚੋ)। ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਸਮੇਂ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਲਈ ਆਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰਾ — ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਘੰਟੇ
ਹਰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 24 ਹੋਰਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਕਾਲਡੀਅਨ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ 7 ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਹੋਰਾ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਉਸ ਦਿਨ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਇਸੇ ਲਈ ਐਤਵਾਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਹੋਰਾ ਨਾਲ, ਸੋਮਵਾਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਹੋਰਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਦਿ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਤੀਜਿਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸੁਆਮੀ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਹੋਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਓ।
ਤ੍ਰਿਕਾਲ ਸੰਧਿਆ — ਤਿੰਨ ਸੰਧਿਆ-ਮੇਲ
ਤਿੰਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੰਧਿਆ ਕਾਲ (ਪਰਭਾਤ, ਦੁਪਹਿਰ, ਸ਼ਾਮ) — ਉਹ ਪਲ ਜਦੋਂ ਤਿੰਨੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੰਧਿਆ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਅਗਨੀਹੋਤਰ ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਵਰ ਯੋਗ ਸੰਬੰਧ: ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਸਵਰ ਸਭ ਤੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਨਾਸਾਂ ਬਰਾਬਰ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਰਾਹੂ ਕਾਲ — ਛਾਇਆ ਦਾ ਸਮਾਂ
ਰਾਹੂ, ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਪਾਤ ਅਤੇ ਛਾਇਆ ਗ੍ਰਹਿ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ 1.5 ਘੰਟੇ ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਦੌਰਾਨ ਅਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਹੂ ਕਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਖਿੜਕੀ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਉੱਦਮ, ਯਾਤਰਾ ਜਾਂ ਰਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਮੂਲ: ਰਾਹੂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਨਾਗ (ਸਵਰਭਾਨੂ) ਦਾ ਸਿਰ ਹੈ ਜੋ ਗ੍ਰਹਿਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਹੂਰਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਜੋ ਸਪਸ਼ਟਤਾ, ਨਿਰਣੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਮਤਸਯ ਪੁਰਾਣ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸਾਗਰ ਦੇ ਮੰਥਨ (ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ) ਦੌਰਾਨ ਸਵਰਭਾਨੂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੇਸ ਬਦਲ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਪੀ ਲਈ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ।
| ਵਾਰ | ਵਾਰ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) | ਸਮਾਂ-ਖ਼ਾਨਾ (8 ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ) | ਲਗਭਗ ਸਮਾਂ (ਸਵੇਰੇ 6–ਸ਼ਾਮ 6 ਵਾਲਾ ਦਿਨ) |
|---|---|---|---|
| ਐਤਵਾਰ | ਰਵੀਵਾਰ | ਅੱਠਵਾਂ ਸਮਾਂ-ਖੰਡ | ~ਸ਼ਾਮ 4:30 – 6:00 |
| ਸੋਮਵਾਰ | ਸੋਮਵਾਰ | ਦੂਜਾ ਸਮਾਂ-ਖੰਡ | ~ਸਵੇਰੇ 7:30 – 9:00 |
| ਮੰਗਲਵਾਰ | ਮੰਗਲਵਾਰ | ਸੱਤਵਾਂ ਸਮਾਂ-ਖੰਡ | ~ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ 3:00 – 4:30 |
| ਬੁੱਧਵਾਰ | ਬੁੱਧਵਾਰ | ਪੰਜਵਾਂ ਸਮਾਂ-ਖੰਡ | ~ਦੁਪਹਿਰ 12:00 – 1:30 |
| ਵੀਰਵਾਰ | ਗੁਰੂਵਾਰ | ਛੇਵਾਂ ਸਮਾਂ-ਖੰਡ | ~ਦੁਪਹਿਰ 1:30 – 3:00 |
| ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ | ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ | ਚੌਥਾ ਸਮਾਂ-ਖੰਡ | ~ਸਵੇਰੇ 10:30 – ਦੁਪਹਿਰ 12:00 |
| ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ | ਸ਼ਨੀਵਾਰ | ਤੀਜਾ ਸਮਾਂ-ਖੰਡ | ~ਸਵੇਰੇ 9:00 – 10:30 |
ਗਣਨਾ ਦਾ ਸੂਤਰ: ਦਿਨ_ਅਵਧੀ = ਸੂਰਜ ਛਿਪਣਾ − ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨਾ। ਹਰ ਭਾਗ = ਦਿਨ_ਅਵਧੀ ÷ 8। ਰਾਹੂ_ਸ਼ੁਰੂ = ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨਾ + (ਖੰਡ# − 1) × ਭਾਗ। ਰਾਹੂ_ਅੰਤ = ਰਾਹੂ_ਸ਼ੁਰੂ + ਭਾਗ। ਉੱਪਰਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ੁਵ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਹਨ (ਸਵੇਰੇ 6:00 ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ 6:00 = 12 ਘੰਟੇ, ਹਰ ਭਾਗ = 1.5 ਘੰਟੇ)। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੰਮੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸਲ ਸਥਾਨਕ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ/ਛਿਪਣ ਤੋਂ ਗਣਨਾ ਕਰੋ।
ਰਾਹੂ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਬਚੋ
ਨਵੇਂ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਉੱਦਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ। ਇਕਰਾਰਨਾਮਿਆਂ, ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ’ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ। ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਜਾਂ ਰਵਾਨਗੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ। ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਮੰਗਣੀਆਂ। ਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ (ਘਰ ਦੀ ਚੱਠ)। ਜਾਇਦਾਦ, ਵਾਹਨ ਜਾਂ ਸੋਨਾ ਖ਼ਰੀਦਣਾ ਜਾਂ ਵੇਚਣਾ। ਪੈਸਾ ਉਧਾਰ ਦੇਣਾ ਜਾਂ ਲੈਣਾ। ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਡਾਕਟਰੀ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਜਾਂ ਸਰਜਰੀਆਂ। ਨਾਮਕਰਣ ਸੰਸਕਾਰ। ਜਨੇਊ ਸੰਸਕਾਰ (ਉਪਨਯਨ)।
ਰਾਹੂ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ
ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਆਮ ਕੰਮ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮ-ਕਾਜ। ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕੰਮ (ਡਾਕਟਰੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ, ਤੁਰੰਤ ਮੁਰੰਮਤ)। ਰਾਹੂ ਦੇਵ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ। ਦੁਰਗਾ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਦੀ ਪੂਜਾ। ਰਾਹੂ ਕਵਚ ਜਾਂ ਨਵਗ੍ਰਹਿ ਸਤੋਤਰ ਦਾ ਪਾਠ। ਰਾਹੂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਤੇਲ ਦੇ ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣਾ। ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ (ਕਾਂ, ਕੁੱਤੇ) ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਖੁਆਉਣਾ।
ਯਮਗੰਡ — ਮੌਤ ਦੀ ਗੰਢ
ਮੌਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਨਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਯਮ ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਯਮਗੰਡ (ਯਮ ਘੰਟਮ ਵੀ) ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਉਹ ਖਿੜਕੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਯਮ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੰਮਾਂ, ਡਾਕਟਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਮ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਦਰਭ: ਯਮ ਕਠੋਪਨਿਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਬਾਲਕ ਨਚਿਕੇਤਾ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਭੇਦ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹੋਏ। ਹਰ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਲ ਉਸ ਮਿਲਣੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ — ਉਹ ਸਮਾਂ ਜਦੋਂ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਹੱਦ ਪਤਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਯਮ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਰਪੱਖ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਨਿਆਂਕਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ — ਯਮਗੰਡ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਅਣਉਚਿਤ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਮਿਹਰ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
| ਵਾਰ | ਵਾਰ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) | ਸਮਾਂ-ਖ਼ਾਨਾ (8 ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ) | ਲਗਭਗ ਸਮਾਂ (ਸਵੇਰੇ 6–ਸ਼ਾਮ 6 ਵਾਲਾ ਦਿਨ) |
|---|---|---|---|
| ਐਤਵਾਰ | ਰਵੀਵਾਰ | ਪੰਜਵਾਂ ਸਮਾਂ-ਖੰਡ | ~ਦੁਪਹਿਰ 12:00 – 1:30 |
| ਸੋਮਵਾਰ | ਸੋਮਵਾਰ | ਚੌਥਾ ਸਮਾਂ-ਖੰਡ | ~ਸਵੇਰੇ 10:30 – ਦੁਪਹਿਰ 12:00 |
| ਮੰਗਲਵਾਰ | ਮੰਗਲਵਾਰ | ਤੀਜਾ ਸਮਾਂ-ਖੰਡ | ~ਸਵੇਰੇ 9:00 – 10:30 |
| ਬੁੱਧਵਾਰ | ਬੁੱਧਵਾਰ | ਦੂਜਾ ਸਮਾਂ-ਖੰਡ | ~ਸਵੇਰੇ 7:30 – 9:00 |
| ਵੀਰਵਾਰ | ਗੁਰੂਵਾਰ | ਪਹਿਲਾ ਸਮਾਂ-ਖੰਡ | ~ਸਵੇਰੇ 6:00 – 7:30 |
| ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ | ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ | ਸੱਤਵਾਂ ਸਮਾਂ-ਖੰਡ | ~ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ 3:00 – 4:30 |
| ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ | ਸ਼ਨੀਵਾਰ | ਛੇਵਾਂ ਸਮਾਂ-ਖੰਡ | ~ਦੁਪਹਿਰ 1:30 – 3:00 |
ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ: ਸਰਜਰੀ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ (ਯੋਜਨਾਬੱਧ)। ਨਵੀਂ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਧਨ ਰਾਹੀਂ ਯਾਤਰਾ — ਸੜਕ, ਹਵਾਈ, ਰੇਲ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ। ਜੋਖਮ ਭਰੇ ਵਿੱਤੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਅਤੇ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼। ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣੀ। ਉਚਾਈ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਵਾਲੇ ਕੰਮ। ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਯਮਗੰਡ ਨੂੰ ਰਾਹੂ ਕਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਲਿਕ ਕਾਲ — ਮਾਂਦੀ ਦਾ ਸਮਾਂ
ਗੁਲਿਕ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਂਦੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਨੂੰ ਸ਼ਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਾਲ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਲਿਕ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸੂਖਮ ਪਾਪੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਇਸ ਦਾ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਰੀਆਂ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਅਣਦਿਸਦੀਆਂ ਉਲਝਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਕੁੰਡਲੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਗੁਲਿਕ ਲਗਨ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਜੋਤਿਸ਼ ਸੰਦਰਭ: ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੁਲਿਕ ਨੂੰ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਇੱਕ ਗਣਿਤਕ ਬਿੰਦੂ ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਭੌਤਿਕ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਜੋ ਭਾਰੀ ਕਰਮ-ਭਾਰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਰਾਹੂ ਅਤੇ ਕੇਤੂ ਵਾਂਗ (ਜੋ ਵੀ ਛਾਇਆ-ਬਿੰਦੂ ਹਨ), ਗੁਲਿਕ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਦਿੱਖ ਪਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਪਰਾਸ਼ਰ ਹੋਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਨਮ ਕੁੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਗੁਲਿਕ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਅਧਿਆਇ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਨੀ ਦੇ "ਛਾਇਆ-ਪੁੱਤਰ" ਵਜੋਂ ਗੁਲਿਕ ਸ਼ਨੀ ਵਾਲੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਦੇਰੀ, ਪਾਬੰਦੀ, ਕਰਮ-ਕਰਜ਼ ਅਤੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖੁੱਲ੍ਹਣਾ।
| ਵਾਰ | ਵਾਰ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) | ਸਮਾਂ-ਖ਼ਾਨਾ (8 ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ) | ਲਗਭਗ ਸਮਾਂ (ਸਵੇਰੇ 6–ਸ਼ਾਮ 6 ਵਾਲਾ ਦਿਨ) |
|---|---|---|---|
| ਐਤਵਾਰ | ਰਵੀਵਾਰ | ਸੱਤਵਾਂ ਸਮਾਂ-ਖੰਡ | ~ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ 3:00 – 4:30 |
| ਸੋਮਵਾਰ | ਸੋਮਵਾਰ | ਛੇਵਾਂ ਸਮਾਂ-ਖੰਡ | ~ਦੁਪਹਿਰ 1:30 – 3:00 |
| ਮੰਗਲਵਾਰ | ਮੰਗਲਵਾਰ | ਪੰਜਵਾਂ ਸਮਾਂ-ਖੰਡ | ~ਦੁਪਹਿਰ 12:00 – 1:30 |
| ਬੁੱਧਵਾਰ | ਬੁੱਧਵਾਰ | ਚੌਥਾ ਸਮਾਂ-ਖੰਡ | ~ਸਵੇਰੇ 10:30 – ਦੁਪਹਿਰ 12:00 |
| ਵੀਰਵਾਰ | ਗੁਰੂਵਾਰ | ਤੀਜਾ ਸਮਾਂ-ਖੰਡ | ~ਸਵੇਰੇ 9:00 – 10:30 |
| ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ | ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ | ਦੂਜਾ ਸਮਾਂ-ਖੰਡ | ~ਸਵੇਰੇ 7:30 – 9:00 |
| ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ | ਸ਼ਨੀਵਾਰ | ਪਹਿਲਾ ਸਮਾਂ-ਖੰਡ | ~ਸਵੇਰੇ 6:00 – 7:30 |
| ਵਾਰ | ਰਾਹੂ ਕਾਲ (ਸਮਾਂ-ਖ਼ਾਨਾ) | ਯਮਗੰਡ (ਸਲਾਟ) | ਗੁਲਿਕ ਕਾਲ (ਸਮਾਂ-ਖ਼ਾਨਾ) |
|---|---|---|---|
| ਐਤਵਾਰ | ਅੱਠਵਾਂ (~ਸ਼ਾਮ 4:30–6:00) | ਪੰਜਵਾਂ (~ਦੁਪਹਿਰ 12:00–1:30) | ਸੱਤਵਾਂ (~ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ 3:00–4:30) |
| ਸੋਮਵਾਰ | ਦੂਜਾ (~ਸਵੇਰੇ 7:30–9:00) | ਚੌਥਾ (~ਸਵੇਰੇ 10:30–ਦੁਪਹਿਰ 12:00) | ਛੇਵਾਂ (~ਦੁਪਹਿਰ 1:30–3:00) |
| ਮੰਗਲਵਾਰ | ਸੱਤਵਾਂ (~ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ 3:00–4:30) | ਤੀਜਾ (~ਸਵੇਰੇ 9:00–10:30) | ਪੰਜਵਾਂ (~ਦੁਪਹਿਰ 12:00–1:30) |
| ਬੁੱਧਵਾਰ | ਪੰਜਵਾਂ (~ਦੁਪਹਿਰ 12:00–1:30) | ਦੂਜਾ (~ਸਵੇਰੇ 7:30–9:00) | ਚੌਥਾ (~ਸਵੇਰੇ 10:30–ਦੁਪਹਿਰ 12:00) |
| ਵੀਰਵਾਰ | ਛੇਵਾਂ (~ਦੁਪਹਿਰ 1:30–3:00) | ਪਹਿਲਾ (~ਸਵੇਰੇ 6:00–7:30) | ਤੀਜਾ (~ਸਵੇਰੇ 9:00–10:30) |
| ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ | ਚੌਥਾ (~ਸਵੇਰੇ 10:30–ਦੁਪਹਿਰ 12:00) | ਸੱਤਵਾਂ (~ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ 3:00–4:30) | ਦੂਜਾ (~ਸਵੇਰੇ 7:30–9:00) |
| ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ | ਤੀਜਾ (~ਸਵੇਰੇ 9:00–10:30) | ਛੇਵਾਂ (~ਦੁਪਹਿਰ 1:30–3:00) | ਪਹਿਲਾ (~ਸਵੇਰੇ 6:00–7:30) |
ਜਨਮ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੁਲਿਕ ਲਗਨ: ਜਨਮ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੁਲਿਕ ਲਗਨ (ਜਨਮ ਦੇ ਦਿਨ ਗੁਲਿਕ ਕਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਪਲ ਦਾ ਲਗਨ) ਲੁਕੇ ਕਰਮ-ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਿਹਤ-ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਵਾਇਤੀ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਲਈ ਗੁਲਿਕ ਲਗਨ ਨੂੰ ਜਨਮ ਲਗਨ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਦਿਸ਼ਾ ਸ਼ੂਲ — ਅਸ਼ੁਭ ਦਿਸ਼ਾ
ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਦਿਸ਼ਾ; ਸ਼ੂਲ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕੰਡਾ ਜਾਂ ਬਰਛਾ। ਹਰ ਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਸ਼ਾ ਬੰਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ — ਉਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਰੁਕਾਵਟਾਂ, ਦੇਰੀ ਅਤੇ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਯਾਤਰਾ ਮੁਹੂਰਤ (ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸਮਾਂ) ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
| ਵਾਰ | ਵਾਰ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) | ਬੰਦ ਦਿਸ਼ਾ | ਸੁਆਮੀ ਗ੍ਰਹਿ |
|---|---|---|---|
| ਐਤਵਾਰ | ਰਵੀਵਾਰ | ਪੱਛਮ | Sun |
| ਸੋਮਵਾਰ | ਸੋਮਵਾਰ | ਪੂਰਬ | ਚੰਦਰਮਾ |
| ਮੰਗਲਵਾਰ | ਮੰਗਲਵਾਰ | ਉੱਤਰੀ | ਮੰਗਲ |
| ਬੁੱਧਵਾਰ | ਬੁੱਧਵਾਰ | ਉੱਤਰੀ | ਬੁੱਧ |
| ਵੀਰਵਾਰ | ਗੁਰੂਵਾਰ | ਦੱਖਣੀ | ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ |
| ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ | ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ | ਪੱਛਮ | ਸ਼ੁੱਕਰ |
| ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ | ਸ਼ਨੀਵਾਰ | ਪੂਰਬ | ਸ਼ਨੀ |
ਉਦਾਹਰਣ: ਐਤਵਾਰ (ਰਵੀਵਾਰ) — ਪੱਛਮ ਰੁਕੀ
☀
ਘੁਮਾਵਦਾਰ ਰਾਹ ਵਾਲੀ ਵਿਧੀ (ਦਿਸ਼ਾ ਭੇਦਨ)
ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਕਰੋ (ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਯੋਜਨ, ਲਗਭਗ 12–15 ਕਿ.ਮੀ., ਭਾਵੇਂ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਛੋਟਾ ਚੱਕਰ ਵੀ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਫਿਰ ਰੁਕੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੁੜੋ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾ ਭੇਦਨ — "ਦਿਸ਼ਾ ਤੋੜਨਾ" — ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਬਣਾ ਕੇ ਯਾਤਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸ਼ੂਲ ਦੇ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭੋਜਨ ਵਾਲੇ ਉਪਾਅ
ਪੂਰਬ ਬੰਦ (ਸੋਮ/ਸ਼ਨੀ): ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਹੀਂ ਜਾਂ ਲੱਸੀ (ਦਧੀ/ਤਕ੍ਰ) ਖਾਓ। ਪੱਛਮ ਬੰਦ (ਐਤ/ਸ਼ੁੱਕਰ): ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਘਿਉ ਖਾਓ। ਉੱਤਰ ਬੰਦ (ਮੰਗਲ/ਬੁੱਧ): ਤਿਲ ਜਾਂ ਤਿਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਚੀਜ਼ ਖਾਓ। ਦੱਖਣ ਬੰਦ (ਵੀਰ): ਖੰਡ, ਗੁੜ ਜਾਂ ਕੋਈ ਮਿੱਠੀ ਚੀਜ਼ ਖਾਓ। ਇਹ ਉਪਾਅ ਮੁਹੂਰਤ ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਪੰਚਾਂਗ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਖੇਤਰੀ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ: ਕੁਝ ਗ੍ਰੰਥ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦਿਸ਼ਾ ਸ਼ੂਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦਿਨ ਹੈ। ਹੋਰ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ (ਵਾਕਯਮ ਪੰਚਾਂਗ) ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ (ਸੂਰਯ ਸਿਧਾਂਤ-ਆਧਾਰਿਤ) ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰੀ ਪੰਚਾਂਗ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।
ਯੋਗਿਨੀ ਦਿਸ਼ਾ — ਤਿਥੀ-ਆਧਾਰਿਤ ਦਿਸ਼ਾ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਦਿਸ਼ਾ ਸ਼ੂਲ (ਜੋ ਵਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ) ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਯੋਗਿਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅੱਠ ਆਕਾਸ਼ੀ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਸੌਂਪਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਿਥੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਤਿਥੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੀ ਯੋਗਿਨੀ ਜਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਅਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਸ਼ਾ-ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰ ਪਹਿਲੂ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
| ਯੋਗਿਨੀ | ਦਿਸ਼ਾ ਬੰਦ | ਅਧੀਨ ਤਿਥੀਆਂ | ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ |
|---|---|---|---|
| ਮੰਗਲਾ | ਉੱਤਰੀ | ਤਿਥੀਆਂ 1 ਅਤੇ 9 (ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ, ਨੌਮੀ) | ਮਿਸ਼ਰਤ |
| ਪਿੰਗਲਾ | ਦੱਖਣੀ | ਤਿਥੀਆਂ 2 ਅਤੇ 10 (ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ, ਦਸਮੀ) | ਉਗਰ |
| ਧਾਨਯ | ਪੂਰਬ | ਤਿਥੀਆਂ 3 ਅਤੇ 11 (ਤ੍ਰਿਤੀਯਾ, ਏਕਾਦਸ਼ੀ) | ਹਾਨੀਰਹਿਤ |
| ਭ੍ਰਾਮਰੀ | ਪੱਛਮ | ਤਿਥੀਆਂ 4 ਅਤੇ 12 (ਚਤੁਰਥੀ, ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ) | ਉਗਰ |
| ਭਦ੍ਰਿਕਾ | ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ | ਤਿਥੀਆਂ 5 ਅਤੇ 13 (ਪੰਚਮੀ, ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ) | ਮਿਸ਼ਰਤ |
| ਉਲਕਾ | ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ | ਤਿਥੀਆਂ 6 ਅਤੇ 14 (ਸ਼ਸ਼ਟੀ, ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ) | ਉਗਰ |
| ਸਿੱਧ | ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ | ਤਿਥੀਆਂ 7 ਅਤੇ 15 (ਸਪਤਮੀ, ਪੂਰਣਿਮਾ/ਮੱਸਿਆ) | ਹਾਨੀਰਹਿਤ |
| ਸੰਕਟ | ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ | ਤਿਥੀ 8 (ਅਸ਼ਟਮੀ) | ਉਗਰ |
ਗਣਨਾ ਦਾ ਸੂਤਰ: ਸਰਗਰਮ ਯੋਗਿਨੀ = ((ਤਿਥੀ_ਸੰਖਿਆ − 1) mod 8) + 1। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਿਥੀ ਲਈ ਇਸ ਸੂਤਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਯੋਗਿਨੀ ਲੱਭੋ, ਅਤੇ ਉਸ ਯੋਗਿਨੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਤਿਥੀਆਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 8 ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ: ਤਿਥੀ 1 ਅਤੇ 9 ਦੀ ਮੰਗਲਾ (ਉੱਤਰ), ਤਿਥੀ 2 ਅਤੇ 10 ਦੀ ਪਿੰਗਲਾ (ਦੱਖਣ), ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ। ਹਰ ਪੱਖ ਦੀਆਂ ਤਿਥੀਆਂ 9–15 ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਯੋਗਿਨੀਆਂ 1–7 ਨਾਲ ਜੁੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਤਿਥੀ 8 (ਅਸ਼ਟਮੀ) ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਕਟਾ (ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ) ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਦੋਹਾਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਵਰਤਣਾ: ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਪੂਰਾ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਇਹ ਜਾਂਚਦਾ ਹੈ ਦੋਵੇਂ ਦਿਸ਼ਾ ਸ਼ੂਲ (ਵਾਰ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ) ਅਤੇ ਯੋਗਿਨੀ ਦਿਸ਼ਾ (ਤਿਥੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ)। ਜੇ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਇੱਕੋ ਦਿਸ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਬੰਦ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਵਾਨਗੀ ਉਦੋਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੁਹਾਡੀ ਮਿੱਥੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬੰਦ ਨਾ ਕਰੇ।
ਪੰਚਕ ਦੋਸ਼ — ਪੰਜ ਅਸ਼ੁਭ ਨਕਸ਼ੱਤਰ
ਜਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਰਾਸ਼ੀ-ਚੱਕਰ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਪੰਜ ਨਕਸ਼ੱਤਰਾਂ — ਧਨਿਸ਼ਠਾ (23), ਸ਼ਤਭਿਸ਼ਾ (24), ਪੂਰਵਾ ਭਾਦ੍ਰਪਦਾ (25), ਉੱਤਰਾ ਭਾਦ੍ਰਪਦਾ (26) ਅਤੇ ਰੇਵਤੀ (27) — ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੰਚਕ ਕਾਲ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੰਜ ਖ਼ਾਸ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
| # | ਨਕਸ਼ੱਤਰ | ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ | ਸੁਆਮੀ | ਰਾਸ਼ੀ-ਘੇਰਾ |
|---|---|---|---|---|
| 23 | ਧਨਿਸ਼ਠਾ | धनिष्ठा | ਮੰਗਲ | ਮਕਰ 23°20' – ਕੁੰਭ 6°40' |
| 24 | ਸ਼ਤਭਿਸ਼ਾ | शतभिषा | ਰਾਹੂ | ਕੁੰਭ 6°40' – ਕੁੰਭ 20°00' |
| 25 | ਪੂਰਵਭਾਦ੍ਰਪਦਾ | पूर्व भाद्रपदा | ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ | ਕੁੰਭ 20°00' – ਮੀਨ 3°20' |
| 26 | ਉੱਤਰ ਭਾਦ੍ਰਪਦ | उत्तर भाद्रपदा | ਸ਼ਨੀ | ਮੀਨ 3°20' – ਮੀਨ 16°40' |
| 27 | ਰੇਵਤੀ | रेवती | ਬੁੱਧ | ਮੀਨ 16°40' – ਮੀਨ 30°00' |
| ਵਾਰ + ਪੰਚਕ | ਪੰਚਕ ਦੀ ਕਿਸਮ | ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ | ਖ਼ਤਰਾ |
|---|---|---|---|
| ਮੰਗਲਵਾਰ | ਮ੍ਰਿਤਯੂ ਪੰਚਕ | मृत्यु पंचक | ਮੌਤ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ — ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ; ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚੋ |
| ਬੁੱਧਵਾਰ | ਰਾਜ ਪੰਚਕ | राज पंचक | ਸਰਕਾਰੀ / ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੁਸੀਬਤਾਂ, ਜੁਰਮਾਨੇ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਝਗੜੇ |
| ਵੀਰਵਾਰ | ਅਗਨੀ ਪੰਚਕ | अग्नि पंचक | ਅੱਗ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ — ਉਸਾਰੀ, ਰਸੋਈ ਦੇ ਕੰਮ, ਵਿਸਫੋਟਕਾਂ ਤੋਂ ਬਚੋ |
| ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ | ਚੋਰ ਪੰਚਕ | चोर पंचक | ਚੋਰੀ / ਲੁੱਟ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ — ਕੀਮਤੀ ਸਮਾਨ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਚੋ |
| ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ | ਰੋਗ ਪੰਚਕ | रोग पंचक | ਰੋਗ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ — ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚੋ |
| ਐਤਵਾਰ ਅਤੇ ਸੋਮਵਾਰ | ਪੰਚਕ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ | — | ਇਹ ਦਿਨ ਪੰਚਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਨ — ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ |
ਪੰਚਕ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੰਮ
ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ (ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ) — ਪੰਚਕ ਦੌਰਾਨ ਅੰਤਿਮ ਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਮੌਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਛੱਤ ਪਾਉਣਾ ਅਤੇ ਛੱਪਰ ਛਾਉਣਾ — ਅੱਗ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 5 ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ — "ਪੰਜ-ਗੁਣਾ" ਮੇਲ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੰਮੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ। ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਬਾਲਣ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ। ਅੰਕ 5 ਆਪ ਹੀ ਅਸ਼ੁਭ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — 5 ਲੋਕਾਂ, 5 ਚੀਜ਼ਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚੋ।
ਉਪਾਅ ਅਤੇ ਛੋਟਾਂ
ਜੇ ਪੰਚਕ ਦੌਰਾਨ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਦੇ ਬਣੇ ਪੰਜ ਪੰਚਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਤਲੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੰਜਾਂ ਨੂੰ "ਪੂਰਾ" ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਮੌਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਉਸਾਰੀ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਐਤਵਾਰ ਅਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਛੋਟ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਗ੍ਰੰਥ ਰੇਵਤੀ ਨਕਸ਼ੱਤਰ (27ਵੇਂ) ਨੂੰ ਪੰਚਕ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਛੋਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ 4 ਨਕਸ਼ੱਤਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਟਿੱਪਣੀ: ਪੰਚਕ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਪਾਲਣਾ ਘੱਟ ਸਖ਼ਤ ਹੈ। ਨਿਰਣਯ ਸਿੰਧੂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸਿੰਧੂ ਪੰਚਕ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਉਪਾਵਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਰਣਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਟੀ (ਭਦ੍ਰਾ) ਕਰਣ — ਵਰਜਿਤ ਅੱਧਾ ਦਿਨ
11 ਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਸ਼ਟੀ (ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਭਦ੍ਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਹੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਹਰ ਕੋਈ ਡਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਸ਼ਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਚੰਦਰ ਮਹੀਨੇ 8 ਵਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਹੂਰਤ ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਐਲਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ: "ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਟੀ ਕਰਣ ਸਰਗਰਮ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ੁਭ ਯੋਗ ਅਤੇ ਤਿਥੀਆਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਗੁਆ ਬੈਠਦੀਆਂ ਹਨ।"
ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ: ਵਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਜ਼ਹਿਰ" ਜਾਂ "ਰੁਕਾਵਟ"। ਭਦ੍ਰਾ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਦੇਰੀ, ਉਲਟਫੇਰ ਅਤੇ ਅਣਚਾਹੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਮੁਹੂਰਤ-ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਚਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਕੱਲਾ ਕਾਰਕ ਹੈ। ਮੁਹੂਰਤ ਮਾਰਤੰਡ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਪੰਚਾਂਗ ਦੇ ਪੰਜੇ ਅੰਗ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ, ਸਿਰਫ਼ ਵਿਸ਼ਟੀ ਕਰਣ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੀ ਉੱਦਮ ਦਾ ਫਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
| ਪੱਖ | ਤਿਥੀ | ਅੱਧਾ | ਕਰਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ |
|---|---|---|---|
| ਸ਼ੁਕਲ | ਚਤੁਰਥੀ (4ਥੀ) | ਦੂਜਾ ਅੱਧ | ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਕਰਣ #8 |
| ਸ਼ੁਕਲ | ਅਸ਼ਟਮੀ (8ਵੀਂ) | ਪਹਿਲਾ ਅੱਧ | ਕਰਣ #15 |
| ਸ਼ੁਕਲ | ਇਕਾਦਸ਼ੀ (11ਵੀਂ) | ਦੂਜਾ ਅੱਧ | ਕਰਣ #22 |
| ਸ਼ੁਕਲ | ਪੂਰਣਿਮਾ (15ਵੀਂ) | ਪਹਿਲਾ ਅੱਧ | ਕਰਣ #29 |
| ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ | ਚਤੁਰਥੀ (4ਥੀ) | ਦੂਜਾ ਅੱਧ | ਕਰਣ #38 |
| ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ | ਅਸ਼ਟਮੀ (8ਵੀਂ) | ਪਹਿਲਾ ਅੱਧ | ਕਰਣ #45 |
| ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ | ਇਕਾਦਸ਼ੀ (11ਵੀਂ) | ਦੂਜਾ ਅੱਧ | ਕਰਣ #52 |
| ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ | ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ (14ਵੀਂ) | ਦੂਜਾ ਅੱਧ | ਕਰਣ #58 |
ਦਿੱਬ ਭਦ੍ਰਾ (ਆਕਾਸ਼ੀ)
ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਟੀ ਕਰਣ ਦੌਰਾਨ ਚੰਦਰਮਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਦ੍ਰਾ ਨੂੰ ਦਿਵਯ (ਆਕਾਸ਼ੀ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ — ਇਹ ਸਵਰਗੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਘੱਟ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੈ। ਕੁਝ ਗ੍ਰੰਥ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਿਵਯ ਭਦ੍ਰਾ ਦੇ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਵਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਹਲਕਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਭੌਮ ਭਦ੍ਰਾ (ਧਰਤੀ ਵਾਲੀ)
ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਟੀ ਕਰਣ ਦੌਰਾਨ ਚੰਦਰਮਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਦ੍ਰਾ ਭੌਮ (ਧਰਤੀ ਵਾਲੀ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ — ਸਭ ਤੋਂ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਰੂਪ। ਇਸ ਦੀ ਅਸ਼ੁਭ ਊਰਜਾ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕੰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਭੌਮ ਭਦ੍ਰਾ ਦੌਰਾਨ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਉੱਦਮਾਂ, ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਮੁਹੂਰਤ ਮਾਹਿਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਸੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ।
ਪਾਤਾਲ ਭਦਰਾ (ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ)
ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਟੀ ਦੌਰਾਨ ਚੰਦਰਮਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਦ੍ਰਾ ਪਾਤਾਲ (ਹੇਠਲੇ ਲੋਕ ਵਾਲੀ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ — ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਦਰਮਿਆਨੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਭੌਮ ਜਿੰਨੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ। ਪਾਤਾਲ ਭਦ੍ਰਾ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਕੰਮਾਂ, ਖਣਨ, ਖੂਹ ਪੁੱਟਣ ਅਤੇ ਨੀਂਹ ਦੇ ਕੰਮ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਅਪਵਾਦ: ਜਾਨ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ। ਬਚਾਅ ਵਾਲਾ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ। ਖ਼ਤਰੇ (ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ, ਅੱਗ, ਹੜ੍ਹ) ਤੋਂ ਭੱਜਣਾ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਡੰਗਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਕੰਮ। ਧਰਮ ਸਿੰਧੂ ਵਿਸ਼ਟੀ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੀ ਵੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਊਰਜਾ — ਭਾਵੇਂ ਦੁਨਿਆਵੀ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਅਸ਼ੁਭ ਹੈ — ਖ਼ਾਸ ਆਤਮਿਕ ਸਾਧਨਾਵਾਂ ਵੱਲ ਮੋੜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਿੱਧੀ ਯੋਗ — ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਲਾ ਮੇਲ
ਜਦੋਂ ਖ਼ਾਸ ਵਾਰ (ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਦਿਨ) ਅਤੇ ਨਕਸ਼ੱਤਰ ਦੇ ਮੇਲ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਿੱਧੀ ਯੋਗ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ "ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਯੋਗ"। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ੁਭ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਰਿਕਤਾ ਤਿਥੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਕਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ।
| ਵਾਰ | ਵਾਰ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) | ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਿੱਧੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਨਕਸ਼ੱਤਰ | ਨਕਸ਼ੱਤਰ ਸੁਆਮੀ |
|---|---|---|---|
| ਐਤਵਾਰ | ਰਵੀਵਾਰ | ਹਸਤ | ਚੰਦਰਮਾ |
| ਸੋਮਵਾਰ | ਸੋਮਵਾਰ | ਮ੍ਰਿਗਸ਼ਿਰਾ | ਮੰਗਲ |
| ਮੰਗਲਵਾਰ | ਮੰਗਲਵਾਰ | ਅਸ਼ਵਨੀ | ਕੇਤੂ |
| ਬੁੱਧਵਾਰ | ਬੁੱਧਵਾਰ | ਅਨੁਰਾਧਾ | ਸ਼ਨੀ |
| ਵੀਰਵਾਰ | ਗੁਰੂਵਾਰ | ਪੁਸ਼੍ਯ | ਸ਼ਨੀ |
| ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ | ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ | ਰੇਵਤੀ | ਬੁੱਧ |
| ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ | ਸ਼ਨੀਵਾਰ | ਰੋਹਿਣੀ | ਚੰਦਰਮਾ |
ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣ: ਮੁਹੂਰਤ ਚਿੰਤਾਮਣੀ, ਧਰਮ ਸਿੰਧੂ ਅਤੇ ਮੁਹੂਰਤ ਮਾਰਤੰਡ ਤਿੰਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੇਲਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਿੱਧੀ ਯੋਗ ਇੰਨਾ ਪ੍ਰਬਲ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਵਾਇਤੀ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਇਹ ਆਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਇਹ ਵਿਸ਼ਟੀ ਕਰਣ ਅਤੇ ਰਿਕਤਾ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਬੇਅਸਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਸਮਿਆਂ (ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਾਲ), ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਚੰਦਰ ਰਾਸ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ੂਨ੍ਯ ਰਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕੱਟ ਸਕਦਾ। ਹਰ ਵਾਰ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਨਕਸ਼ੱਤਰ ਇਹ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ — ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1–2 ਦਿਨ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਿੱਧੀ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੰਮ
ਨਵਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਜਾਂ ਉੱਦਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ। ਇਕਰਾਰਨਾਮਿਆਂ, ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਅਤੇ ਭਾਈਵਾਲੀਆਂ ’ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ। ਆਤਮਿਕ ਦੀਖਿਆ (ਦੀਕਸ਼ਾ) ਅਤੇ ਮੰਤਰ-ਅਭਿਆਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ। ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਦਾ ਨਵਾਂ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ। ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਰਵਾਨਗੀ — ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ। ਜਾਇਦਾਦ, ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਵਾਹਨ ਖ਼ਰੀਦਣਾ। ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਮੰਗਣੀ। ਅਹਿਮ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਾਇਰ ਕਰਨੇ। ਨਵਾਂ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਜਾਂ ਨਿਵੇਸ਼। ਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ (ਘਰ ਦੀ ਚੱਠ)।
ਸਰਵਾਰਥ ਸਿੱਧੀ ਯੋਗ — ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ ਸ਼ੁਭ ਮੇਲ
ਸਰਵਾਰਥ = ਸਾਰੇ ਉਦੇਸ਼; ਸਿੱਧੀ = ਸੰਪੂਰਨਤਾ। ਇਹ ਯੋਗ ਉਦੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਖ਼ਾਸ ਵਾਰ–ਨਕਸ਼ੱਤਰ ਜੋੜੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਲਗਭਗ ਹਰ ਕੰਮ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਿੱਧੀ ਨਾਲੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ, ਹਰ ਵਾਰ ਲਈ ਕਈ ਨਕਸ਼ੱਤਰ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
| ਵਾਰ | ਸਰਵਾਰਥ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਯੋਗ ਨਕਸ਼ੱਤਰ |
|---|---|
| ਐਤਵਾਰ | ਅਸ਼ਵਨੀ, ਪੁਸ਼ਯ, ਹਸਤ, ਉੱਤਰਾਫਾਲਗੁਨੀ, ਉੱਤਰਾਸ਼ਾੜ੍ਹਾ, ਉੱਤਰਭਾਦ੍ਰਪਦਾ, ਮੂਲ |
| ਸੋਮਵਾਰ | ਅਸ਼ਵਨੀ, ਰੋਹਿਣੀ, ਮ੍ਰਿਗਸ਼ਿਰਾ, ਪੁਸ਼ਯ, ਹਸਤ, ਅਨੁਰਾਧਾ, ਸ਼੍ਰਵਣ |
| ਮੰਗਲਵਾਰ | ਅਸ਼ਵਨੀ, ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾ, ਉੱਤਰਾਫਾਲਗੁਨੀ, ਉੱਤਰਾਸ਼ਾੜ੍ਹਾ, ਉੱਤਰਭਾਦ੍ਰਪਦਾ |
| ਬੁੱਧਵਾਰ | ਰੋਹਿਣੀ, ਮ੍ਰਿਗਸ਼ਿਰਾ, ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾ, ਹਸਤ, ਅਨੁਰਾਧਾ |
| ਵੀਰਵਾਰ | ਅਸ਼ਵਨੀ, ਪੁਸ਼ਯ, ਅਨੁਰਾਧਾ, ਸ਼੍ਰਵਣ, ਉੱਤਰਭਾਦ੍ਰਪਦਾ, ਰੇਵਤੀ |
| ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ | ਅਸ਼ਵਨੀ, ਪੁਨਰਵਸੂ, ਅਨੁਰਾਧਾ, ਸ਼੍ਰਵਣ, ਉੱਤਰਾਫਾਲਗੁਨੀ, ਰੇਵਤੀ |
| ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ | ਰੋਹਿਣੀ, ਪੁਸ਼੍ਯ, ਸ੍ਵਾਤੀ, ਸ਼੍ਰਵਣ |
ਮੁੱਖ ਫ਼ਰਕ — ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਿੱਧੀ ਬਨਾਮ ਸਰਵਾਰਥ ਸਿੱਧੀ: ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਿੱਧੀ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵਾਰ ਲਈ ਇੱਕੋ ਖ਼ਾਸ ਨਕਸ਼ੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ (ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1–2 ਦਿਨ)। ਸਰਵਾਰਥ ਸਿੱਧੀ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵਾਰ ਲਈ ਕਈ ਨਕਸ਼ੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵੱਧ ਵਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ — ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 3–5 ਦਿਨ। ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਿੱਧੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਧ ਬਲਵਾਨ ਹੈ (ਇਹ ਵਿਸ਼ਟੀ ਕਰਣ ਨੂੰ ਵੀ ਕੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ), ਜਦਕਿ ਸਰਵਾਰਥ ਸਿੱਧੀ ਵੱਧ ਆਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਮੁਹੂਰਤ ਚੋਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਯੋਗ ਇਕੱਠੇ ਆਉਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਲ ਅਸਾਧਾਰਨ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਭਿਜੀਤ ਮੁਹੂਰਤ — ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਿਖਰ ਦਾ ਸਮਾਂ-ਖੰਡ
ਅਭਿਜੀਤ 30 ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ 8ਵਾਂ ਮੁਹੂਰਤ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਸੂਰਜੀ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਇਹ ਲਗਭਗ 48 ਮਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ-ਖੰਡ ਦਿਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਬ-ਸਾਂਝਾ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ 28ਵੇਂ ਨਕਸ਼ੱਤਰ ਅਭਿਜੀਤ (ਵੇਗਾ), ਜਿੱਤ ਦੇ ਤਾਰੇ, ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗਣਨਾ:
ਦਿਨ_ਅਵਧੀ = ਸੂਰਜ ਛਿਪਣਾ − ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨਾ
ਮੁਹੂਰਤ ਦੀ ਮਿਆਦ = ਦਿਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ÷ 30
ਅਭਿਜੀਤ_ਸ਼ੁਰੂ = ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨਾ + (7 × ਮੁਹੂਰਤ_ਅਵਧੀ)
ਅਭਿਜੀਤ_ਅੰਤ = ਅਭਿਜੀਤ_ਸ਼ੁਰੂ + ਮੁਹੂਰਤ_ਅਵਧੀ
ਲਗਭਗ: ਸਥਾਨਕ ਸੂਰਜੀ ਦੁਪਹਿਰ − 24 ਮਿੰਟ ਤੋਂ ਸਥਾਨਕ ਸੂਰਜੀ ਦੁਪਹਿਰ + 24 ਮਿੰਟ ਤੱਕ। ਵਿਸ਼ੁਵ ਵਾਲੇ ਦਿਨ (12 ਘੰਟੇ ਦਾ ਚਾਨਣ) ਹਰ ਮੁਹੂਰਤ = 24 ਮਿੰਟ, ਅਤੇ ਅਭਿਜੀਤ ਲਗਭਗ ਸਵੇਰੇ 11:36 ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ 12:24 ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਦਿਨਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਮੁਹੂਰਤ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਭਿਜੀਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਖਿਸਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ: ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ (10.35): "ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਹਾਂ; ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਫੁੱਲਾਂ ਭਰੀ ਬਸੰਤ ਹਾਂ।" ਮੁਹੂਰਤ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਜੀਤ ਦਾ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਸਰਵਉੱਚ ਸਥਾਨ ਹੈ — "ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਅਭਿਜੀਤ ਹਾਂ।" ਨਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੀ ਹੈ "ਅਜਿੱਤ" ਜਾਂ "ਜੇਤੂ" (ਅਭਿ = ਵੱਲ, ਜਿਤ = ਜਿੱਤ)। ਇਹ ਉਹ ਪਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਬਿੰਦੂ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਉੱਤੇ ਚਾਨਣ ਦੀ, ਅਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਅਪਵਾਦ: ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਅਭਿਜੀਤ ਮੁਹੂਰਤ ਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਕੁਝ ਗ੍ਰੰਥ ਸ਼ੁਕਲ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ (ਵਧਦੇ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਦੀ 14ਵੀਂ ਤਿਥੀ) ਨੂੰ ਵੀ ਬਾਹਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਮੁਹੂਰਤ ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਬੁੱਧ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੂਰਜੀ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਟਕਰਾਉਂਦੀ ਤਰੰਗ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਦਾ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਉਗਰ ਰੂਪ (ਰੁਦਰ) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਭਿਜੀਤ ਮੁਹੂਰਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੰਮ
ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਰਵਾਨਗੀ। ਉਦਘਾਟਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਸਮਾਂ। ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀਆਂ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ। ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਸੌਦੇ ਅਤੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ। ਅਹਿਮ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦਾਇਰ ਕਰਨੀਆਂ। ਨਵੀਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂ ਕੋਰਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ। ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਣੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣ ਕਰਨਾ। ਅਹਿਮ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਜਾਂ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ। ਜਦੋਂ ਪੂਰੀ ਮੁਹੂਰਤ-ਗਣਨਾ ਸੰਭਵ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਭਿਜੀਤ ਉਹ ਮੂਲ ਸ਼ੁਭ ਖਿੜਕੀ ਹੈ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਨ (ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ) ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਪੁਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਸ਼ਕਰ ਯੋਗ
ਇਹ ਦੁਰਲੱਭ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯੋਗ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਰਮ ਦੇ ਕਰਮ-ਫਲ ਨੂੰ ਦੁੱਗਣਾ (ਦ੍ਵਿ = ਦੋ) ਜਾਂ ਤਿੱਗਣਾ (ਤ੍ਰਿ = ਤਿੰਨ) ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਦੁੱਗਣਾ ਜਾਂ ਤਿੱਗਣਾ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕਈ ਗੁਣਾ ਨਤੀਜੇ ਵਾਪਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਚੇਤ ਕਰਮ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।
| ਹਾਲਤ | ਯੋਗ ਮੁੱਲ |
|---|---|
| ਵਾਰ (ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਦਿਨ) | ਐਤਵਾਰ, ਮੰਗਲਵਾਰ ਜਾਂ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ |
| ਤਿਥੀ (ਚੰਦਰ ਦਿਨ) | ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ (2), ਸਪਤਮੀ (7), ਜਾਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ (12) — ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਖ ਦੀ |
| ਨਕਸ਼ੱਤਰ (ਚੰਦਰ-ਘਰ) | ਮ੍ਰਿਗਸ਼ਿਰਾ, ਚਿਤ੍ਰਾ ਜਾਂ ਧਨਿਸ਼ਠਾ |
| ਹਾਲਤ | ਯੋਗ ਮੁੱਲ |
|---|---|
| ਵਾਰ (ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਦਿਨ) | ਐਤਵਾਰ, ਮੰਗਲਵਾਰ ਜਾਂ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ |
| ਤਿਥੀ (ਚੰਦਰ ਦਿਨ) | ਤ੍ਰਿਤੀਯਾ (3), ਅਸ਼ਟਮੀ (8) ਜਾਂ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ (13) |
| ਨਕਸ਼ੱਤਰ (ਚੰਦਰ-ਘਰ) | ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾ, ਪੁਨਰਵਸੂ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ, ਉੱਤਰਾ ਫਾਲਗੁਨੀ, ਉੱਤਰਾ ਆਸ਼ਾੜ੍ਹਾ ਜਾਂ ਪੂਰਵਾ ਭਾਦ੍ਰਪਦ |
ਪੁੰਨ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰੋ — ਇਹ ਕਰੋ
ਦਾਨ-ਪੁੰਨ (ਦਾਨ) — ਪੁੰਨ ਕਈ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ, ਹਵਨ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ। ਮੰਤਰ ਜਾਪ ਅਤੇ ਧਿਆਨ — ਹਰ ਦੁਹਰਾਓ ਦੁੱਗਣਾ-ਤਿੱਗਣਾ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਖੁਆਉਣਾ (ਅੰਨ ਦਾਨ)। ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਕੰਮ। ਆਤਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਜਾਂ ਵਰਤ-ਨੇਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ। ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ। ਮਾਫ਼ੀ ਅਤੇ ਸੁਲ੍ਹਾ ਦੇ ਕੰਮ। ਗਿਆਨ ਸਿਖਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵੰਡਣਾ (ਵਿੱਦਿਆ ਦਾਨ)।
ਇਹਨਾਂ ਯੋਗਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬਚੋ
ਬਹਿਸਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਝਗੜੇ — ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੁੱਗਣੀ-ਤਿੱਗਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੁਕੱਦਮੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤੀ ਕੇਸ ਦਾਇਰ ਕਰਨਾ — ਉਲਝਣਾਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋਖਮ ਭਰੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ। ਵਿਵਾਦਿਤ ਜਾਂ ਝਗੜੇ ਵਾਲੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ। ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ — ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਕਈ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੌੜੇ ਬੋਲ ਅਤੇ ਚੁਗਲੀ। ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਜਾਂ ਹਿੰਸਕ ਕੰਮ। ਕਰਜ਼ਾ ਚੁੱਕਣਾ — ਬੋਝ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚੌਘੜੀਆ — ਦਿਨ ਦੀ ਅੱਠ-ਪੱਖੀ ਵੰਡ
ਚੌਘੜੀਆ (ਚੌਘੜਿਆ ਵੀ) ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 1.5-1.5 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ 8 ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ। ਸੱਤ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗੁਣ ਇਹਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਲੰਘਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਮੁਹੂਰਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਪੰਚਾਂਗ ਦੇਖੇ ਬਿਨਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਲਈ ਆਮ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
| ਚੌਘੜੀਆ | ਸੁਆਮੀ ਗ੍ਰਹਿ | ਗੁਣਵੱਤਾ | ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵਾਂ |
|---|---|---|---|
| ਉਦਵੇਗ | Sun | ਅਸ਼ੁਭ | ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰੀ/ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲਾ ਕੰਮ; ਬਾਕੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬਚੋ |
| ਚਰ | ਚੰਦਰਮਾ | ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਚੰਗਾ | ਯਾਤਰਾ, ਗਤੀ, ਘਰ ਬਦਲਣਾ, ਥਾਂ-ਬਦਲੀ |
| ਲਾਭ | ਬੁੱਧ | ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ | ਕਾਰੋਬਾਰ, ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾਉਣਾ, ਵਪਾਰ, ਵਿੱਤੀ ਕੰਮ |
| ਅੰਮ੍ਰਿਤ | ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ | ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ | ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ — ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਚੌਘੜੀਆ |
| Kal | ਸ਼ਨੀ | ਅਸ਼ੁਭ | ਨਵੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚੋ; ਸਿਰਫ਼ ਲੋਹੇ/ਤੇਲ/ਕਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ |
| ਸ਼ੁਭ | ਸ਼ੁੱਕਰ | ਸ਼ੁਭ | ਵਿਆਹ, ਜਸ਼ਨ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ, ਸੁੰਦਰਤਾ |
| Rog | ਮੰਗਲ | ਅਸ਼ੁਭ | ਇਲਾਜ/ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚੋ; ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਮਤ/ਫ਼ੌਜੀ ਕੰਮਾਂ ਲਈ |
| Day | 1st | 2nd | 3rd | 4th | 5th | 6th | 7th | 8th |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ਐਤਵਾਰ | ਉਦਵੇਗ | ਚਰ | ਲਾਭ | ਅੰਮ੍ਰਿਤ | Kal | ਸ਼ੁਭ | Rog | ਉਦਵੇਗ |
| ਸੋਮਵਾਰ | ਅੰਮ੍ਰਿਤ | Kal | ਸ਼ੁਭ | Rog | ਉਦਵੇਗ | ਚਰ | ਲਾਭ | ਅੰਮ੍ਰਿਤ |
| ਮੰਗਲਵਾਰ | Rog | ਉਦਵੇਗ | ਚਰ | ਲਾਭ | ਅੰਮ੍ਰਿਤ | Kal | ਸ਼ੁਭ | Rog |
| ਬੁੱਧਵਾਰ | ਲਾਭ | ਅੰਮ੍ਰਿਤ | Kal | ਸ਼ੁਭ | Rog | ਉਦਵੇਗ | ਚਰ | ਲਾਭ |
| ਵੀਰਵਾਰ | ਸ਼ੁਭ | Rog | ਉਦਵੇਗ | ਚਰ | ਲਾਭ | ਅੰਮ੍ਰਿਤ | Kal | ਸ਼ੁਭ |
| ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ | ਚਰ | ਲਾਭ | ਅੰਮ੍ਰਿਤ | Kal | ਸ਼ੁਭ | Rog | ਉਦਵੇਗ | ਚਰ |
| ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ | Kal | ਸ਼ੁਭ | Rog | ਉਦਵੇਗ | ਚਰ | ਲਾਭ | ਅੰਮ੍ਰਿਤ | Kal |
ਵਿਹਾਰਕ ਵਰਤੋਂ: ਚੌਘੜੀਆ "ਤੁਰੰਤ ਦੇਖਣ ਵਾਲੀ" ਮੁਹੂਰਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਪੰਚਾਂਗ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ (ਜੋ ਤਿਥੀ, ਨਕਸ਼ੱਤਰ, ਯੋਗ ਅਤੇ ਕਰਣ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਵਿਚਾਰਦਾ ਹੈ) ਵਾਲੀ ਸਟੀਕਤਾ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਮਲੀ ਹੈ — ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਗੁਜਰਾਤ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ। ਦਿਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਚੌਘੜੀਆ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਚੌਘੜੀਆ ਸੂਰਜ ਛਿਪਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 8ਵਾਂ ਚੌਘੜੀਆ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਇੱਕੋ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ)। ਹਰ ਚੌਘੜੀਆ = ਦਿਨ_ਅਵਧੀ ÷ 8 (ਦਿਨ) ਜਾਂ ਰਾਤ_ਅਵਧੀ ÷ 8 (ਰਾਤ)।
ਹੋਰਾ — ਗ੍ਰਹਿ-ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
'ਹੋਰਾ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸ਼ਬਦ-ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ 'hour' (ਲਾਤੀਨੀ: hora, ਯੂਨਾਨੀ: hora) ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਹੈ। ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਰ ਦਿਨ 24 ਹੋਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — 12 ਦਿਨ ਲਈ, 12 ਰਾਤ ਲਈ — ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਕੈਲਡੀਅਨ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ। ਹਰ ਦਿਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹੋਰਾ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਦਿਨ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਦਿਨ ਉਸ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਨਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਕੈਲਡੀਅਨ ਕ੍ਰਮ: ਕੈਲਡੀਅਨ ਗ੍ਰਹਿ-ਕ੍ਰਮ — ਸ਼ਨੀ, ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ, ਮੰਗਲ, ਸੂਰਜ, ਸ਼ੁੱਕਰ, ਬੁੱਧ, ਚੰਦਰਮਾ — ਕੁੰਜੀ ਹੈ। ਦਿਨ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਹੋਰਾਵਾਂ ਇਸ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ। 24 ਹੋਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਅਗਲਾ ਗ੍ਰਹਿ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ (ਸ਼ਨੀ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਤਵਾਰ (ਸੂਰਜ) ਆਉਂਦਾ ਹੈ — ਕੈਲਡੀਅਨ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਨੀ ਤੋਂ 24 ਹੋਰਾਵਾਂ ਗਿਣੋ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸੂਰਜ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੋ। ਇਹੀ ਕ੍ਰਮ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਪੂਰੇ 7-ਦਿਨੀ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ।
| ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਹੋਰਾ | ਪ੍ਰਤੀਕ | ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੰਮ |
|---|---|---|
| ਸੂਰਜ ਹੋਰਾ | ☀ | ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਮ, ਅਧਿਕਾਰ, ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ, ਦਵਾਈ, ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਮਲੇ, ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਫ਼ੈਸਲੇ |
| ਚੰਦਰ ਹੋਰਾ | ☽ | ਯਾਤਰਾ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੰਮ, ਮਾਨਸਿਕ ਕੰਮ, ਮਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮਾਮਲੇ, ਲੋਕ-ਵਿਹਾਰ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਡੇਅਰੀ |
| ਮੰਗਲ ਹੋਰਾ | ♂ | ਹਿੰਮਤ, ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਝਗੜੇ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੰਮ, ਫ਼ੌਜ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਖੇਡਾਂ, ਮੁਕਾਬਲਾ |
| ਬੁੱਧ ਹੋਰਾ | ☿ | ਵਪਾਰ, ਲਿਖਤ, ਸਿੱਖਿਆ, ਸੰਚਾਰ, ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ, ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਦਾ ਕੰਮ, ਬੌਧਿਕ ਕਾਰਜ |
| ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ ਹੋਰਾ | ♃ | ਆਤਮਿਕ ਕੰਮ, ਅਧਿਆਪਨ, ਵਿਆਹ, ਨਿਵੇਸ਼, ਨਿਆਂ, ਦਾਨ, ਮੰਦਰ ਜਾਣਾ, ਸਲਾਹਕਾਰੀ |
| ਸ਼ੁੱਕਰ ਹੋਰਾ | ♀ | ਕਲਾਵਾਂ, ਪ੍ਰੇਮ, ਐਸ਼ੋ-ਆਰਾਮ, ਜਸ਼ਨ, ਵਾਹਨ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਇਲਾਜ, ਮਨੋਰੰਜਨ, ਸੰਗੀਤ, ਸਜਾਵਟ |
| ਸ਼ਨੀ ਹੋਰਾ | ♄ | ਉਸਾਰੀ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਖੇਤੀ, ਤੇਲ, ਲੋਹਾ, ਮਿਹਨਤ-ਮਜ਼ਦੂਰੀ, ਖਣਨ, ਨੌਕਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਣ-ਦੇਣ, ਸ਼ਨੀ ਪੂਜਾ |
ਹੋਰਾ ਦੀ ਗਣਨਾ: ਦਿਨ_ਹੋਰਾ_ਅਵਧੀ = (ਸੂਰਜ ਛਿਪਣਾ − ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨਾ) ÷ 12। ਰਾਤ_ਹੋਰਾ_ਅਵਧੀ = (ਅਗਲਾ_ਸੂਰਜ_ਚੜ੍ਹਨਾ − ਸੂਰਜ ਛਿਪਣਾ) ÷ 12। ਦਿਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹੋਰਾ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਉਸ ਦਿਨ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੀਆਂ ਹੋਰਾਵਾਂ ਕਾਲਡੀਅਨ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ: ਸ਼ਨੀ → ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ → ਮੰਗਲ → ਸੂਰਜ → ਸ਼ੁੱਕਰ → ਬੁੱਧ → ਚੰਦਰਮਾ (ਮੁੜ-ਮੁੜ)। ਵਿਸ਼ੁਵ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹਰ ਹੋਰਾ = ਬਿਲਕੁਲ 1 ਘੰਟਾ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਹੋਰਾਵਾਂ ਰਾਤ ਦੀਆਂ ਹੋਰਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਲੰਮੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ। ਇਸੇ ਲਈ ਹੋਰਾ ਦੀ ਅਵਧੀ ਹਮੇਸ਼ਾ 60 ਮਿੰਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ — ਇਹ ਅਸਲ ਦਿਨ ਦੇ ਚਾਨਣ/ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪੰਚਾਂਗ ਸ਼ੁੱਧੀ — ਸਮੇਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਗਮ ਲਈ ਮੁਹੂਰਤ ਚੁਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ — ਭਾਵੇਂ ਵਿਆਹ ਹੋਵੇ, ਗ੍ਰਿਹ ਪ੍ਰਵੇਸ਼, ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਜਾਂ ਆਤਮਿਕ ਦੀਖਿਆ — ਪੰਚਾਂਗ ਨੂੰ 10-ਨੁਕਤੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਜਾਂਚ ਪਾਸ ਕਰਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਲਈ ਹਰ ਪਹਿਲੂ "ਸ਼ੁੱਧ" ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਹੂਰਤ ਚੋਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮਿਆਰ ਹੈ।
ਅੰਕ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ:
10/10 = ਸੰਪੂਰਨ ਸ਼ੁੱਧ ਮੁਹੂਰਤ — ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਗਮ ਲਈ ਆਦਰਸ਼।
8–9/10 = ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ — ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੋ; ਛੋਟੇ ਉਪਾਅ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
7/10 = ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ — ਖ਼ਾਸ ਉਪਾਵਾਂ (ਦਾਨ, ਪੂਜਾ, ਮੰਤਰ ਜਾਪ) ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੋ।
7/10 ਤੋਂ ਘੱਟ = ਬਚੋ — ਸਮਾਗਮ ਅੱਗੇ ਪਾਓ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਮਾਂ ਚੁਣੋ।
ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਇਨ੍ਹਾਂ 10 ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਾਰਕ ਵੀ ਜਾਂਚਦੇ ਹਨ: ਲਗਨ ਸ਼ੁੱਧੀ (ਲਗਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ), ਗ੍ਰਹਿ ਬਲ (ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਬਲ), ਚੰਦਰ ਬਲ (ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਬਲ), ਤਾਰਾ ਬਲ (ਜਨਮ-ਨਕਸ਼ੱਤਰ ਮਿਲਾਨ), ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜਨਮ ਕੁੰਡਲੀ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਦੋਸ਼-ਨਮੂਨੇ।
ਖ਼ਾਸ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਮੁਹੂਰਤ
ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਹਾਲਾਤ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਮੁਹੂਰਤ ਗ੍ਰੰਥ — ਮੁਹੂਰਤ ਚਿੰਤਾਮਣੀ, ਮੁਹੂਰਤ ਮਾਰਤੰਡ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸਿੰਧੂ — ਵੱਡੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵੇਂ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਨਿਯਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਇੱਕ ਹਵਾਲਾ ਸਾਰਣੀ ਇੱਥੇ ਹੈ।
| ਗਤੀਵਿਧੀ | ਅਨੁਕੂਲ ਤਿਥੀਆਂ | ਅਨੁਕੂਲ ਨਕਸ਼ੱਤਰ | ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਾਰ | ਬਚੋ |
|---|---|---|---|---|
| ਯਾਤਰਾ | 2, 3, 5, 7, 10, 11, 13 | ਅਸ਼ਵਨੀ, ਮ੍ਰਿਗਸ਼ਿਰਾ, ਪੁਸ਼ਯ, ਹਸਤ, ਅਨੁਰਾਧਾ, ਸ਼੍ਰਵਣ, ਰੇਵਤੀ | ਸੋਮ, ਬੁੱਧ, ਵੀਰ, ਸ਼ੁੱਕਰ | ਵਿਸ਼ਟੀ, ਰਾਹੂ ਕਾਲ, ਦਿਸ਼ਾ ਸ਼ੂਲ |
| ਵਿਵਾਹ (ਵਿਆਹ) | 2, 3, 5, 7, 10, 11, 13 (ਸ਼ੁਕਲ) | ਰੋਹਿਣੀ, ਮ੍ਰਿਗਸ਼ਿਰਾ, ਮਘਾ, ਉ. ਫਾਲਗੁਨੀ, ਹਸਤ, ਸ੍ਵਾਤੀ, ਅਨੁਰਾਧਾ, ਮੂਲ, ਉ. ਆਸ਼ਾੜ੍ਹਾ, ਉ. ਭਾਦ੍ਰਪਦਾ, ਰੇਵਤੀ | ਸੋਮ, ਬੁੱਧ, ਵੀਰ, ਸ਼ੁੱਕਰ | ਪੰਚਕ, ਭਦਰਾ, ਗ੍ਰਹਿਣ |
| ਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ (ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ) | 2, 3, 5, 7, 10, 12, 13 (ਸ਼ੁਕਲ) | ਰੋਹਿਣੀ, ਮ੍ਰਿਗਸ਼ਿਰਾ, ਉ. ਫਾਲਗੁਨੀ, ਹਸਤ, ਉ. ਆਸ਼ਾੜ੍ਹਾ, ਸ਼੍ਰਵਣ | ਸੋਮ, ਬੁੱਧ, ਵੀਰ, ਸ਼ੁੱਕਰ | ਭਾਦ੍ਰਪਦ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ |
| ਵਿੱਦਿਆ ਆਰੰਭ (ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ) | 2, 3, 5, 7, 10 | ਅਸ਼ਵਨੀ, ਪੁਨਰਵਸੂ, ਪੁਸ਼ਯ, ਹਸਤ, ਸ਼੍ਰਵਣ, ਰੇਵਤੀ | ਬੁੱਧ, ਵੀਰ | ਵਿਸ਼ਟੀ |
| ਵਿਆਪਾਰ ਆਰੰਭ (ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ) | 2, 5, 6, 10, 11, 13 | ਰੋਹਿਣੀ, ਮ੍ਰਿਗਸ਼ਿਰਾ, ਪੁਸ਼੍ਯ, ਹਸਤ, ਚਿਤ੍ਰਾ, ਅਨੁਰਾਧਾ, ਸ਼੍ਰਵਣ | ਸੋਮ, ਬੁੱਧ, ਵੀਰ, ਸ਼ੁੱਕਰ | ਵਿਸ਼ਟੀ, ਰਾਹੂ ਕਾਲ |
| ਚਿਕਿਤਸਾ (ਇਲਾਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ) | 2, 6, 7, 10, 11 | ਅਸ਼ਵਨੀ, ਰੋਹਿਣੀ, ਮ੍ਰਿਗਸ਼ਿਰਾ, ਪੁਸ਼ਯ, ਹਸਤ, ਸ਼੍ਰਵਣ | ਸੋਮ, ਬੁੱਧ, ਸ਼ੁੱਕਰ | ਮੰਗਲ ਹੋਰਾ, ਰਾਹੂ ਕਾਲ |
| ਦੀਖਿਆ (ਆਤਮਿਕ ਦੀਖਿਆ) | ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ | ਪੁਸ਼੍ਯ, ਹਸਤ, ਸ਼੍ਰਵਣ, ਉ. ਫਾਲਗੁਨੀ, ਉ. ਆਸ਼ਾੜ੍ਹਾ, ਉ. ਭਾਦ੍ਰਪਦਾ | Thu | ਵਿਸ਼ਟੀ, ਪੰਚਕ |
ਅਹਿਮ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ: ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਆਮ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਹਨ। ਵਿਆਹ, ਜਨੇਊ ਸੰਸਕਾਰ (ਉਪਨਯਨ), ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਜਾਂ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ ਵਰਗੀਆਂ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਅਹਿਮ ਘਟਨਾਵਾਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ ਜੋ ਮੁਹੂਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਨਿੱਜੀ ਜਨਮ-ਕੁੰਡਲੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰ ਸਕੇ। ਜਨਮ-ਕੁੰਡਲੀ ਅਹਿਮ ਨਿੱਜੀ ਕਾਰਕ ਜੋੜਦੀ ਹੈ — ਚੰਦਰ ਬਲ (ਤੁਹਾਡੇ ਜਨਮ-ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਤਾਕਤ), ਤਾਰਾ ਬਲ (ਨਕਸ਼ੱਤਰ ਅਨੁਕੂਲਤਾ), ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੋਸ਼ (ਗ੍ਰਹਿ-ਪੀੜਾ) — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਆਮ ਸਾਰਣੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦੀਆਂ। ਸੱਚਮੁੱਚ ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਹਾਲਾਤ (ਪੰਚਾਂਗ) ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕੁੰਡਲੀ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਸੁਰਤਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਚੰਦਰ-ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੈਲੰਡਰ ਚੰਦਰ-ਸੂਰਜੀ ਹੈ — ਇਹ ਚੰਦਰਮਾ (ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੇਂ, ਤਿਥੀਆਂ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ) ਅਤੇ ਸੂਰਜ (ਰੁੱਤਾਂ, ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀਆਂ, ਆਯੁਰਵੇਦ ਲਈ) ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। 12 ਚੰਦਰ ਮਹੀਨੇ ਔਸਤਨ 354.37 ਦਿਨ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਸੂਰਜੀ ਸਾਲ 365.25 ਦਿਨ ਦਾ — ਲਗਭਗ 10.87 ਦਿਨ/ਸਾਲ ਦਾ ਫ਼ਰਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਹਰ 32.5 ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਅਧਿਕ ਮਾਸ (ਲੌਂਦ ਦਾ ਮਹੀਨਾ) ਜੋੜ ਕੇ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਾਂਦ੍ਰਮਾਨ — ਚੰਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
- ਮਹੀਨਾ ਮੱਸਿਆ ਤੋਂ (ਅਮਾਂਤ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ) ਜਾਂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਤੋਂ (ਪੂਰਣਿਮਾਂਤ, ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ) ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
- ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਨਾਂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਨਕਸ਼ੱਤਰ ਤੋਂ: ਚਿਤ੍ਰਾ → ਚੈਤ੍ਰ, ਆਦਿ
- ਹਰ ਮਹੀਨੇ 29–30 ਦਿਨ; ~354 ਦਿਨ/ਸਾਲ
- ਹਰ ~32 ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਅਧਿਕ ਮਾਸ (ਵਾਧੂ ਮਹੀਨਾ) — ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ
- ਸਾਰੇ ਤਿਉਹਾਰ, ਇਕਾਦਸ਼ੀ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ, ਮੱਸਿਆ — ਚੰਦਰ ਕੈਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਦੇ ਹਨ
- ਪੱਖ, ਤਿਥੀ, ਨਕਸ਼ੱਤਰ, ਕਰਣ — ਸਾਰੇ ਚੰਦਰ ਮਾਪ
ਸੌਰਮਾਨ — ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
- ਮਹੀਨਾ = ਸੂਰਜ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚੋਂ ਗੋਚਰ: ~30–31 ਦਿਨ
- ਸਾਲ ਮੇਸ਼ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ (ਸੂਰਜ ਮੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ~14 ਅਪ੍ਰੈਲ) ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
- 12 ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀਆਂ ਹਰ ਸੂਰਜੀ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ
- ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ (14 ਜਨਵਰੀ) = ਉੱਤਰਾਯਣ ਸ਼ੁਰੂ — ਵੱਡਾ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ
- ਕਰਕ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ (14 ਜੁਲਾਈ) = ਦਕਸ਼ਿਣਾਯਨ ਸ਼ੁਰੂ — ਪਿੱਤਰਾਂ ਦਾ, ਪਿਤ੍ਰ ਸਮਾਂ
- ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰੁੱਤ-ਵਾਰ ਦਿਨਚਰਿਆਵਾਂ (ਰਿਤੂਚਰਿਆ) ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ
| # | ਮਾਸ | ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ | ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦਾ ਨਕਸ਼ੱਤਰ | ਲਗਭਗ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ | ਰਿਤੂ (ਰੁੱਤ) |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ਚੈਤ੍ਰ | चैत्र | ਚਿਤ੍ਰਾ | ਮਾਰਚ–ਅਪ੍ਰੈਲ | ਵਸੰਤ (ਬਹਾਰ) |
| 2 | ਵੈਸ਼ਾਖ | वैशाख | ਵਿਸ਼ਾਖਾ | ਅਪ੍ਰੈਲ–ਮਈ | ਵਸੰਤ (ਬਹਾਰ) |
| 3 | ਜਯੇਸ਼ਠ | ज्येष्ठ | ਜ੍ਯੇਸ਼ਠਾ | ਮਈ–ਜੂਨ | ਗ੍ਰੀਸ਼ਮ (ਗਰਮੀ) |
| 4 | ਆਸ਼ਾੜ੍ਹ | आषाढ़ | ਪੂਰਵਾਸ਼ਾੜ੍ਹਾ/ਉੱਤਰਾਸ਼ਾੜ੍ਹਾ | ਜੂਨ–ਜੁਲਾਈ | ਗ੍ਰੀਸ਼ਮ (ਗਰਮੀ) |
| 5 | ਸ਼੍ਰਾਵਣ | श्रावण | ਸ਼੍ਰਵਣ | ਜੁਲਾਈ–ਅਗਸਤ | ਵਰਸ਼ਾ (ਬਰਸਾਤ) |
| 6 | ਭਾਦ੍ਰਪਦ | भाद्रपद | ਪੂਰਵਾ/ਉੱਤਰਾ ਭਾਦ੍ਰਪਦਾ | ਅਗਸਤ–ਸਤੰਬਰ | ਵਰਸ਼ਾ (ਬਰਸਾਤ) |
| 7 | ਆਸ਼੍ਵਿਨ | आश्विन | ਅਸ਼ਵਿਨੀ | ਸਤੰਬਰ–ਅਕਤੂਬਰ | ਸ਼ਰਦ (ਪਤਝੜ) |
| 8 | ਕਾਰਤਿਕ | कार्तिक | ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾ | ਅਕਤੂਬਰ–ਨਵੰਬਰ | ਸ਼ਰਦ (ਪਤਝੜ) |
| 9 | ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ | मार्गशीर्ष | ਮ੍ਰਿਗਸ਼ਿਰਾ | ਨਵੰਬਰ–ਦਸੰਬਰ | ਹੇਮੰਤ (ਸਰਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ) |
| 10 | ਪੌਸ਼ | पौष | ਪੁਸ਼ਯ | ਦਸੰਬਰ–ਜਨਵਰੀ | ਹੇਮੰਤ (ਸਰਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ) |
| 11 | ਮਾਘ | माघ | ਮਘਾ | ਜਨਵਰੀ–ਫ਼ਰਵਰੀ | ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ (ਸਰਦੀ) |
| 12 | ਫਾਲਗੁਣ | फाल्गुन | ਪੂਰਵਾ/ਉੱਤਰਾ ਫਾਲਗੁਨੀ | ਫ਼ਰਵਰੀ–ਮਾਰਚ | ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ (ਸਰਦੀ) |
ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸਮਾਂ — ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਕਲਪ ਤੱਕ
ਸਮੇਂ ਦੀ ਵੈਦਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੈਮਾਨਿਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਧੁਨਿਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ-ਵਿਗਿਆਨ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। ਚਾਰ ਯੁਗ, ਮਨਵੰਤਰ ਅਤੇ ਕਲਪ ਅਰਬਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮਾਂ-ਪੈਮਾਨਿਆਂ ’ਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਚੱਕਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਵਿਲੈ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਵਿਸ਼ਣੂ ਪੁਰਾਣ, ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਸੂਰਯ ਸਿੱਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਕਸਾਰ ਅਤੇ ਗਣਿਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਟੀਕ।
ਆਧੁਨਿਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ-ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਮਾਨਤਾ: ਵੈਦਿਕ ਕਲਪ (4.32 ਅਰਬ ਸਾਲ) ਧਰਤੀ ਦੀ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਉਮਰ (4.54 ਅਰਬ ਸਾਲ) ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ (4.6 ਅਰਬ ਸਾਲ) ਦੇ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਅੰਕ 4,32,000 — ਸਾਰੀਆਂ ਯੁਗ-ਗਣਨਾਵਾਂ ਦੀ ਆਧਾਰ ਇਕਾਈ — ਰਿਗਵੇਦ ਦੀ ਅੱਖਰ-ਗਿਣਤੀ (4,32,000 ਅੱਖਰ) ਅਤੇ ਮੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਆਸ (~8,64,000 = 2 × 4,32,000) ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਮੇਲ ਖਗੋਲੀ ਨਿਰੀਖਣ, ਗਣਿਤਕ ਸੂਝ ਜਾਂ ਯੋਗਿਕ ਅੰਦਰਲੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਣ, ਭਾਰਤੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸਮਾਂ-ਮਾਪ ਦੀ ਸਟੀਕਤਾ ਵੈਦਿਕ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਾਧਾਰਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਸਮਾਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ
ਪਲਕ ਝਪਕਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਾਹ ਤੱਕ — ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਅਤਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸਟੀਕਤਾ ਨਾਲ ਨਕਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨਕਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਜੀਵਿਆ। ਪੰਚਾਂਗ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੋ, ਆਪਣੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਵਰ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਇਕਸੁਰ ਕਰੋ।