বিশুদ্ধ চক্ৰ: আকাশ, ধ্বনি আৰু সত্যনিষ্ঠ বাণীৰ যোগেদি শুদ্ধি
পাঠ্য প্ৰতীক, মন্ত্ৰ, বাক্-অনুশাসন, স্বৰৰ সম্পৰ্ক আৰু নিৰাপদ সাধনাৰ জৰিয়তে ব্যাখ্যা কৰা ষোল্ল-পাহিৰ কণ্ঠ-কেন্দ্ৰ।
বিশুদ্ধ চক্ৰ
বিশুদ্ধ বা বিশুদ্ধি মানে বিশেষভাৱে পবিত্ৰ বা সম্পূৰ্ণৰূপে শুদ্ধ কৰা। ই ষোল্লটা পাহি থকা কণ্ঠ-কেন্দ্ৰ, যাৰ সম্বন্ধ আকাশ (ākāśa), শ্ৰৱণ, ধ্বনি, মন্ত্ৰ আৰু বাক্যৰ দায়িত্বৰ সৈতে। বহুলভাৱে ব্যৱহৃত শাস্ত্ৰীয় উপস্থাপনত ইয়াৰ বীজ HAṂ।
ইয়াত শোধনৰ অৰ্থ সংযম অবিহনে কোৱা বা প্ৰতিটো কণ্ঠ-সমস্যাক দমন কৰা সত্যৰ নিদান বুলি ধৰা নহয়। ইয়াত শুনা, নীৰৱতা, শুদ্ধ কথা, মন্ত্ৰ, উশাহ আৰু অনুভৱক এক বহল আন্তৰিক স্থানত ধাৰণ কৰিব পৰা ক্ষমতা সংযুক্ত হয়।
সাধাৰণ প্ৰশ্নৰ পোনপটীয়া উত্তৰ
বিশুদ্ধ চক্ৰ কি?
বিশুদ্ধ চক্ৰ পঞ্চম চক্ৰ, কণ্ঠত, বীজ অক্ষৰ হং সহিত আকাশ তত্ত্বৰ (ākāśa) ষোল্ল-পাহিৰ পদ্ম। বিশুদ্ধৰ অৰ্থ “বিশেষভাৱে শুদ্ধ”; গোৰক্ষশতকে নামটো হংস, আত্মাৰ শুদ্ধ হাঁহ, ৰ জৰিয়তে বুজায়। ই ধ্বনি, বাক্, শ্ৰৱণ আৰু শুদ্ধিকৰণ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।
বিশুদ্ধৰ ষোলটা দলত কোন কোন অক্ষৰ লিখা আছে?
ষট্চক্ৰনিৰূপণ 28 এ A ৰ পৰা বিসৰ্গলৈকে সকলো ষোল্লটা সংস্কৃত স্বৰ দিছে। সম্পৰ্কীয় গ্ৰন্থ-বৰ্ণনাত নিৰ্ধাৰিত ধৰণে বিন্দুসহ, আমাৰ চিত্ৰটো ওপৰৰ পৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত এইদৰে পঢ়া হয়: अं, आं, इं, ईं, उं, ऊं, ऋं, ॠं, ऌं, ॡं, एं, ऐं, ओं, औं, अं, अः। প্ৰথম अं হ’ল বিন্দুসহ A; পোন্ধৰ নম্বৰটো অনুস্বাৰ, সেয়ে দুয়োটা দৃশ্যমান ৰূপ একে।
বিশুদ্ধ চক্ৰ ক'ত?
বিশুদ্ধ আছে কণ্ঠৰ মূলত, ষট্চক্ৰনিৰূপণত কণ্ঠমূল, কণ্ঠৰ পিছফালে থকা মধ্য নাড়ীৰ কাষত। অনুশীলনত মনোযোগ কণ্ঠৰ গুহাত স্থিৰ হয়, য'ত জালন্ধৰ বন্ধ আৰু উজ্জায়ী শ্বাস অনুভৱ কৰা যায়। ইয়াৰ ওপৰত আজ্ঞা আছে, তলত হৃদয়-কেন্দ্ৰ, অনাহত।
বিশুদ্ধৰ তত্ত্ব আৰু বীজ কি?
বিশুদ্ধ আকাশ (ākāśa) তত্ত্বৰ, যাক ষোল্লটা স্বৰ থকা ষোল্লটা পাহিৰ ভিতৰত এটা বগা বৃত্তাকাৰ মণ্ডলৰ ৰূপত দেখুওৱা হৈছে। ইয়াৰ বীজ হংং। ইয়াৰ দেৱতা আধা পুৰুষ আৰু আধা নাৰী অৰ্ধনাৰীশ্বৰ ৰূপত সদাশিৱ, আৰু ইয়াৰ শক্তি শাকিনী। আকাশ হৈছে সেই তত্ত্ব যিয়ে ধ্বনি সম্ভৱ কৰি তোলে।
কণ্ঠ চক্ৰৰ সৈতে কেনেকৈ কাম কৰিব?
কণ্ঠ চক্ৰৰ ওচৰ চাপিব পাৰি মন্ত্ৰ আৰু জপ, উজ্জায়ী উশাহ, নিৰ্দেশনাৰ অধীনত কোমল জালন্ধৰ বন্ধ, সচেতন সত্যবাদী বাক্ আৰু মৌন (mauna)ৰ কালপৰ্বৰ জৰিয়তে। মনোযোগেৰে শুনাটো কোৱাৰ দৰেই বিশুদ্ধৰ অনুশীলন। উশাহ এৰোতে হং কোমলকৈ জপ কৰাটো এক সৰল আৰম্ভণি।
“বিশুদ্ধ চক্ৰ” সম্পৰ্কে এতিয়াও প্ৰশ্ন আছে নেকি? নিজৰ ভাষাত সোধক; পীঠৰ এজন শিক্ষকে উত্তৰ দিয়ে।
বিশুদ্ধ এক নজৰত
মানসমূহ ষট্চক্ৰ-নিৰূপণ (পূৰ্ণানন্দ), Avalon সংস্কৰণ 1919 ৰ পৰা, য’ত ভিন্ন সেইখিনিত গোৰক্ষশতকৰ সৈতে।
| বৈশিষ্ট্য | গ্ৰন্থসমূহত |
|---|---|
| স্থান | ডিঙিৰ মূল (kaṇṭha-mūla) |
| পাহি | 16, ষোলটা স্বৰ সহিত |
| তত্ত্ৱ | আকাশ — বগা বৃত্ত (nabho-maṇḍala) |
| বীজ | Haṃ |
| দেৱতা · শক্তি | সদাশিৱ (অৰ্ধনাৰীশ্বৰ) · সাকিনী |
| বেলেগ মানচিত্ৰ | গোৰক্ষশতক 70 এ জল-ধাৰণাক কণ্ঠত ৰাখে |
শাস্ত্ৰই কি কয়
विशुद्धाख्यं कण्ठे सरसिजममलं धूमधूम्रावभासं स्वरैः सर्वैः शोणैर्दलपरिलसितैर्दीपितं दीप्तबुद्धेः । समास्ते पूर्णेन्दुप्रथिततमनभोमण्डलं वृत्तरूपं हिमच्छायानागोपरि लसिततनोः शुक्लवर्णाम्बरस्य ॥
viśuddhākhyaṃ kaṇṭhe sarasijamamalaṃ dhūmadhūmrāvabhāsaṃ svaraiḥ sarvaiḥ śoṇairdalaparilasitairdīpitaṃ dīptabuddheḥ | samāste pūrṇenduprathitatamanabhomaṇḍalaṃ vṛttarūpaṃ himacchāyānāgopari lasitatanoḥ śuklavarṇāmbarasya ||
অৰ্থ: কণ্ঠত শুদ্ধ ধোঁৱাবৰণীয়া-বেঙুনীয়া বিশুদ্ধ পদ্ম আছে। ইয়াৰ পাপৰিবোৰ A ৰ পৰা বিসৰ্গলৈকে সকলো ষোল্লটা ৰঙা স্বৰেৰে জিলিকি থাকে; ভিতৰত হিমৰ দৰে বগা হাতীৰ ওপৰত আকাশৰ বগা বৃত্তাকাৰ ক্ষেত্ৰ আছে।
— ষট্চক্ৰনিৰূপণ, শ্লোক 28 · সংস্কৃত মূল: পূৰ্ণানন্দ, ষট্চক্ৰনিৰূপণ — Arthur Avalon ৰ 1919 সংস্কৰণত সংস্কৃত পাঠ আৰু কালীচৰণৰ টীকা
শ্লোকটো বিশুদ্ধৰ ষোলটা স্বৰ আৰু শ্বেত বৃত্তাকাৰ আকাশ-মণ্ডলৰ উৎস; টীকাই কয় যে ক্ৰমটো অ-ৰ পৰা আৰম্ভ হৈ বিসৰ্গত শেষ হয়।
विशब्दः संस्मृतो हंसो निर्मलः शुद्ध उच्यते । अतः कण्ठे विशुद्धाख्ये चक्रं चक्रविदो विदुः ॥
viśabdaḥ saṃsmṛto haṃso nirmalaḥ śuddha ucyate | ataḥ kaṇṭhe viśuddhākhye cakraṃ cakra-vido viduḥ ||
অৰ্থ: “বি” অক্ষৰক হংস বুলি বুজা হয়, আৰু নিৰ্মলক “শুদ্ধ” বোলা হয়; সেয়েহে চক্ৰসমূহৰ জ্ঞাতাসকলে কণ্ঠৰ চক্ৰক বিশুদ্ধ বুলি জানে।
— গোৰক্ষশতক, শ্লোক 62 · সংস্কৃত মূল: গোৰক্ষশতক — Swami Kuvalayananda আৰু S. A. Shukla (Kaivalyadham, Lonavla) ৰ সমালোচনামূলক সংস্কৰণৰ GRETIL ই-পাঠ (Göttingen)
নামটো মেলি ধৰা হৈছে: “বি” হংস, শুদ্ধক বুজায়, আৰু “শুদ্ধ” নিৰ্মলক। কণ্ঠ-কেন্দ্ৰ হ’ল সেই স্থান য’ত বাক্ শুদ্ধ সচেতনতা হৈ পৰে।
विशुद्धे परमे चक्रे धृत्वा सोमकलाजलम् । मासेन न क्षयं याति वञ्चयित्वा मुखं रवेः ॥
viśuddhe parame cakre dhṛtvā soma-kalā-jalam | māsena na kṣayaṃ yāti vañcayitvā mukhaṃ raveḥ ||
অৰ্থ: পৰম বিশুদ্ধ চক্ৰত চন্দ্ৰকলাৰ অমৃত ধাৰণ কৰি, আৰু এইদৰে সূৰ্যৰ মুখৰ পৰা ৰক্ষা পাই, যোগীয়ে এমাহতো ক্ষীণ নহয়।
— গোৰক্ষশতক, শ্লোক 63 · সংস্কৃত মূল: গোৰক্ষশতক — Swami Kuvalayananda আৰু S. A. Shukla (Kaivalyadham, Lonavla) ৰ সমালোচনামূলক সংস্কৰণৰ GRETIL ই-পাঠ (Göttingen)
গ্ৰন্থই কয়, বিশুদ্ধত চন্দ্ৰৰ অমৃত ধাৰণ কৰিলে ক্ষয়ৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা যায়। ই কণ্ঠ-কেন্দ্ৰক খেচৰী আৰু প্ৰাণ-শক্তি সংৰক্ষণৰ সৈতে সংযুক্ত কৰে — এনে অনুশীলন কেৱল নিৰ্দেশনাৰ সৈতে দিয়া হয়।
অৰ্থ, স্থান আৰু ষোল পাপৰি

পদ্মক সুষুম্নাৰ বাটেদি কণ্ঠ অঞ্চলত ধ্যান কৰা হয়। ষট্চক্ৰনিৰূপণৰ উপস্থাপনত ইয়াৰ ষোল্লটা পাহি সংস্কৃত স্বৰৰ লগত জড়িত। বগা আকাশ-মণ্ডল, বীজ হং, সদাশিৱ আৰু শাকিনীয়ে অনুনাদ আৰু শুদ্ধিৰ এক প্ৰতীকী ক্ষেত্ৰ স্থাপন কৰে। ই এক সূক্ষ্ম কেন্দ্ৰ, আন নামেৰে থাইৰইড গ্ৰন্থি নহয়।
আকাশ ধ্বনিৰ সম্ভাৱনা
আকাশে নিজৰ ভিতৰৰ বস্তু নোহোৱাকৈয়ে সেইবোৰক স্থান দিয়ে। ধ্বনি মাধ্যমৰ জৰিয়তে বিস্তাৰিত হয় আৰু শ্ৰৱণে তাক গ্ৰহণ কৰে। সেয়েহে বিশুদ্ধ কেৱল কথা কোৱাৰ সৈতে নহয়, সেই আভ্যন্তৰীণ কোঠাৰ সৈতেও জড়িত, য'ত সংবেদনা, চিন্তা আৰু আন মানুহক তৎক্ষণাৎ প্ৰতিক্ৰিয়া নোহোৱাকৈ শুনিব পাৰি।
বাক্ যোগিক কৰ্ম
সত্যনিষ্ঠা (সত্য) মানে যিয়ে মনলৈ আহে তাকেই কোৱা নহয়। যোগিক বাক্যই শুদ্ধতা, প্ৰয়োজনীয়তা, সময় আৰু অহিংসা বিবেচনা কৰে। নীৰৱতাই সত্য ৰক্ষা কৰিব পাৰে, বা ভয় লুকুৱাব পাৰে; বাক্যই মুক্ত কৰিব পাৰে, বা উত্তেজনা নিৰ্গত কৰিব পাৰে। শুদ্ধি মানে শব্দই বহন কৰা শক্তিক চিনি পোৱা।
মন্ত্ৰ, কম্পন আৰু শুনা
মন্ত্ৰই ধ্বনি, উশাহ, মনোযোগ, অৰ্থ, দেৱতা আৰু পৰম্পৰাক সংযুক্ত কৰে। কণ্ঠত কম্পন অনুভৱ কৰিলে একাগ্ৰতাত সহায় হ’ব পাৰে, কিন্তু কম্পনেই দীক্ষা বা আৰোগ্যৰ প্ৰমাণ নহয়। উচ্চাৰণ আৰু মাত্ৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ; কিছুমান মন্ত্ৰ সৰ্বসাধাৰণৰ বাবে আৰু কিছুমান সঞ্চাৰণৰ বাবে সংৰক্ষিত।
জালন্ধৰ বন্ধ আৰু উজ্জায়ী
কণ্ঠই জালন্ধৰ বন্ধ আৰু উজ্জায়ীত অংশ লয়, কিন্তু দুয়োটাকে চক্ৰৰ চুটি পথলৈ সীমিত কৰা উচিত নহয়। থুতৰিত জোৰ, সংকুচিত উশাহ বা দীঘলীয়া কুম্ভকে ডিঙি, গলা আৰু হৃদ-ৰক্তবাহী প্ৰণালীত টান দিব পাৰে। শিক্ষকে কোণ, প্ৰচেষ্টা আৰু সময়সীমা ব্যক্তিৰ অনুসৰি সলনি কৰে।
এটা কোমল বিশুদ্ধ অনুশীলন
ডিঙি দীঘল, কঠোৰ নহোৱাকৈ আৰামেৰে বহক। উশাহ এৰোঁতে লাহেকৈ গুঞ্জন কৰক আৰু আওঁৱাজ নবঢ়োৱাকৈ কম্পন অনুভৱ কৰক। কেইবাটাও আৱৰ্তনৰ পাছত শুনাত বিশ্ৰাম লওক: প্ৰথমে বাহ্যিক ধ্বনি, তাৰ পাছত যি শান্ত ক্ষেত্ৰত ধ্বনি আহে। শেষত কোৱাৰ যোগ্য এটা সত্য আৰু দয়াময় বাক্য বাছি লওক — বা এটা অনাৱশ্যক বাক্য এৰি দিয়ক।
অভিব্যক্তিৰ পৰা বিস্তৃত সচেতনতালৈ
মনোযোগ যিমান সূক্ষ্ম হয়, ধ্বনি কেৱল “মই উৎপন্ন কৰা” বস্তু হৈ নাথাকে। মন্ত্ৰ আৰু নাদে চেতনাক সেই ক্ষেত্ৰ হিচাপে প্ৰকাশ কৰে য’ত কম্পন, শ্ৰোতা আৰু অৰ্থ একেলগে উদ্ভৱ হয়। এই ৰহস্যময় উন্মুক্তি ডাঙৰকৈ জপ কৰা বা কিনি অনা সক্ৰিয়কৰণৰ দ্বাৰা নহয়, নিৰন্তৰ অনুশাসনৰ দ্বাৰা বাঢ়ে।
ষোল্লটা স্বৰ আৰু ভাষাৰ সূক্ষ্ম ক্ষেত্ৰ
স্বৰবৰ্ণই তুলনামূলকভাৱে মুকলি পথেৰে ওলোৱা ঘোষ ধ্বনি বহন কৰে আৰু ব্যঞ্জনবৰ্ণক শ্ৰৱণযোগ্য বাক্য হ'ব দিয়ে। ষোল্লটা পাহিত সিহঁতৰ স্থান হোৱাৰ বাবে বিশুদ্ধৰ ভাষাৰ মূল আধাৰৰ সৈতে গভীৰ সম্বন্ধ আছে। তন্ত্ৰই আখৰবোৰক কেৱল ইচ্ছামতে দিয়া চিহ্ন বুলি নাভাবে; মন্ত্ৰ-সাধনাই ধ্বনিক শক্তি আৰু চেতনাৰ ক্ৰমিক অভিব্যক্তি বুলি চিনি পায়।
ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰতিটো সংস্কৃত অক্ষৰ সাৰ্বজনীন চিকিৎসা হৈ নপৰে। উচ্চাৰণ, অভিপ্ৰায়, ক্ৰম আৰু সঞ্চাৰণে অনুশীলনক গঢ় দিয়ে। প্ৰতীকে ভাষাৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা আৰু পবিত্ৰ ধ্বনিক শূন্য ব্ৰেণ্ডিঙত পৰিণত নকৰাৰ দায়িত্বৰ আহ্বান জনায়।
শুনাটো কোৱাটোৰ দৰেই গুৰুত্বপূৰ্ণ
কেৱল আত্ম-অভিব্যক্তিত গুৰুত্ব দিয়া কণ্ঠ-কেন্দ্ৰৰ শিক্ষা অসম্পূৰ্ণ হৈ থাকে। শ্ৰৱণ হৈছে আকাশৰ জ্ঞানেন্দ্ৰিয়, আৰু শুনিলে আন এটা বাস্তৱ তাৎক্ষণিক প্ৰতিৰোধ নোহোৱাকৈ ভিতৰলৈ আহিব পাৰে। দৈনিক সাধনাত উত্তৰ দিয়াৰ আগতে ৰৈ যাওক, বাক্য বহন কৰা উশাহ অনুভৱ কৰক আৰু সোধক শব্দবোৰ সত্য, উপযোগী আৰু সময়োচিত নেকি।
এই অনুশাসন পৰিপক্ক হোৱাৰ লগে লগে মৌনতা দমন নহয় আৰু বাক্য কেৱল নিঃসৰণ নহয়। দুয়োটা সম্পৰ্ক, শিক্ষা আৰু সত্যৰ সেৱা কৰা সচেতন কৰ্ম হৈ উঠে।
হৃদয়ৰ অনুনাদৰ পৰা আজ্ঞাৰ বিবেকলৈ
বিশুদ্ধ সম্পৰ্কমুখী হৃদয় আৰু বিবেকী আজ্ঞা-কেন্দ্ৰৰ মাজত অৱস্থিত। অনাহতত যি অনুভৱ কৰা হয়, সি স্পষ্ট বুজাবুজি আৰু দায়িত্বশীল কৰ্ম হৈ উঠাৰ আগতে ভাষাৰ শুদ্ধিৰ মাজেৰে পাৰ হ'ব লাগে। অতি সোনকালে কোৱা আবেগে সত্যক বিকৃত কৰিব পাৰে; আৰু যি অন্তৰ্দৃষ্টি কেতিয়াও বাণীত প্ৰকাশ নহয়, সি ব্যক্তিগত কল্পনা হৈয়েই থাকিব পাৰে।
এই মধ্যম কাৰ্য অধ্যয়ন আৰু শিক্ষাদানত দেখা যায়। সাধকে এখন পাঠ লয়, ভাষ্য শুনে, প্ৰশ্ন কৰে, শুদ্ধকৈ আবৃত্তি কৰে আৰু তাৰ পাছত বুজাখিনি আচৰণত প্ৰকাশ কৰে। ধ্বনি অভিজ্ঞতা আৰু জ্ঞানৰ মাজৰ সেতু হৈ পৰে। সেয়েহে শুদ্ধিৰ ভিতৰত অনিশ্চয়তা স্বীকাৰ কৰা, ভুল শুধৰোৱা আৰু বিভ্ৰান্তি লুকুৱাবলৈ আধ্যাত্মিক শব্দাৱলী ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাও অন্তৰ্ভুক্ত।
য'ত আধুনিক বিজ্ঞান এই শিক্ষাৰ সৈতে লগ হয়
জপ হ’ল বিশুদ্ধৰ শাস্ত্ৰীয় অনুশীলন, আৰু ই আটাইতকৈ অধিক গৱেষণা হোৱা অনুশীলনৰ ভিতৰতো এটা। ছন্দময় পাঠে উশাহ লেহেমীয়া কৰে আৰু হৃদস্পন্দনৰ ছন্দক সমন্বিত কৰে, আৰু ওঁ-জপক শান্ত আৱেগিক মস্তিষ্ক-অঞ্চলৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।
- Kalyani BG et al., International Journal of Yoga 2011 — শব্দ কৰি “ওঁ” জপৰ ফাংশনেল MRI (12 জন সুস্থ স্বেচ্ছাসেৱক, NIMHANS). ওঁ জপ কৰিলে এমিগডালাকে ধৰি লিম্বিক অঞ্চল নিষ্ক্ৰিয় হোৱাৰ সৈতে জড়িত বুলি পোৱা গ'ল, কিন্তু স্বেচ্ছাসেৱকে “স্স্স্স্” উচ্চাৰণ কৰোঁতে তেনে নহ'ল। সীমা: বাৰজন মানুহৰ এটা প্ৰাথমিক পৰীক্ষা; লেখকসকলে চিকিৎসামূলক ব্যৱহাৰৰ পৰামৰ্শ দিয়ে, কিন্তু তাক দেখুৱাব নোৱাৰে।
- Bernardi L et al., BMJ 2001 — জপমালা প্ৰাৰ্থনা আৰু যোগ মন্ত্ৰ আৰু স্বয়ংক্ৰিয় হৃদ-ৰক্তবাহী ছন্দ (23 জন সুস্থ প্ৰাপ্তবয়স্ক). মন্ত্ৰ বা আৱে মাৰিয়া পাঠ কৰিলে উশাহ প্ৰায় প্ৰতি মিনিটত ছয়বাৰলৈ লাহে লাহে হ'ল, হৃদ-ৰক্তবাহী ছন্দ সমকালীন হ'ল আৰু বেৰ'ৰিফ্লেক্সৰ সংবেদনশীলতা বাঢ়িল। সীমা: সুস্থ স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰ ওপৰত এটা সৰু গৱেষণাগাৰ অধ্যয়ন; ই উশাহৰ ছন্দৰ প্ৰভাৱ জুখিছিল, কোনো পৰম্পৰাত মন্ত্ৰৰ অৰ্থ বা শক্তি নহয়।
ই স্বৰ যোগৰ সৈতে কেনেকৈ সংযুক্ত
উশাহে বাক্য বহন কৰে, আৰু তাৰ গুণে শব্দৰ শক্তি সলনি কৰে। স্বৰ যোগে সাধকক কথা কোৱাৰ বা জপ কৰাৰ আগতে উশাহ গৰম, খৰখেদাকৈ, দুৰ্বল, সুসম নে স্বাভাৱিকভাৱে অন্তৰ্মুখী সেয়া লক্ষ্য কৰিবলৈ কয়। উজ্জায়ী আৰু মন্ত্ৰ অৱস্থা অনুসৰি বাছি লোৱা হয়; শুকান, বিৰক্ত বা উদ্বিগ্ন কণ্ঠ অধিক বলেৰে ভাল নহয়।
উজ্জায়ীৰ সম্পূৰ্ণ পথ-নিৰ্দেশিকা পঢ়ক · সক্ৰিয়কৰণৰ আগতে শুদ্ধি বুজি লওক
স্বৰ যোগৰ ভেটিৰ অধ্যয়ন কৰক আৰু চাওক উশাহ-পৰ্যবেক্ষণে এই বিষয়টোক দৈনন্দিন অনুশীলনৰ সৈতে কেনেকৈ সংযুক্ত কৰে।
অনুশীলন, পথ-প্ৰদৰ্শন আৰু স্বাস্থ্য
কণ্ঠনলী, মাত, জালন্ধৰ বন্ধ বা কুম্ভকত বল নকৰিব। বিষ, স্পষ্ট মূৰ ঘূৰোৱা, বায়ুৰ অভাৱ বা ভয়ত কঁপনি হ’লে ৰৈ যাওক। অবিৰাম মাত ভঙা, ঢোক গিলাত অসুবিধা, ডিঙিত ফুলা বা উশাহৰ লক্ষণৰ বাবে চিকিৎসাগত পৰীক্ষা প্ৰয়োজন। মন্ত্ৰ আৰু গুণগুণনি সহজ হৈ থাকক; দীক্ষিত অনুশীলনে নিজৰ পৰম্পৰা অনুসৰণ কৰে।
আপোনাৰ বাবে সঠিক পৰৱৰ্তী পদক্ষেপ কি?
এই নিৰ্দেশিত শুদ্ধি সেইসকলৰ বাবে উপযুক্ত যিসকলে চক্ৰসমূহৰ সৈতে লাহে লাহে কাম কৰিব বিচাৰে, কোনো জাগৰণৰ আগতে শুদ্ধিৰে আৰম্ভ কৰি। ই তৎক্ষণাত মুকলি হোৱা বা নিশ্চিত ফলৰ প্ৰতিশ্ৰুতি নিদিয়ে; অনুশীলন ব্যক্তিৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত হয়।
পৰৱৰ্তী পঢ়ক: আজ্ঞা চক্ৰ
স্বামী চৰণাশ্ৰিত গিৰি · স্বৰ যোগ পীঠ, ঋষিকেশ
সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন
কণ্ঠ চক্ৰক সত্যৰ সৈতে কিয় সংযুক্ত কৰা হয়?
কাৰণ বাক্য মনৰ বাহ্যিক প্ৰকাশ, আৰু পৰম্পৰাই মানে যে সত্য বাক্যই (সত্য) ইয়াক শুদ্ধ কৰে। মিছা আৰু কঠোৰ কথাই আন্তৰিক সংঘাত সৃষ্টি কৰে; সৎ, দয়ালু বাক্যই স্থিৰতা আনে। সেয়ে বিশুদ্ধৰ অনুশীলনত কেৱল উশাহ আৰু মন্ত্ৰ নহয়, বাক্যৰ নৈতিকতাও অন্তৰ্ভুক্ত।
উজ্জায়ী শ্বাস কি আৰু বিশুদ্ধৰ সৈতে ইয়াৰ কি সম্পৰ্ক?
উজ্জায়ী হ’ল স্বৰদ্বাৰত অলপ সংকোচনৰ সৈতে উশাহ লোৱা, যিয়ে সাগৰৰ দৰে কোমল শব্দ সৃষ্টি কৰে। ই মনোযোগ কণ্ঠত ৰাখে, উশাহ লাহী কৰে আৰু বহুতো অনুশীলনত জালন্ধৰ বন্ধৰ সৈতে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াক কোমল হৈ থাকিব লাগে; কণ্ঠ বা ডিঙিত টান লাগিলে বুজিব যে প্ৰয়াস অতি প্ৰবল।
ডিঙিৰ সমস্যাৰ অৰ্থ বিশুদ্ধ অৱৰুদ্ধ হোৱা হ’ব পাৰেনে?
মাত বহি যোৱা, থাইৰইডৰ সমস্যা, গলৰ বিষ বা গিলাত অসুবিধা প্ৰথমে চিকিৎসাৰ বিষয় আৰু চিকিৎসকে পৰীক্ষা কৰা উচিত। বিশুদ্ধ অসন্তুলনৰ পৰম্পৰাগত বৰ্ণনা — সত্য কোৱাত অসুবিধা, নুশুনা — চিন্তনৰ বাবে, ৰোগ নিৰ্ণয়ৰ বাবে নহয়। অনুশীলন ব্যক্তি আৰু তেওঁৰ অৱস্থা অনুসৰি নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।
জালন্ধৰ বন্ধ কি?
জালন্ধৰ বন্ধ হ'ল থুঁতৰি-বন্ধ: কুম্ভকৰ সময়ত কণ্ঠ বন্ধ কৰিবলৈ থুঁতৰিটো বুকুৰ ফালে নমাই অনা। ই হঠযোগ প্ৰদীপিকাৰ দহটা মুদ্ৰাৰ ভিতৰত এটা। ইয়াক শিক্ষকৰ লগত শিকা হয়, আৰু ডিঙিৰ সমস্যা, উচ্চ ৰক্তচাপ বা হৃদৰোগ থাকিলে ইয়াক এৰি চলা হয় বা সলনি কৰি লোৱা হয়।
মৌনতাই বিশুদ্ধ চক্ৰক কেনেকৈ সহায় কৰে?
মৌন, এক নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে নীৰৱতা, যি শক্তি সাধাৰণতে কথাত ব্যয় হয় তাক স্থিৰ হ’বলৈ দিয়ে আৰু মনোযোগ শুনাৰ ফালে ঘূৰায় — বাহিৰত আনৰ কথা আৰু ভিতৰত সূক্ষ্ম ধ্বনি। বহুতো সাধকে প্ৰতি সপ্তাহে এঘণ্টা বা এদিন মৌন ৰাখে। ইয়াক স্বাধীনভাৱে বাছি লোৱা উচিত আৰু আশে-পাশে থকাসকলৰ প্ৰতি দয়াৰে পালন কৰা উচিত।
স্বৰ যোগৰ বিশুদ্ধৰ সৈতে কি সম্পৰ্ক?
স্বৰে আকাশ তত্ত্ব, অৰ্থাৎ অৱকাশ-তত্ত্বক উশাহৰ এক বিশেষ অৱস্থা হিচাপে চিনি পায়, যিটো গ্ৰন্থবোৰত লৌকিক কৰ্মতকৈ ধ্যানৰ বাবে অধিক উপযোগী। এই অৱস্থা লক্ষ্য কৰিলে জপ কৰা বা মৌনভাৱে বহাই স্বৰক পোনপটীয়াকৈ কণ্ঠ-কেন্দ্ৰৰ তত্ত্ব আৰু উদ্দেশ্যৰ সৈতে সংযোগ কৰে।
উৎস
- নামযুক্ত সংস্কৃত সংস্কৰণত ষট্চক্ৰনিৰূপণৰ বিশুদ্ধ শ্লোক।
- প্ৰাণায়াম, বন্ধ আৰু নাদৰ বাবে হঠযোগ প্ৰদীপিকা, অধ্যায় 2–4।
- অহিংসা আৰু সত্যৰ বাবে পতঞ্জলি, যোগসূত্ৰ 2.30–2.36।
- US NCCIH, যোগ: আপুনি কি জনা প্ৰয়োজন.
- ষট্চক্ৰনিৰূপণ, শ্লোক 28 — পূৰ্ণানন্দ, ষট্চক্ৰনিৰূপণ — Arthur Avalon ৰ 1919 সংস্কৰণত সংস্কৃত পাঠ আৰু কালীচৰণৰ টীকা.
- গোৰক্ষশতক, শ্লোক 62 — গোৰক্ষশতক — Swami Kuvalayananda আৰু S. A. Shukla (Kaivalyadham, Lonavla) ৰ সমালোচনামূলক সংস্কৰণৰ GRETIL ই-পাঠ (Göttingen).
- গোৰক্ষশতক, শ্লোক 63 — গোৰক্ষশতক — Swami Kuvalayananda আৰু S. A. Shukla (Kaivalyadham, Lonavla) ৰ সমালোচনামূলক সংস্কৰণৰ GRETIL ই-পাঠ (Göttingen).
- Kalyani BG et al., International Journal of Yoga 2011 — শব্দ কৰি “ওঁ” জপৰ ফাংশনেল MRI (12 জন সুস্থ স্বেচ্ছাসেৱক, NIMHANS).
- Bernardi L et al., BMJ 2001 — জপমালা প্ৰাৰ্থনা আৰু যোগ মন্ত্ৰ আৰু স্বয়ংক্ৰিয় হৃদ-ৰক্তবাহী ছন্দ (23 জন সুস্থ প্ৰাপ্তবয়স্ক).
“বিশুদ্ধ চক্ৰ” সম্পৰ্কে পীঠৰ সৈতে কথা পাতক
আমাক আপোনাৰ স্বাস্থ্য, অনুশীলন আৰু আপুনি কি বিচাৰি আছে সেই বিষয়ে কওক; স্বামীজী বা কোনো আচাৰ্যই আপোনাৰ উপযোগী পথ পৰামৰ্শ দিব। বা বিনামূলীয়া সাত-দিনীয়া স্বৰ পত্ৰৰে আৰম্ভ কৰক।
স্বামী চৰণাশ্ৰিত গিৰিৰ পৰম্পৰাত শিক্ষা দিয়া · স্বৰ যোগ পীঠ সংস্থান, স্বৰ্গাশ্ৰম, ঋষিকেশ · এই পৃষ্ঠা স্বামীজীৰ পৰ্যালোচনাৰ অপেক্ষাত আছে · অনুশীলন প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ বাবে তেওঁৰ অৱস্থা অনুসৰি নিৰ্ধাৰিত।
আপোনাৰ অধ্যয়ন অব্যাহত ৰাখক
সাতোটা চক্ৰৰ সম্পূৰ্ণ শিক্ষা জানক, বৰ্তমানৰ পাঠ্যক্ৰমসমূহ চাওক, বা সুধি লওক আপোনাৰ অভিজ্ঞতা আৰু সুৰক্ষাৰ প্ৰয়োজনৰ বাবে কেনে ধৰণৰ পথ-প্ৰদৰ্শন উপযুক্ত।