Raja Yoga

চিত্তবৃত্তি — মনৰ বৃত্তিসমূহৰ বিষয়ে পতঞ্জলি

পতঞ্জলি যোগত চিত্ত আৰু পাঁচটা বৃত্তি: প্ৰমাণ, বিপৰ্যয়, বিকল্প, নিদ্ৰা আৰু স্মৃতি, আৰু মন স্থিৰ কৰাৰ অৰ্থ কি নহয়।

চমুকৈ

চিত্তবৃত্তি

পতঞ্জলিৰ যোগত চিত্ত হ’ল মন-ক্ষেত্ৰ, আৰু বৃত্তিসমূহ ইয়াৰ গতি বা বিন্যাস। যোগসূত্ৰ 1.5–11 এ সেইবোৰক প্ৰমাণ, বিপৰ্যয়, বিকল্প, নিদ্ৰা আৰু স্মৃতি হিচাপে ভাগ কৰিছে, প্ৰতিটো ক্লেশযুক্ত বা অক্লেশযুক্ত হ’ব পাৰে। নিৰোধৰ বাবে মনক আঘাত কৰাৰ বা উপযোগী চিন্তাক অস্বীকাৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই; ই অভ্যাস আৰু অনাসক্তিৰ দ্বাৰা সুশৃংখল স্থিৰতা বা নিয়ন্ত্ৰণক বুজায়, যাতে সচেতনতা প্ৰতিটো গতিৰ সৈতে সম্পূৰ্ণৰূপে একাকাৰ হৈ নাথাকে।

সোনকালে উত্তৰ

সাধাৰণ প্ৰশ্নৰ পোনপটীয়া উত্তৰ

যোগত চিত্ত কি?

যোগত চিত্ত হ’ল মনৰ ক্ষেত্ৰ — চিন্তা, অনুভৱ, স্মৃতি আৰু বোধৰ সমগ্ৰ আন্তৰিক যন্ত্ৰ, ইয়াক আকাৰ দিয়া সংস্কাৰসমূহ (saṃskāras) সহ। পতঞ্জলিৰ যোগৰ সংজ্ঞা হ’ল ইয়াৰ বৃত্তিসমূহৰ নিৰোধ। চিত্ত আত্মা নহয়; ই হ’ল সেইটো যাক আত্মা, অৰ্থাৎ দ্ৰষ্টাই, আলোকিত কৰে।

বৃত্তি কি?

বৃত্তি (vṛtti, “ঘূৰণি”) হৈছে মনৰ গতি বা ৰূপান্তৰ। পতঞ্জলিয়ে যোগসূত্ৰ 1.6 ত পাঁচ প্ৰকাৰ গণনা কৰিছে: প্ৰমাণ, বিপৰ্যয়, বিকল্প, নিদ্ৰা আৰু স্মৃতি। প্ৰতিটো ক্লিষ্ট বা অক্লিষ্ট হ'ব পাৰে। যোগে সিহঁতক নাইকিয়া নকৰে; সি সচেতনতাক সিহঁতৰ সোঁতত উটি যোৱাৰ পৰা মুক্ত কৰে।

যোগশ্চিত্তবৃত্তিনিৰোধঃৰ অৰ্থ কি?

Yogaś citta-vṛtti-nirodhaḥ, যোগসূত্ৰ 1.2, ৰ অৰ্থ “যোগ হ'ল মন-ক্ষেত্ৰৰ গতিসমূহৰ নিৰোধ।” নিৰোধ মানে সংযম বা বিৰতি, এনে এক সম্পূৰ্ণ স্থিৰতা যে দ্ৰষ্টা নিজৰ স্বৰূপত স্থিত হয় (1.3)। এয়া স্পষ্টতাৰ অৱস্থা, জড়তা বা দমন নহয়।

বৃত্তিসমূহ কেনেকৈ শান্ত হয়?

বৃত্তিবোৰ অভ্যাস (abhyāsa) আৰু বৈৰাগ্য (vairāgya)ৰ দ্বাৰা শান্ত হয়, পতঞ্জলিয়ে 1.12ত কয়। তেওঁ আধাৰো দিয়ে: ঈশ্বৰৰ প্ৰতি ভক্তি (1.23), মৈত্ৰী আৰু কৰুণাৰ বিকাশ (1.33), উশাহৰ প্ৰতি মনোযোগ (1.34) আৰু স্থিৰ একাগ্ৰতা। সময়ৰ লগে লগে মন নিজৰ উৎসত স্থিৰ হয়।

“চিত্তবৃত্তি” সম্পৰ্কে এতিয়াও প্ৰশ্ন আছে নেকি? নিজৰ ভাষাত সোধক; পীঠৰ এজন শিক্ষকে উত্তৰ দিয়ে।

পীঠলৈ WhatsApp কৰক

শাস্ত্ৰই কি কয়

योगश्चित्तवृत्तिनिरोधः।

yogaścittavṛttinirodhaḥ

অৰ্থ: যোগ হ’ল মনৰ বৃত্তিসমূহৰ নিৰোধ।

— যোগসূত্ৰ 1.2 · সংস্কৃত মূল: পতঞ্জলি, যোগসূত্ৰ — স্বৰ যোগ পীঠৰ সংস্কৃত-প্ৰধান সংগ্ৰহ

স্বয়ং যোগৰ সংজ্ঞা। পৰৱৰ্তী প্ৰতিটো সূত্ৰই ব্যাখ্যা কৰে মনৰ বৃত্তিবোৰ কেনেকৈ শান্ত হয় আৰু সিহঁত শান্ত হ'লে কি প্ৰকাশ পায়।

प्रमाणविपर्ययविकल्पनिद्रास्मृतयः।

pramāṇaviparyayavikalpanidrāsmṛtayaḥ|

অৰ্থ: মনৰ বৃত্তিসমূহ হ’ল প্ৰমাণ, বিপৰ্যয়, বিকল্প, নিদ্ৰা আৰু স্মৃতি।

— যোগসূত্ৰ 1.6 · সংস্কৃত মূল: পতঞ্জলি, যোগসূত্ৰ — স্বৰ যোগ পীঠৰ সংস্কৃত-প্ৰধান সংগ্ৰহ

পতঞ্জলিয়ে “বৃত্তি”সমূহ অস্পষ্ট কৰি এৰি দিয়া নাই: তেওঁ পাঁচটাৰ নাম দিছে। সঠিক জ্ঞানো এটা বৃত্তি — প্ৰশ্নটো সত্য বা ভুলৰ নহয়, বৰঞ্চ সচেতনতা সেই গতিৰ সৈতে একাত্ম হৈছে নে নাই সেয়া।

পাঁচ বৃত্তি

প্ৰমাণ, বিপৰ্যয়, বিকল্প, নিদ্ৰা আৰু স্মৃতিয়ে জ্ঞান, ভুল, ভাষা-ভিত্তিক গঠন, টোপনি আৰু স্মৃতি সামৰি লয়। শুদ্ধ চিন্তাও বৃত্তি; প্ৰশ্নটো হৈছে একাত্মবোধ আৰু বন্ধন, চিন্তা নৈতিকভাৱে বেয়া নে নহয় সেয়া নহয়।

নিৰোধ দমন নহয়

বলেৰে দমনে সংঘাত বঢ়াব পাৰে। পতঞ্জলিয়ে দীঘলীয়া অনুশীলন, অনাসক্তি, একাগ্ৰতা আৰু একাধিক আশ্ৰয়ৰ বিধান দিছে। অনুবাদত নিৰোধৰ প্ৰযুক্তিগত গভীৰতা সুৰক্ষিত হৈ থকা উচিত।

দাপোণ হিচাপে উশাহ

স্বৰ পৰ্যবেক্ষণে দেখুৱায় যে মানসিক গতিৰ লগে লগে উশাহৰ গুণ কিমান সোনকালে সলনি হয়। এয়া এটা পৰ্যবেক্ষণগত সম্পৰ্ক, এটা নাকৰ পাহি মানসিক ৰোগৰ নিদান বুলি প্ৰমাণ নহয়।

মন-ক্ষেত্ৰ চিন্তাৰ ধাৰাতকৈ অধিক

চিত্তত সেই কাৰ্যশীল ক্ষেত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত, য’ত প্ৰত্যক্ষ, স্মৃতি, কল্পনা, নিদ্ৰা আৰু যথাৰ্থ জ্ঞান উদ্ভৱ হয়। বৃত্তি মানে সেই ক্ষেত্ৰৰ এক গতি বা অৱস্থা। যোগে যন্ত্ৰটো নষ্ট নকৰে; ই দ্ৰষ্টাক প্ৰতিটো গতিৰ সৈতে বাধ্যতামূলক পৰিচয়ৰ পৰা মুক্ত কৰে।

দমন নিৰোধ কিয় নহয়

চিন্তাক ভূগৰ্ভলৈ জোৰ কৰি পঠিয়ালে টান বাঢ়িব পাৰে আৰু বীজটো সক্ৰিয় হৈ থাকিব পাৰে। অভ্যাসে স্থিৰতা বিকশিত কৰে আৰু বৈৰাগ্যই আঁকোৱালি লোৱা এৰি দিয়ে। দুয়ো মিলি গতিক বজাই ৰখা অৱস্থাবোৰ সলনি কৰে, যাৰ ফলত শান্তি জোৰ কৰি চপোৱা নহৈ স্থিৰ হয়।

বিক্ষুব্ধ মনক কোনে জানে?

আমি কওঁ “মোৰ মন অশান্ত” কাৰণ অশান্তি জনা যায়। যোগ এই প্ৰত্যক্ষ তথ্যৰ পৰা আৰম্ভ হয়: সলনি হৈ থকা মন সচেতনতাৰ বিষয় আৰু সেয়েহে সচেতনতাৰ স্বৰূপক নিঃশেষ কৰিব নোৱাৰে। ধ্যানে অনুভৱত এই পাৰ্থক্যৰ পৰীক্ষা কৰে।

প্ৰমাণ যথাৰ্থ জ্ঞান, তথাপি বৃত্তি

প্ৰত্যক্ষ, অনুমান আৰু বিশ্বাসযোগ্য সাক্ষ্যই প্ৰমাণিত জ্ঞান দিব পাৰে। যোগে সেইবোৰক নাকচ নকৰে। ই লক্ষ্য কৰে যে শুদ্ধ জ্ঞানো চিত্তৰ এটা গঠন—নিজৰ ক্ষেত্ৰত উপযোগী, কিন্তু দ্ৰষ্টাৰ সমান নহয়। এই পাৰ্থক্যই যুক্তি আৰু শাস্ত্ৰক সাধনাৰ পথ দেখুৱাবলৈ দিয়ে, আনহাতে ধাৰণাগত জ্ঞানক প্ৰত্যক্ষ নিমগ্নতা বা চূড়ান্ত মুক্তি বুলি ভুল কৰাত বাধা দিয়ে।

বিপৰ্যয় হৈছে এটা বস্তুক আন এটা বস্তু বুলি ভুল কৰা

ভ্ৰম হৈছে সেই জ্ঞান যিটো নিজৰ বিষয়ৰ প্ৰকৃত ৰূপত প্ৰতিষ্ঠিত নহয়। ধ্যানত আশাই অনুভূতিক আকাৰ দি আত্মবিশ্বাসী ভুল ব্যাখ্যা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। প্ৰচেষ্টাৰ কাৰণে হোৱা চাপক চক্ৰ-সক্ৰিয়কৰণ বুলি কোৱা হ’ব পাৰে; ভয়াতুৰ চিন্তাক বাহিৰৰ আক্ৰমণ বুলি ধৰা হ’ব পাৰে। যোগে অধিক স্পষ্ট নিৰীক্ষণ, প্ৰমাণিত জ্ঞানৰ সাধন আৰু পথ-প্ৰদৰ্শনৰ দ্বাৰা সংশোধন বিচাৰে, প্ৰতিটো প্ৰথম ব্যাখ্যাকে পবিত্ৰ বুলি ৰক্ষা কৰিবলৈ নহয়।

বিকল্পই শব্দৰ শক্তি দেখুৱায়

ভাষাৰ পৰা ধাৰণাগত নিৰ্মাণ হ’ব পাৰে, সংশ্লিষ্ট বস্তু উপস্থিত নাথাকিলেও। শব্দই অনুশীলনক সংগঠিত কৰিব আৰু সূক্ষ্ম শিক্ষা সঞ্চাৰ কৰিব পাৰে, কিন্তু কল্পিত সিদ্ধিও সৃষ্টি কৰিব পাৰে। “মই জাগ্ৰত” বুলি পুনৰাবৃত্তি কৰিলেই জাগৰণ প্ৰতিষ্ঠিত নহয়। ধ্যানে দেখুৱায় যে নাম, স্মৃতি আৰু সংযোগে এটা বাক্যৰ চাৰিওফালে কেনেকৈ এখন জগত গঢ়ি তোলে, আৰু মনোযোগে সেই বাক্যটোক তাৰ দ্বাৰা সম্পূৰ্ণৰূপে চালিত নোহোৱাকৈ কেনেকৈ জানিব পাৰে।

নিদ্ৰা আৰু স্মৃতিও চিত্তৰ বৃত্তি

টোপনি যোগিক বিশ্লেষণৰ পৰা অনুপস্থিত নহয়; ইয়াৰ অভাৱৰ লগত জড়িত এক জ্ঞানাত্মক আধাৰ আছে আৰু স্মৃতিয়ে অনুভৱ কৰা বস্তুবোৰ ধৰি ৰাখে। বাৰে বাৰে সময় হেৰুৱাই পেলোৱা ধ্যানকাৰী কেৱল টোপনিয়েই গৈ থাকিব পাৰে। স্মৃতিয়ে নিৰ্দেশ উভতাই আনিব পাৰে, আঘাত আৰু বাসনাও পুনৰাবৃত্তি কৰিব পাৰে। সাধনাই স্মৃতিক অন্ধভাৱে মচি নেপেলায়; ই পৰিচয় আৰু সেই বাধ্যতামূলক শক্তি সলনি কৰে, যাৰ দ্বাৰা স্মৰণে বৰ্তমানৰ প্ৰতিক্ৰিয়া সৃষ্টি কৰে।

ক্লেশযুক্ত আৰু অক্লেশযুক্ত বৃত্তিসমূহ নিজৰ ফলৰ দ্বাৰা পৃথক হয়

বৃত্তিৰ পাঁচ প্ৰকাৰ ক্লিষ্ট বা অক্লিষ্ট—ক্লেশযুক্ত বা ক্লেশমুক্ত—হ’ব পাৰে। শোষণৰ বাবে ব্যৱহৃত সঠিক চিন্তাও ক্লেশতে বন্দী হৈ থাকে; বিবেকক পথ দেখুওৱা এটা ধাৰণাই মুক্তিক সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ ফলত সকলো মানসিক ক্ৰিয়াকলাপ সমানে বেয়া বুলি ভবা সৰল ধাৰণাটো ৰোধ হয়। ব্যৱহাৰিক প্ৰশ্নটো হ’ল, কোনো গতিয়ে অজ্ঞানতা, আসক্তি আৰু দ্বেষ বৃদ্ধি কৰে নে স্পষ্টতা আৰু মুক্তিৰ সেৱা কৰে।

অভ্যাস আৰু বৈৰাগ্যই নিৰোধক স্থিৰ কৰে

অনুশীলনে বাৰে বাৰে স্থিৰতা স্থাপন কৰে, আনহাতে অনাসক্তিয়ে অধিকাৰ আৰু প্ৰতিৰোধৰ ইন্ধন আঁতৰায়। দমনে দৃশ্যমান চিন্তাৰ ওপৰত বল প্ৰয়োগ কৰে আৰু তাৰ কাৰণবোৰ সক্ৰিয় কৰি এৰি দিয়ে। অভ্যাস আৰু বৈৰাগ্যই সেই পৰিস্থিতিবোৰ সলনি কৰে যিবোৰৰ পৰা বৃত্তি উঠে। ফলস্বৰূপ প্ৰশান্তি সজাগ আৰু উপলব্ধ, অসাড় নহয়। প্ৰয়োজন হ’লে ই চিন্তা ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে আৰু কাম শেষ হ’লে এৰি দিব পাৰে।

স্পষ্ট মনে চিন্তা কৰাৰ সামৰ্থ্য বজাই ৰাখে

নিৰোধে সাধকক পৰিকল্পনা কৰা, শিকা বা আনৰ যত্ন লোৱাত অক্ষম নকৰে। ই যন্ত্ৰটোৰ ব্যৱহাৰত স্বাধীনতা ঘূৰাই দিয়ে। কোনো কামৰ বাবে চিন্তা উদয় হ’ব পাৰে, সম্পূৰ্ণ পৰিচয় নহৈ, আৰু প্ৰয়োজন শেষ হ’লে শান্ত হ’ব পাৰে। এই কাৰ্যগত স্বাধীনতা শূন্যতাৰ প্ৰদৰ্শনতকৈ অধিক অৰ্থপূৰ্ণ। ই তেতিয়া দেখা যায়, যেতিয়া জ্ঞান, স্মৃতি আৰু কল্পনাই ভয়, আসক্তি বা অহংবোধক স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে পোহাৰ সলনি বিবেকৰ সেৱা কৰে। স্পষ্টতা সঁহাৰিশীল হৈয়ে থাকে।

য'ত আধুনিক বিজ্ঞান এই শিক্ষাৰ সৈতে লগ হয়

মনোযোগ আৰু ধ্যানৰ ওপৰত আধুনিক গৱেষণাই একেটা ক্ষেত্ৰৰেই অধ্যয়ন কৰে—মন কেনেকৈ চলে আৰু প্ৰশিক্ষণে তাক কেনেকৈ সলনি কৰে—আৰু ই কি দেখুৱাব পাৰে তাৰ ক্ষেত্ৰত সৎ সীমাৰ সৈতে।

ই স্বৰ যোগৰ সৈতে কেনেকৈ সংযুক্ত

উশাহে চিত্তৰ তাৎক্ষণিক দাপোণ দিয়ে। চিন্তা দ্ৰুত হ’লে স্বৰ প্ৰায়ে খহতা বা অনিয়মীয়া হয়; মনোযোগ স্থিৰ হ’লে প্ৰবাহ সাধাৰণতে অধিক সূক্ষ্ম হৈ পৰে। চেতনাক কেৱল শ্বসনলৈ সীমিত নকৰাকৈ এই সম্বন্ধ পৰ্যবেক্ষণ কৰক। মন, উশাহ আৰু চেতনাৰ অধ্যয়ন কৰক.

স্বৰ যোগৰ ভেটিৰ অধ্যয়ন কৰক আৰু চাওক উশাহ-পৰ্যবেক্ষণে এই বিষয়টোক দৈনন্দিন অনুশীলনৰ সৈতে কেনেকৈ সংযুক্ত কৰে।

অনুশীলন, পথ-প্ৰদৰ্শন আৰু স্বাস্থ্য

“মন নিয়ন্ত্ৰণ কৰক” বুলি কৈ জোৰ-জবৰদস্তি, আৱেগিক অস্বীকাৰ বা মানসিক স্বাস্থ্যৰ চিকিৎসা বন্ধ কৰাক ন্যায্য প্ৰতিপন্ন নকৰিব।

আপোনাৰ বাবে সঠিক পৰৱৰ্তী পদক্ষেপ কি?

পাঠ্যক্ৰমবোৰ সেইসকল লোকৰ বাবে উপযুক্ত যিয়ে অনলাইনেৰে বা ঋষিকেশৰ আশ্ৰমত গুৰুৰ সৈতে স্থিৰ, পদে পদে অনুশীলন বিচাৰে। সাধাৰণ পাঠ্যক্ৰম কোনো বিশেষ স্বাস্থ্য অৱস্থা বা তীব্ৰ সংকটৰ বাবে সঠিক প্ৰথম পদক্ষেপ নহয়; তাৰ বাবে ব্যক্তিজনৰ অৱস্থা অনুসৰি নিৰ্ধাৰিত অনুশীলন লাগে।

স্বামী চৰণাশ্ৰিত গিৰি · স্বৰ যোগ পীঠ, ঋষিকেশ

সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন

চিত্ত আৰু মগজু একে নেকি?

নহয়। চিত্ত হৈছে ভিতৰৰ পৰা অনুভৱ কৰা মন-ক্ষেত্ৰৰ এক যৌগিক শ্ৰেণী; মগজু হৈছে স্নায়ুবিজ্ঞানে অধ্যয়ন কৰা এক ভৌতিক অংগ। মগজুৰ কাৰ্যকলাপ মানসিক জীৱনৰ সৈতে চলে, আৰু গৱেষণাই ধ্যানৰ সৈতে হোৱা পৰিৱৰ্তন জুখিব পাৰে, কিন্তু যৌগিক মানচিত্ৰই অনুভূতি আৰু সচেতনতাৰ সৈতে ইয়াৰ সম্পৰ্কৰ বৰ্ণনা কৰে, স্নায়ুৰ নহয়।

যোগে সকলো চিন্তা বন্ধ কৰিব বিচাৰেনে?

মনক শূন্য কৰা বা চিন্তা কৰিব নোৱাৰা কৰাৰ অৰ্থত নহয়। নিৰোধে সচেতনতাক চিন্তাৰ সৈতে বাধ্যতামূলক একাত্মতাৰ পৰা মুক্ত কৰে। যোগীয়ে এতিয়াও চিন্তা কৰে, পৰিকল্পনা কৰে আৰু মনত ৰাখে, কিন্তু স্পষ্টতা আৰু পছন্দৰে। গভীৰ ধ্যানে নীৰৱতাৰ সময় আনিব পাৰে; সাধাৰণ জীৱনত শান্ত, স্পষ্ট মন ব্যৱহাৰ হয়।

ক্লিষ্ট আৰু অক্লিষ্ট বৃত্তি কি?

পতঞ্জলিয়ে (1.5) কয় যে প্ৰতিটো বৃত্তি হয় ক্লিষ্ট, অবিদ্যা আৰু আসক্তিৰ দৰে ক্লেশৰ দ্বাৰা ৰঞ্জিত, নহয় অক্লিষ্ট, সেইবোৰৰ পৰা মুক্ত। বিবেকযুক্ত জ্ঞান আৰু ভক্তি ক্লেশ-ৰহিত গতি যিয়ে মনক মুক্ত কৰাত সহায় কৰে; তৃষ্ণা আৰু ভয় ক্লেশকাৰী যিবোৰে ইয়াক বান্ধি ৰাখে।

সংস্কাৰ কি?

সংস্কাৰ হ'ল অনুভৱ আৰু কৰ্মই এৰি যোৱা ছাপ, যিবোৰ চিত্তত সঞ্চিত হৈ থাকে আৰু ভৱিষ্যতৰ চিন্তা আৰু প্ৰতিক্ৰিয়াক আকাৰ দিয়ে। বাৰে বাৰে হোৱা প্ৰতিক্ৰিয়াই সেইবোৰক খাঁজৰ দৰে গভীৰ কৰে। যোগে স্থিৰতা আৰু স্পষ্টতাৰ নতুন সংস্কাৰ সৃষ্টি কৰে, আৰু ইয়াৰ শিখৰত এইবোৰো বীজহীন তন্ময়তাত অতিক্ৰম হৈ যায়।

চিত্তৰ মনস্, বুদ্ধি আৰু অহংকাৰৰ সৈতে কি সম্পৰ্ক?

পিছৰ বেদান্ত আৰু সাংখ্যই মনস্ (অনুভৱ আৰু সন্দেহ কৰা মন), বুদ্ধি (বিবেক), অহংকাৰ (“মই”-গঢ়োঁতা) আৰু চিত্ত (স্মৃতি-ভাণ্ডাৰ)ৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰে। পতঞ্জলিয়ে চিত্তক সমগ্ৰ আন্তৰিক যন্ত্ৰৰ বাবে অধিক ব্যাপক অৰ্থত ব্যৱহাৰ কৰে। অংশবোৰ জনাটোৱে ধ্যানত মনক অধিক সঠিকভাৱে লক্ষ্য কৰাত সহায় কৰে। উশাহ সলনি হোৱাৰ লগে লগে স্বৰ-অনুশীলনে চাৰিওটাকে কাম কৰা দেখে।

উশাহে মনৰ বৃত্তিসমূহক কেনেকৈ প্ৰভাৱিত কৰে?

হঠযোগ প্ৰদীপিকাই কয় যে উশাহ চলিলে মন চলে, আৰু উশাহ স্থিৰ হ’লে মন স্থিৰ হয়। পতঞ্জলিয়েও মন স্থিৰ কৰাৰ উপায় হিচাপে উশাহ নিয়ন্ত্ৰণ দিছে। স্বৰ পৰ্যবেক্ষণে ইয়াক দৈনন্দিন অনুশীলনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে: চিন্তা আৰু মনৰ ভাৱ উদয় হোৱাৰ লগে লগে উশাহৰ পৰিৱৰ্তন লক্ষ্য কৰা।

উৎস

“চিত্তবৃত্তি” সম্পৰ্কে পীঠৰ সৈতে কথা পাতক

আমাক আপোনাৰ স্বাস্থ্য, অনুশীলন আৰু আপুনি কি বিচাৰি আছে সেই বিষয়ে কওক; স্বামীজী বা কোনো আচাৰ্যই আপোনাৰ উপযোগী পথ পৰামৰ্শ দিব। বা বিনামূলীয়া সাত-দিনীয়া স্বৰ পত্ৰৰে আৰম্ভ কৰক।

স্বামী চৰণাশ্ৰিত গিৰিৰ পৰম্পৰাত শিক্ষা দিয়া · স্বৰ যোগ পীঠ সংস্থান, স্বৰ্গাশ্ৰম, ঋষিকেশ · এই পৃষ্ঠা স্বামীজীৰ পৰ্যালোচনাৰ অপেক্ষাত আছে · অনুশীলন প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ বাবে তেওঁৰ অৱস্থা অনুসৰি নিৰ্ধাৰিত।

আপোনাৰ অধ্যয়ন অব্যাহত ৰাখক

ৰাজযোগৰ সম্পূৰ্ণ শিক্ষা জানক, বৰ্তমানৰ পাঠ্যক্ৰমসমূহ চাওক, বা সুধি লওক আপোনাৰ অভিজ্ঞতা আৰু সুৰক্ষাৰ প্ৰয়োজনৰ বাবে কেনে ধৰণৰ পথ-প্ৰদৰ্শন উপযুক্ত।