সমাধি কি? পতঞ্জলি যোগত অৰ্থ আৰু অৱস্থাসমূহ
সমাধি অতিৰঞ্জন নোহোৱাকৈ: পতঞ্জলি যোগত তন্ময়তা, ইয়াৰ স্তৰভেদ, ধ্যানৰ সৈতে সম্পৰ্ক, আৰু কিয় ই টোপনি, অজ্ঞান হোৱা, বিচ্ছিন্নতা বা প্ৰতিশ্ৰুতি নহয়।
সমাধি কি? পতঞ্জলি যোগত অৰ্থ আৰু অৱস্থাসমূহ
সমাধি হ'ল ধ্যানমূলক তন্ময়তা য'ত বাছি লোৱা বিষয়টো “মই ইয়াৰ বিষয়ে ভাবি আছো” এই সাধাৰণ অনুভৱৰ দ্বাৰা আৱৰিত নহয়। পতঞ্জলিয়ে বহুতো ৰূপ আৰু আধাৰৰ বৰ্ণনা কৰে, য'ত ক্ৰমান্বয়ে সূক্ষ্মতৰ ধাৰণাগত বিষয়বস্তুৰ সৈতে আৰু নোহোৱাকৈ তন্ময়তা অন্তৰ্ভুক্ত। আন পৰম্পৰাই সবিকল্প আৰু নিৰ্বিকল্পৰ দৰে বেলেগ শ্ৰেণীবিভাজন ব্যৱহাৰ কৰে। সমাধি কেৱল টোপনি, অজ্ঞান হোৱা, বিচ্ছিন্নতা, আৱেগিক উন্মাদনা বা শিক্ষকে সময়সূচীত প্ৰতিশ্ৰুতি দিব পৰা ট্ৰান্স নহয়।
সাধাৰণ প্ৰশ্নৰ পোনপটীয়া উত্তৰ
সৰল ভাষাত সমাধি কি?
সৰল ভাষাত, সমাধি হ'ল সম্পূৰ্ণ তন্ময়তা: মনোযোগ নিজৰ বিষয়ৰ সৈতে ইমান সম্পূৰ্ণকৈ একাত্ম হয় যে কেৱল বিষয়টোৱেই উদ্ভাসিত হয় আৰু পৃথক ধ্যানকাৰীৰ অনুভৱ খহি পৰে। পতঞ্জলিয়ে ইয়াক যোগসূত্ৰ 3.3 ত বৰ্ণনা কৰিছে। ইয়াৰ উচ্চতম ৰূপত ই বান্ধোনৰ প্ৰতিটো বীজৰ পৰা মুক্তি।
নিৰ্বিকল্প সমাধি কি?
নিৰ্বিকল্প সমাধি হৈছে মানসিক ভেদ বা ৰূপবিহীন নিমগ্নতা—কোনো বিষয় অবিহনে নিজৰ মাজতে সচেতনতাৰ বিশ্ৰাম। ই পতঞ্জলিৰ নিৰ্বীজ বা বিষয়মুক্ত নিমগ্নতাৰ (1.51) সৈতে মিলে। ইয়াৰ বিপৰীতে সবিকল্প সমাধিত জ্ঞাতা, জ্ঞান আৰু জ্ঞেয়ৰ মাজত কিছু সূক্ষ্ম ভেদ থাকি যায়।
সবীজ আৰু নিৰ্বীজ সমাধিৰ মাজত পাৰ্থক্য কি?
সবীজ সমাধি হ'ল “বীজৰ সৈতে” তন্ময়তা — ই এটা বস্তুৰ ওপৰত আধাৰিত আৰু এনে সংস্কাৰ এৰি যায় যিবোৰ ভৱিষ্যতৰ চিন্তাত অংকুৰিত হ'ব পাৰে। নিৰ্বীজ সমাধি “বীজহীন”: যেতিয়া সেইটোও শান্ত হয়, পতঞ্জলিয়ে 1.51 ত কয়, সকলো শান্ত হয়। ই ৰাজযোগৰ পৰাকাষ্ঠা আৰু মুক্তিৰ দুৱাৰদলি।
সমাধি নিজেই ঘটিব পাৰেনে?
সমাধি সাধাৰণতে দীঘলীয়া অনুশীলনৰ ফল, যদিও পৰম্পৰাই গভীৰ প্ৰৱণতাৰ সৈতে জন্ম লোৱা বা হঠাতে কৃপা পোৱা মানুহৰ কথা লিপিবদ্ধ কৰিছে। পতঞ্জলিয়ে কয় যে কিছুমানে ইয়াক জন্মৰ পৰা পায় (bhava-pratyaya) আৰু আনে শ্ৰদ্ধা, বীৰ্য, স্মৃতি, একাগ্ৰতা আৰু প্ৰজ্ঞাৰ জৰিয়তে (1.19–20)। বেছিভাগৰ বাবে স্থিৰ অনুশীলনেই পথ।
“সমাধি কি: পতঞ্জলি যোগত অৰ্থ আৰু স্তৰ” সম্পৰ্কে এতিয়াও প্ৰশ্ন আছে নেকি? নিজৰ ভাষাত সোধক; পীঠৰ এজন শিক্ষকে উত্তৰ দিয়ে।
শাস্ত্ৰই কি কয়
तदेवार्थमात्रनिर्भासं स्वरूपशून्यमिव समाधिः।
tadevārthamātranirbhāsaṃ svarūpaśūnyamiva samādhiḥ
অৰ্থ: তন্ময়তা সেই একেটা ধ্যানেই, যেতিয়া কেৱল বিষয়টোহে উদ্ভাসিত হয় আৰু মন নিজৰ ৰূপৰ পৰা শূন্য যেন লাগে।
— যোগসূত্ৰ 3.3 · সংস্কৃত মূল: পতঞ্জলি, যোগসূত্ৰ — স্বৰ যোগ পীঠৰ সংস্কৃত-প্ৰধান সংগ্ৰহ
পতঞ্জলিয়ে সমাধিক সংজ্ঞায়িত কৰিছে অভিজ্ঞতাৰ ওপৰত ই কি কৰে সেইটোৰ দ্বাৰা: কেৱল বিষয়টোৱেই উজ্জ্বল হয়, আৰু মন নিজৰ ৰূপৰ পৰা শূন্য হোৱা যেন লাগে। এয়া দৰ্শনৰ ৰূপান্তৰ, শূন্যতা নহয়।
तस्यापि निरोधे सर्वनिरोधान्निर्बीजः समाधिः।
tasyāpi nirodhe sarvanirodhānnirbījaḥ samādhiḥ|
অৰ্থ: যেতিয়া সেইটোও নিৰুদ্ধ হয়, আৰু সকলো নিৰুদ্ধ হয়, তেতিয়া নিৰ্বীজ সমাধি হয়।
— যোগসূত্ৰ 1.51 · সংস্কৃত মূল: পতঞ্জলি, যোগসূত্ৰ — স্বৰ যোগ পীঠৰ সংস্কৃত-প্ৰধান সংগ্ৰহ
প্ৰথম অধ্যায়ৰ শেষৰ সূত্ৰই অন্তিম পদক্ষেপ বৰ্ণনা কৰে: যেতিয়া সৰ্বোচ্চ নিমগ্নতাৰ সংস্কাৰো নিৰুদ্ধ হয়, তেতিয়া বান্ধিবলৈ একো নাথাকে। এয়াই নিৰ্বীজ সমাধি।
এটা সংজ্ঞা কিয় যথেষ্ট নহয়
যোগসূত্ৰই সম্প্ৰজ্ঞাত আৰু অসম্প্ৰজ্ঞাত, সবীজ আৰু নিৰ্বীজ, আৰু ক্ৰমিক সমাপত্তিৰ আলোচনা কৰে। পিছৰ বেদান্ত, তন্ত্ৰ, বৌদ্ধ আৰু ভক্তিমূলক পৰম্পৰাবোৰে বেলেগ বেলেগ তত্ত্বমীমাংসীয় মানচিত্ৰত সম্পৰ্কিত শব্দ ব্যৱহাৰ কৰে।
সমাধি আৰু দৈনন্দিন জীৱন
অস্থায়ী সলনি হোৱা অভিজ্ঞতাই একক মাপকাঠী নহয়। বিবেক, অনাসক্তি আৰু ক্লেশ হ্ৰাস গুৰুত্বপূৰ্ণ। নৈতিক অৱনতিয়ে উচ্চতৰ সিদ্ধিৰ দাবীৰ বিৰোধিতা কৰে।
স্বৰ আৰু অন্তৰ্মুখীতা
স্বৰ পৰম্পৰাই সুষুম্না প্ৰবাহক অন্তৰ্মুখী মনোযোগৰ সৈতে জড়িত কৰে। ক্ষণস্থায়ী দ্বিপাক্ষিক বায়ুপ্ৰবাহৰ অনুভূতিক সমাধিৰ প্ৰমাণ বুলি প্ৰচাৰ নকৰিব।
সমাধিৰ প্ৰকাৰ: সবিকল্প আৰু নিৰ্বিকল্প; সবীজ আৰু নিৰ্বীজ
“সমাধিৰ প্ৰকাৰ” উৎস অনুসৰি বুজাব লাগে। পিছৰ বেদান্তিক আৰু যোগিক শিক্ষাই প্ৰায়ে সবিকল্প সমাধি—য'ত কিছু ভেদ বা ধাৰণাগত আধাৰ থাকে—ৰ তুলনা নিৰ্বিকল্প সমাধিৰ সৈতে কৰে, য'ত তেনে গঠন শান্ত হৈ যায়। পতঞ্জলিয়ে অধিক সঠিকভাৱে সমৰ্থিত বা “বীজযুক্ত” সবীজ সমাধি আৰু নিৰ্বীজ সমাধিৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰে, য'ত আধাৰৰ বীজটোকো ত্যাগ কৰা হয়। এই যুগল সম্পৰ্কীয় প্ৰশ্নবোৰ পোহৰাই তোলে, কিন্তু প্ৰতিটো সম্প্ৰদায়ত এইবোৰক হুবহু প্ৰতিশব্দ বুলি ধৰি লোৱা উচিত নহয়।
| পৰিভাষা | মুখ্য গুৰুত্ব | গুৰুত্বপূৰ্ণ সাৱধানতা |
|---|---|---|
| সবিকল্প | কিছু ভেদ, আধাৰ বা জ্ঞান-গঠনসহ তন্ময়তা | পাছৰ পৰম্পৰাত অৰ্থ সলনি হয় |
| নিৰ্বিকল্প | ধাৰণাগত ভেদৰ ঊৰ্ধ্বৰ তন্ময়তা | পতঞ্জলিৰ মুখ্য কাৰিকৰী যুগল নহয় |
| সবীজ | বীজ বা আধাৰযুক্ত সমাধি | ক্ৰমান্বয়ে অধিক সূক্ষ্ম সহায় অন্তৰ্ভুক্ত কৰে |
| নিৰ্বীজ | নিৰ্বীজ সমাধি | কেৱল তীব্ৰতাৰে প্ৰমাণিত কৰিব নোৱাৰি |
তন্ময়তা ক্ৰমে অধিক সূক্ষ্ম আধাৰৰ সহায়ত উন্মোচিত হয়
পতঞ্জলিয়ে স্থূল আৰু সূক্ষ্ম বিষয়ৰ সৈতে জড়িত সমাপত্তিৰ বৰ্ণনা কৰিছে, য'ত ধাৰণাগত গঠন ক্ৰমান্বয়ে স্বচ্ছ হৈ যায়। সবীজ সমাধিত এতিয়াও বীজ বা আধাৰ থাকে; নিৰ্বীজে সেই বীজৰো সিপাৰে ইংগিত কৰে। এই পাৰ্থক্যবোৰে প্ৰতিটো তীব্ৰ অৱস্থাকে অন্তিম প্ৰাপ্তি বুলি কোৱাত বাধা দিয়ে।
ফল হ’ল মিথ্যা-তাদাত্ম্যৰ পৰা মুক্তি
সমাধি গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণ ই বিবেকজ্ঞান আৰু কৈৱল্যৰ সেৱা কৰে, ট্ৰান্স প্ৰভাৱশালী বাবে নহয়। যেতিয়া কোনোৱে উচ্চ তন্ময়তাৰ দাবী কৰি অধিক কৌশলী, ভীত বা প্ৰশংসাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হৈ পৰে, তেতিয়া আচৰণে কোৱা ফলৰ বিৰোধিতা কৰে।
ৰহস্য আৰু সাৱধান নিৰীক্ষণ একেলগে থাকে
সমাধি সাধাৰণ ধাৰণাগত বৰ্ণনাৰ বাহিৰত, তথাপি যোগে ইয়াৰ ওচৰ চাপে অৱস্থা, বাধা আৰু স্তৰৰ নিখুঁত অনুশাসনৰ জৰিয়তে। ৰহস্যময়তা পদ্ধতিৰ বিৰোধী নহয়। পদ্ধতিৰ সীমা আৰু সাধাৰণ জানাৰ সীমা পাৰ নোহোৱালৈকে পদ্ধতিৰ জৰিয়তেই ইয়াত প্ৰৱেশ কৰা হয়।
সমাধি টোপনি, বিচ্ছিন্নতা বা আৱেগিক তীব্ৰতা নহয়
টোপনিত সাধাৰণ জ্ঞানাত্মক ক্ষেত্ৰ সমাধিত আৰোপ কৰা সেই অনুশাসিত দীপ্তি আৰু জ্ঞান অবিহনেই শান্ত হয়। বিচ্ছিন্নতাত বিচ্ছেদ, অসাৰতা বা দুৰ্বল সমন্বয় থাকিব পাৰে; আৱেগিক পৰমানন্দ শক্তিশালী হ'লেও অস্থিৰ হ'ব পাৰে। সেয়ে শাস্ত্ৰীয় যোগে স্থিৰ আসন, হেৰুৱা সময়, চকুলো বা অস্বাভাৱিক স্নায়বিক অনুভূতিৰ পৰা সিদ্ধি চিনাক্ত নকৰে। প্ৰস্তুতি, সচেতনতাৰ নিৰন্তৰতা, পৰৱৰ্তী প্ৰভাৱ আৰু আচৰণ সকলোবোৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ। যি সাধকে টোপনি যাব, কাম কৰিব, সম্পৰ্ক ৰাখিব বা কল্পনা আৰু ভাগ-বতৰা কৰা বাস্তৱতাৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰিব কম সক্ষম হৈ পৰে, তেওঁৰ ধ্যান তীব্ৰ কৰাৰ চাপ নহয়, স্থিৰীকৰণ আৰু উপযুক্ত মূল্যায়নৰ প্ৰয়োজন।
আঠ অংগযুক্ত ভেটি এৰি দিব নোৱাৰি
যম আৰু নিয়মে সংকল্প আৰু আচৰণক আকৃতি দিয়ে; আসনে কাম কৰিব পৰা বহনি দিয়ে; প্ৰাণায়ামে শ্বাস, প্ৰাণ আৰু মনৰ সম্পৰ্ক পৰিমাৰ্জিত কৰে; প্ৰত্যাহাৰে স্বয়ংক্ৰিয় বাহ্যিক আকৰ্ষণ কমায়; ধাৰণাই মনোযোগ গোটায়; ধ্যানে তাক নিৰন্তৰ কৰে। সমাধি এই পৰিৱেশ-ব্যৱস্থাৰ ভিতৰতে বিকশিত হয়। এই ক্ৰম এখন কঠোৰ খটখটী নহয় যিয়ে প্ৰতিটো অংগ এবাৰেই “সম্পূৰ্ণ” হৈ শেষ হয়, কিন্তু ই দেখুৱায় যে সপ্তাহান্তৰ কোনো পদ্ধতিয়ে সততাৰে অতীন্দ্ৰিয় অনুভৱৰ নিশ্চয়তা কিয় দিব নোৱাৰে। ৰহস্যময় গভীৰতা আৰু অনুশাসিত প্ৰস্তুতি পৰস্পৰক শক্তিশালী কৰে।
প্ৰকৃত সমাধিৰ পিছত কি সলনি হয়?
পৰম্পৰাবোৰে কোনো অৱস্থাৰ বিচাৰ আংশিকভাৱে ইয়াৰ ফলৰ দ্বাৰা কৰে: অধিক স্পষ্ট বিবেক, কম বাধ্যবাধকতামূলক আসক্তি, অধিক সত্যনিষ্ঠা আৰু অহংকাৰজনিত প্ৰতিক্ৰিয়াৰ অধীন নোহোৱাকৈ কাম কৰাৰ অধিক স্থিৰ সামৰ্থ্য। এটা স্মৰণীয় আন্তৰিক ঘটনা চূড়ান্ত সমাধি নহ’লেও অৰ্থপূৰ্ণ হ’ব পাৰে। সৎ নামকৰণে প্ৰাৰম্ভিক উন্মোচনবোৰক মিছা প্ৰমাণপত্ৰলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ সলনি সিহঁতৰ মূল্য ৰক্ষা কৰে। সমন্বয় মানে অন্তৰ্দৃষ্টিক বাক্য, জীৱিকা, সম্পৰ্ক, সেৱা আৰু পুৰণি ধৰণবোৰ ঘূৰি অহা সাধাৰণ মুহূৰ্তবোৰলৈ অনা।
পথ-প্ৰদৰ্শনত সমাধি শিকা
সক্ষম শিক্ষকে অভিজ্ঞতা গঢ়ি নোতোলে আৰু নিজৰ নিৰ্ণয়ত বিশ্বাস কৰিবলৈ দাবী নকৰে। নিৰ্দেশনাই পদ্ধতি স্পষ্ট কৰে, একাগ্ৰতা আৰু জড়তাৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰে, উশাহ আৰু কুম্ভকৰ প্ৰভাৱ চায় আৰু টোপনি, মনৰ অৱস্থা বা কাৰ্যক্ষমতা সলনি হ'লে মাত্ৰা সমন্বয় কৰে। শিক্ষাৰ্থীয়ে প্ৰশ্ন কৰা, পৰ্যবেক্ষণ কৰা আৰু অনুশীলনত পৰীক্ষা কৰা অব্যাহত ৰাখে। গুৰু-নিৰ্দেশিত অনুশাসনে বিবেকক অধিক সক্ষম কৰক, নিৰ্ভৰশীলতাৰে তাৰ স্থান নল'ব।
য'ত আধুনিক বিজ্ঞান এই শিক্ষাৰ সৈতে লগ হয়
গৱেষণাই গভীৰভাৱে তন্ময় অৱস্থাবোৰ আৰু, পৃথকভাৱে, তীব্ৰ ধ্যানে কিছুমান মানুহক কেনেকৈ অস্থিৰ কৰিব পাৰে সেয়া নথিভুক্ত কৰিছে। দুয়োটাই তন্ময়তাৰ প্ৰতি সাৱধানী, নিৰ্দেশিত দৃষ্টিভংগীক সমৰ্থন কৰে।
- Lindahl JR et al., PLoS One 2017 — “The varieties of contemplative experience”, তিনিটা বৌদ্ধ পৰম্পৰাৰ ধ্যানকাৰী আৰু শিক্ষকৰ সৈতে হোৱা সাক্ষাৎকাৰ. ধ্যান-সম্পৰ্কীয় 59 প্ৰকাৰৰ অভিজ্ঞতা সাতটা ক্ষেত্ৰত দেখুওৱা হ'ল, অতি ইতিবাচকৰ পৰা কষ্টদায়কলৈকে, আৰু 26টা কাৰক যিবোৰে মানুহে কেনেকৈ সামাল দিয়ে সেয়া গঢ় দিলে। সীমা: গুণগত আৰু বৌদ্ধ-নিৰ্দিষ্ট; ই অনুভৱৰ পৰিসৰ বৰ্ণনা কৰে আৰু প্ৰতিটো কিমান সঘনাই ঘটে সেয়া নজুখে।
- Farias M et al., Acta Psychiatrica Scandinavica 2020 — ধ্যানত প্ৰতিকূল ঘটনাৰ প্ৰণালীবদ্ধ পৰ্যালোচনা (83 টা অধ্যয়ন, 6,703 জন অংশগ্ৰহণকাৰী). প্ৰতিকূল ঘটনাৰ সামগ্ৰিক ব্যাপকতা আছিল 8.3% (পৰীক্ষামূলক অধ্যয়নত 3.7%, পৰ্যবেক্ষণমূলক অধ্যয়নত 33.2%); উদ্বেগ আৰু হতাশা আটাইতকৈ সাধাৰণ আছিল। সীমা: অতি পৃথক পদ্ধতিবোৰ একেলগে ধৰা হৈছিল আৰু আসন-ভিত্তিক যোগ বাদ দিয়া হৈছিল; কোন ব্যক্তি বা পদ্ধতিয়ে বিপদ বহন কৰে সেয়া ই ক’ব নোৱাৰে।
ই স্বৰ যোগৰ সৈতে কেনেকৈ সংযুক্ত
স্বৰ পৰম্পৰাই সন্তুলিত বা মধ্য প্ৰবাহক অন্তৰ্মুখী সম্ভাৱনাৰ সৈতে জড়িত কৰে, কিন্তু বায়ুপ্ৰবাহক সমাধিৰ বিকল্প নকৰে। উশাহে দুৱাৰ প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে; চেতনাই তাৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব লাগিব। স্বৰ আৰু অন্তৰ্মুখী পথৰ অধ্যয়ন কৰক.
অনুশীলন, পথ-প্ৰদৰ্শন আৰু স্বাস্থ্য
চেতনা হেৰুৱা, মৃগী, অজ্ঞান হোৱা, গুৰুতৰ বিচ্ছিন্নতা বা মনোবিকাৰত চিকিৎসাগত মূল্যায়নৰ প্ৰয়োজন। চিকিৎসাগত জৰুৰীকালীন অৱস্থাক আধ্যাত্মিক ৰূপ নিদিব।
আপোনাৰ বাবে সঠিক পৰৱৰ্তী পদক্ষেপ কি?
পাঠ্যক্ৰমবোৰ সেইসকল লোকৰ বাবে উপযুক্ত যিয়ে অনলাইনেৰে বা ঋষিকেশৰ আশ্ৰমত গুৰুৰ সৈতে স্থিৰ, পদে পদে অনুশীলন বিচাৰে। সাধাৰণ পাঠ্যক্ৰম কোনো বিশেষ স্বাস্থ্য অৱস্থা বা তীব্ৰ সংকটৰ বাবে সঠিক প্ৰথম পদক্ষেপ নহয়; তাৰ বাবে ব্যক্তিজনৰ অৱস্থা অনুসৰি নিৰ্ধাৰিত অনুশীলন লাগে।
পৰৱৰ্তী পঢ়ক: হঠযোগৰ পৰা ৰাজযোগলৈ
স্বামী চৰণাশ্ৰিত গিৰি · স্বৰ যোগ পীঠ, ঋষিকেশ
সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন
সমাধি বিপজ্জনক নেকি?
প্ৰস্তুত সাধকৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰকৃত সমাধি শান্ত আৰু মুক্তিদায়ক বুলি বৰ্ণিত। বিপদ অনুকৰণত নিহিত: কুম্ভক বা টোপনিৰ অভাৱৰ দ্বাৰা সমাধিৰ দৰে অৱস্থা বলেৰে অনা, বা বিচ্ছিন্নতাক তন্ময়তা বুলি ভুল কৰা। ক্ৰমিক অনুশীলন, নৈতিক স্থিৰতা আৰু শিক্ষকে এই বিভ্ৰান্তিবোৰৰ পৰা ৰক্ষা কৰে।
সমাধি কিমান সময় থাকে?
বিৱৰণসমূহ ক্ষণৰ পৰা ঘণ্টালৈকে ভিন্ন। পতঞ্জলিয়ে সময়সীমাৰ ওপৰত কম আৰু গভীৰতা তথা ইয়ে এৰি যোৱা সংস্কাৰৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়ে। পৰম্পৰাৰ সৰ্বোচ্চ আদৰ্শ হ’ল সহজ, অৰ্থাৎ স্বাভাৱিক তন্ময়তা যি দৈনন্দিন জীৱনত চলি থাকে, জগতৰ পৰা আঁতৰি দীঘলীয়া সময় থকাতকৈ।
সম্প্ৰজ্ঞাত সমাধিৰ স্তৰবোৰ কি কি?
পতঞ্জলিয়ে (1.17) সম্প্ৰজ্ঞাত সমাধিক বিতৰ্ক (স্থূল চিন্তন), বিচাৰ (সূক্ষ্ম চিন্তন), আনন্দ আৰু অস্মিতা (শুদ্ধ ‘মই আছোঁ’)ৰ সৈতে যুক্ত বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। ভাষ্যকাৰসকলে এইবোৰক ক্ৰমান্বয়ে অধিক সূক্ষ্ম তন্ময়তাৰ বিষয় হিচাপে পঢ়ে, যিবোৰে বিষয়-ৰহিত অৱস্থালৈ লৈ যায়। শিক্ষকে সাধকক প্ৰতিটোক চিনি পাবলৈ সহায় কৰে, তাত আঁৰ নলৈ, যাতে স্থিৰতাৰ ফালে গতি চলি থাকে।
সমাধি আৰু জ্ঞানোদয় একে নেকি?
পতঞ্জলিৰ পদ্ধতিত নিৰ্বীজ সমাধিয়ে কৈৱল্যলৈ লৈ যায়, দ্ৰষ্টাৰ একাকীত্ব বা স্বাধীনতা, যিটো মুক্তি। আন পৰম্পৰাই মোক্ষ, নিৰ্বাণ বা জীৱন্মুক্তিৰ দৰে শব্দ ব্যৱহাৰ কৰে। বহুতো শিক্ষকে অস্থায়ী নিমগ্নতাক প্ৰতিটো অৱস্থাত জীয়াই থকা স্থিৰ উপলব্ধিৰ পৰা পৃথক কৰে।
যোগ উপযোগী হ’বলৈ সমাধিত উপনীত হ’ব লাগিবনে?
নহয়। প্ৰতিটো অংগৰ নিজৰ উপকাৰ আছে—অধিক স্পষ্ট নৈতিকতা, অধিক সুস্থ শৰীৰ, স্থিৰ উশাহ, শান্ত মন, উন্নত একাগ্ৰতা। সমাধি শিখৰ, কিন্তু পথটোৱে নিজেই জীৱনক ৰূপান্তৰিত কৰে। পতঞ্জলিৰ প্ৰতিশ্ৰুতি হৈছে যে স্থিৰ অনুশীলন সেই দিশতে আগবাঢ়ে। বহুতো মানুহে কোনো গভীৰ নিমগ্নতাৰ বহু আগতেই নিজৰ জীৱন ৰূপান্তৰিত হোৱা দেখা পায়।
স্বৰ যোগে সমাধিৰ বাবে কেনেকৈ প্ৰস্তুত কৰে?
স্বৰে শিকায় যে যেতিয়া উশাহ দুয়ো নাকৰ পাহিয়েদি সমানে বয়, তেতিয়া প্ৰাণ সুষুম্নাত থাকে আৰু ধ্যান আটাইতকৈ সহজে গভীৰ হয়। এই সময়বোৰ চিনি পোৱা আৰু ব্যৱহাৰ কৰা, আৰু কোমলভাৱে সন্তুলনক উৎসাহিত কৰাই সেই অৱস্থাবোৰ প্ৰস্তুত কৰে যাত তন্ময়তা স্বাভাৱিকভাৱে উদ্ভৱ হ’ব পাৰে। এটা সৰল উশাহৰ নথি ৰাখিলে নিজৰ দিনটোত এনেকুৱা সময় সাধাৰণতে কেতিয়া আহে সেয়া দেখা যায়।
উৎস
- পতঞ্জলি, যোগসূত্ৰ 1.17–18, 1.41–51 আৰু 3.3।
- সম্পৰ্কিত হঠযোগীয় আলোচনাৰ বাবে হঠযোগ প্ৰদীপিকা, অধ্যায় 4।
- সবিকল্প/নিৰ্বিকল্পৰ দৰে পৰৱৰ্তী শ্ৰেণীবিভাজন ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে উৎস-পৰম্পৰাটো উল্লেখ কৰক।
- যোগসূত্ৰ 3.3 — পতঞ্জলি, যোগসূত্ৰ — স্বৰ যোগ পীঠৰ সংস্কৃত-প্ৰধান সংগ্ৰহ.
- যোগসূত্ৰ 1.51 — পতঞ্জলি, যোগসূত্ৰ — স্বৰ যোগ পীঠৰ সংস্কৃত-প্ৰধান সংগ্ৰহ.
- Lindahl JR et al., PLoS One 2017 — “The varieties of contemplative experience”, তিনিটা বৌদ্ধ পৰম্পৰাৰ ধ্যানকাৰী আৰু শিক্ষকৰ সৈতে হোৱা সাক্ষাৎকাৰ.
- Farias M et al., Acta Psychiatrica Scandinavica 2020 — ধ্যানত প্ৰতিকূল ঘটনাৰ প্ৰণালীবদ্ধ পৰ্যালোচনা (83 টা অধ্যয়ন, 6,703 জন অংশগ্ৰহণকাৰী).
“সমাধি কি: পতঞ্জলি যোগত অৰ্থ আৰু স্তৰ” সম্পৰ্কে পীঠৰ সৈতে কথা পাতক
আমাক আপোনাৰ স্বাস্থ্য, অনুশীলন আৰু আপুনি কি বিচাৰি আছে সেই বিষয়ে কওক; স্বামীজী বা কোনো আচাৰ্যই আপোনাৰ উপযোগী পথ পৰামৰ্শ দিব। বা বিনামূলীয়া সাত-দিনীয়া স্বৰ পত্ৰৰে আৰম্ভ কৰক।
স্বামী চৰণাশ্ৰিত গিৰিৰ পৰম্পৰাত শিক্ষা দিয়া · স্বৰ যোগ পীঠ সংস্থান, স্বৰ্গাশ্ৰম, ঋষিকেশ · এই পৃষ্ঠা স্বামীজীৰ পৰ্যালোচনাৰ অপেক্ষাত আছে · অনুশীলন প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ বাবে তেওঁৰ অৱস্থা অনুসৰি নিৰ্ধাৰিত।
আপোনাৰ অধ্যয়ন অব্যাহত ৰাখক
ৰাজযোগৰ সম্পূৰ্ণ শিক্ষা জানক, বৰ্তমানৰ পাঠ্যক্ৰমসমূহ চাওক, বা সুধি লওক আপোনাৰ অভিজ্ঞতা আৰু সুৰক্ষাৰ প্ৰয়োজনৰ বাবে কেনে ধৰণৰ পথ-প্ৰদৰ্শন উপযুক্ত।