পাঁচ ক্লেশ — পতঞ্জলি যোগত ক্লেশৰ মূল
পতঞ্জলি যোগত দুখৰ মূল হিচাপে পাঁচ ক্লেশ—অবিদ্যা, অস্মিতা, ৰাগ, দ্বেষ আৰু অভিনিবেশ—ক দোষাৰোপ বা মিছা ৰোগনিৰ্ণয় নোহোৱাকৈ বুজি লওক।
পাঁচ ক্লেশ
পতঞ্জলিয়ে পাঁচটা ক্লেশ, বা কষ্টদায়ক মূলৰ নাম লয়: অবিদ্যা (ভুল জ্ঞান), অস্মিতা (ভুল পৰিচয়), ৰাগ (আঁকোৱালি লোৱা আকৰ্ষণ), দ্বেষ (বিমুখতা) আৰু অভিনিৱেশ (নিৰন্তৰতাত গভীৰ আসক্তি)। অবিদ্যা আন সকলোৰে ক্ষেত্ৰ। এয়া বন্ধনৰ এক চিন্তনমূলক বিশ্লেষণ, ৰোগ, আঘাত বা দৰিদ্ৰতাৰ বাবে কষ্টভোগীক দোষাৰোপ কৰাৰ সঁজুলি নহয় আৰু কাকো নিৰ্ণয় কৰাৰ উপায়ো নহয়।
সাধাৰণ প্ৰশ্নৰ পোনপটীয়া উত্তৰ
পাঁচটা ক্লেশ কি কি?
যোগসূত্ৰ 2.3 ত পাঁচ ক্লেশ (kleśa, “যন্ত্ৰণা”) হ’ল অবিদ্যা (নিজৰ প্ৰকৃত স্বৰূপৰ অজ্ঞানতা), অস্মিতা (অহং-তাদাত্ম্য), ৰাগ (সুখৰ প্ৰতি আসক্তি), দ্বেষ (বেদনাৰ প্ৰতি বিতৃষ্ণা) আৰু অভিনিৱেশ (জীৱনক আঁকোৱালি লোৱা, মৃত্যুৰ ভয়)। এইবোৰেই দুখ আৰু আমাক বান্ধি ৰখা কৰ্মৰ মূল।
অবিদ্যা কি?
যোগৰ অৰ্থত অবিদ্যা হ’ল অজ্ঞতা: অনিত্যক নিত্য, অশুদ্ধক শুদ্ধ, দুখক সুখ আৰু অনাত্মাক আত্মা বুলি ভবা (যোগসূত্ৰ 2.5)। ই তথ্যৰ অভাৱ নহয়, ভুল পৰিচয়। পতঞ্জলিয়ে ইয়াক সেই ক্ষেত্ৰ বুলি কয় য’ত আন সকলো ক্লেশ বাঢ়ে।
ক্লেশসমূহক কেনেকৈ জয় কৰিব?
ক্লেশবোৰ ক্ৰমান্বয়ে জয় কৰা হয়। ক্ৰিয়া-যোগে — অনুশাসন, স্বাধ্যায় আৰু ভক্তিয়ে — সিহঁতক দুৰ্বল কৰে (2.2)। ধ্যানে সিহঁতৰ সক্ৰিয় ৰূপবোৰ আঁতৰায় (2.11)। বিবেকপূৰ্ণ জ্ঞানে, দ্ৰষ্টাক দৃশ্যৰ পৰা পৃথক দেখাই, শেষত সিহঁতক ভজা বীজৰ দৰে পুৰি পেলায় যিবোৰ আৰু অংকুৰিত হ’ব নোৱাৰে।
ক্লেশসমূহৰ চাৰিটা অৱস্থা কি কি?
যোগসূত্ৰ 2.4 ত ক্লেশৰ চাৰি অৱস্থা হ’ল প্ৰসুপ্ত (সুপ্ত), তনু (ক্ষীণ), বিচ্ছিন্ন (ব্যাহত) আৰু উদাৰ (সম্পূৰ্ণ সক্ৰিয়)। কোনো ক্লেশ বহু বছৰ শুই থাকিব পাৰে আৰু উপযুক্ত পৰিস্থিতিত জাগি উঠিব পাৰে। অনুশীলনে সিহঁতক সক্ৰিয়ৰ পৰা ক্ষীণলৈ, আৰু শেষত দগ্ধ বীজলৈ লৈ যায়।
“পাঁচ ক্লেশ” সম্পৰ্কে এতিয়াও প্ৰশ্ন আছে নেকি? নিজৰ ভাষাত সোধক; পীঠৰ এজন শিক্ষকে উত্তৰ দিয়ে।
পাঁচ ক্লেশ আৰু সিহঁতৰ প্ৰতিকাৰ
| ক্লেশ | অৰ্থ | ই কেনেকৈ প্ৰকাশ পায় | ইয়াক দুৰ্বল কৰা অনুশীলন |
|---|---|---|---|
| অবিদ্যা | প্ৰকৃত স্বৰূপৰ অজ্ঞানতা | শৰীৰ আৰু মনক আত্মা বুলি ভুল কৰা | স্বাধ্যায়, বিবেক, ধ্যান |
| অস্মিতা | অহংৰ সৈতে একাত্মতা | “মই মোৰ ভূমিকা, মোৰ ৰূপ, মোৰ সফলতা” | সাক্ষী-ভাৱ, সেৱা |
| ৰাগ | সুখৰ প্ৰতি আসক্তি | তৃষ্ণা, পুনৰাবৃত্তি, অধিকাৰ-ভাৱ | সন্তোষ, সংযম |
| দ্বেষ | বেদনাৰ প্ৰতি দ্বেষ | ক্ষোভ, পৰিহাৰ, ক্ৰোধ | মৈত্ৰী আৰু কৰুণা (YS 1.33) |
| অভিনিবেশ | জীৱনৰ প্ৰতি আসক্তি | ক্ষতি আৰু মৃত্যুৰ ভয় | ভক্তি, অমৰ আত্মাৰ চিন্তন |
শাস্ত্ৰই কি কয়
अविद्यास्मितारागद्वेषाभिनिवेशाः क्लेशाः।
avidyāsmitārāgadveṣābhiniveśāḥ kleśāḥ
অৰ্থ: ক্লেশবোৰ হ’ল অবিদ্যা, অস্মিতা, ৰাগ, দ্বেষ আৰু অভিনিবেশ।
— যোগসূত্ৰ 2.3 · সংস্কৃত মূল: পতঞ্জলি, যোগসূত্ৰ — স্বৰ যোগ পীঠৰ সংস্কৃত-প্ৰধান সংগ্ৰহ
পাঁচটাৰ নাম এটা উশাহতে লোৱা হৈছে। সিহঁতক এটা পৰিয়াল হিচাপে দেখিলে সহায় হয়: এটা প্ৰতিক্ৰিয়াতে প্ৰায়ে অবিদ্যা, অহংকাৰ, ইচ্ছা, দ্বেষ আৰু ভয় একেলগে থাকে।
अविद्या क्षेत्रमुत्तरेषां प्रसुप्ततनुविच्छिन्नोदाराणाम्।
avidyā kṣetramuttareṣāṃ prasuptatanuvicchinnodārāṇām|
অৰ্থ: অবিদ্যা আন ক্লেশবোৰৰ ক্ষেত্ৰ, সেইবোৰ সুপ্ত হওক, ক্ষীণ হওক, মাজে মাজে বাধাপ্ৰাপ্ত হওক বা সম্পূৰ্ণ সক্ৰিয় হওক।
— যোগসূত্ৰ 2.4 · সংস্কৃত মূল: পতঞ্জলি, যোগসূত্ৰ — স্বৰ যোগ পীঠৰ সংস্কৃত-প্ৰধান সংগ্ৰহ
অবিদ্যা হৈছে মাটি; আন চাৰিটা ইয়াতে গজি উঠে, সুপ্ত হওক বা সক্ৰিয়। সেইবাবেই যোগে কেৱল আচৰণত নহয়, বুজাত কাম কৰে।
সূক্ষ্ম প্ৰৱণতাৰ পৰা সক্ৰিয় দুখলৈ
যোগসূত্ৰ 2.4ই ক্লেশসমূহক সুপ্ত, ক্ষীণ, বিচ্ছিন্ন বা সক্ৰিয় বুলি বৰ্ণনা কৰে। সেয়ে অনুশীলনে স্পষ্ট প্ৰতিক্ৰিয়াৰ আগত, সময়ত আৰু পাছত থকা সংস্কাৰসমূহৰ সৈতে কাম কৰে।
ক্লেশ আৰু কৰ্ম
পতঞ্জলিয়ে ক্লেশক কৰ্ম আৰু পৰিণামৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিছে, কিন্তু দায়িত্বশীল শিক্ষাই কৰুণা আৰু জটিলতা বজাই ৰাখে। “আপোনাৰ দুখ আপোনাৰ কৰ্ম” চিকিৎসামূলক বা নৈতিক উত্তৰ নহয়।
প্ৰতিক্ৰিয়াৰ আগৰ বিৰতি হিচাপে স্বৰ
শ্বাস আৰু নাকৰ প্ৰৱাহ লক্ষ্য কৰিলে এটা সৰু ব্যৱধান সৃষ্টি হ'ব পাৰে, য'ত কৰ্মৰ আগতে আকৰ্ষণ বা বিকৰ্ষণ দেখা যায়। ই গাঁথনিগত কাৰণ বা সাধাৰণ দায়িত্ব মচি নেপেলায়।
ক্লেশবোৰে ভুল উপলব্ধিৰ এক শিকলি গঠন কৰে
অবিদ্যাই পৰিৱৰ্তনশীলক অপৰিৱৰ্তনশীল আৰু অনাত্মাক আত্মা বুলি ভুল কৰে। সেই ভেটিৰ পৰাই পৰিচয়বোধ, আকৰ্ষণ, দ্বেষ আৰু নিৰন্তৰতাৰ প্ৰতি আসক্তি উদ্ভৱ হয়। এই শৃংখলে বুজায় কিয় কেৱল অবাঞ্ছিত বস্তু আঁতৰালেই দুখ পুনৰ সৃষ্টি কৰা আৰ্হিটো শেষ নহয়।
ক্লেশবোৰ সুপ্ত, ক্ষীণ, বিচ্ছিন্ন বা সক্ৰিয় হ'ব পাৰে
পতঞ্জলিৰ অৱস্থাবোৰে বুজাই দিয়ে যে এটা প্ৰৱণতা কিয় অনুপস্থিত যেন লাগিব পাৰে আৰু চাপৰ মাজত ঘূৰি আহিব পাৰে। অনুশীলনে দৃশ্যমান প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু সূক্ষ্ম বীজ—দুয়োটাৰে ওপৰত কাম কৰিব লাগে। ইয়াৰ বাবে ধৈৰ্য, সৎ স্বাধ্যায় আৰু একেটা ক্লেশকে অহৰহ শক্তিশালী নকৰা পৰিৱেশৰ প্ৰয়োজন।
নিৰাময় দোষাৰোপ নহয়
ভিতৰুৱা ধাৰা চিনি পোৱাটোৱে আঘাত, অন্যায় বা জৈৱিক ৰোগ অস্বীকাৰ নকৰে। ই দুখৰ সেই অংশটো চিনাক্ত কৰে যাক ভিতৰৰ পৰা ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি, আনহাতে ব্যৱহাৰিক সুৰক্ষা, সম্পৰ্ক মেৰামতি আৰু উপযুক্ত যত্নই চাৰিওফালৰ বাস্তৱতাক সামৰি লয়।
অবিদ্যা আন ক্লেশবোৰৰ ক্ষেত্ৰ
অবিদ্যাই অনিত্যক নিত্য, অশুদ্ধক শুদ্ধ, দুখক সুখ আৰু অনাত্মাক আত্মা বুলি ভুল কৰে। ই তথ্যৰ সাধাৰণ অভাৱ নহয়। বিদ্বান ব্যক্তিও ভুল পৰিচয়ৰ দ্বাৰা চালিত হ’ব পাৰে। যিহেতু অবিদ্যাই শিপাতেই উপলব্ধিক গঢ় দিয়ে, কেৱল তথ্য যোগ কৰিলে ই আঁতৰ নহ’বও পাৰে; দ্ৰষ্টা আৰু দৃশ্যৰ সম্পৰ্ক সলনি কৰিবলৈ অনুশীলন, বিবেক আৰু প্ৰত্যক্ষ অন্তৰ্দৃষ্টি প্ৰয়োজন।
অস্মিতাই দ্ৰষ্টাক দেখাৰ সঁজুলিৰ সৈতে ভ্ৰমত পেলায়
অস্মিতাই সজাগতাৰ শক্তিক বুদ্ধিৰ সৈতে সংযুক্ত কৰে, যি সেই সঁজুলি যাৰ জৰিয়তে অনুভৱ সজোৱা হয়। সাধাৰণ জীৱনত ই এনে অপ্ৰশ্নীত নিশ্চয়তা হিচাপে দেখা দিয়ে যে “মই এই ভূমিকা, চিন্তা বা প্ৰতিক্ৰিয়া।” পৰিচয়ৰ এক কাৰ্যকৰী বোধ প্ৰয়োজনীয় হৈ থাকে। যোগে ব্যক্তিত্ব বা দায়িত্ব ধ্বংস কৰা নহয়, ভুল পৰিচয়ৰ দ্বাৰা উৎপন্ন বন্ধনক সম্বোধন কৰে।
ৰাগ স্মৃত আনন্দৰ পৰা বাঢ়ে
সুখৰ স্মৃতিয়ে আঁকোৱালি লোৱা প্ৰৱণতা আৰু তৃপ্তি পুনৰাবৃত্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল বুলি বিশ্বাস জন্মালে আকৰ্ষণ ক্লেশকাৰী হৈ উঠে। আনন্দ নিজে নিন্দনীয় নহয়। ধ্যানে বাক্য বা কৰ্ম হৈ উঠাৰ আগতে বিচৰাৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক গতি দেখুৱায়। সেই ব্যৱধানত বুদ্ধিয়ে সোধিব পাৰে যে বস্তুটো উচিত নে নহয়, কিমান যথেষ্ট আৰু পিছত দৌৰাৰ পৰিণাম কি হ’ব।
স্মৃতিত থকা বেদনাৰ পৰা দ্বেষ বাঢ়ে
বিপদৰ পৰা আঁতৰি অহাত সহায় কৰিলে দ্বেষে জীৱন ৰক্ষা কৰে। স্মৰণ কৰা বেদনাই বৰ্তমানৰ উপলব্ধি আৰু আচৰণক নিজে নিজে চলাবলৈ ধৰিলে ই ক্লেশ হৈ উঠে। ঘৃণা অবিহনেও সীমা এটা বুদ্ধিমানৰ কাম হ’ব পাৰে, আৰু ক্ষতি চলি থাকোতে ক্ষমা জাপি দিব নোৱাৰি। যোগিক কামে সুৰক্ষামূলক কৰ্ম আৰু তাৎক্ষণিক ভাবুকি নোহোৱা হোৱাৰ পিছতো অতীতক পুনৰাবৃত্তি কৰি থকা আন্তৰিক বাধ্যবাধকতাৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰে।
অভিনিবেশ হ’ল নিৰন্তৰতাৰ প্ৰতি গভীৰ আসক্তি
পতঞ্জলিয়ে এই ক্লেশক জ্ঞানী লোকৰ মাজতো বৈ থকা বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত জীৱনৰ প্ৰতি সহজাত আসক্তি আৰু সেই ভয় অন্তৰ্ভুক্ত যাৰ দ্বাৰা সীমিত পৰিচয়ে নিজকে ৰক্ষা কৰে। ইয়াৰ অৰ্থ এয়া নহয় যে সুৰক্ষা আধ্যাত্মিকভাৱে নিম্ন। অনুশীলনে ক্ৰমান্বয়ে সলনি হোৱা শৰীৰ আৰু ভূমিকাৰ বাহিৰত সচেতনতাৰ এক ভিত্তি প্ৰকাশ কৰে, আনহাতে জীৱন আৰু স্বাস্থ্যৰ সাধাৰণ যত্ন এক দায়িত্ব হৈয়েই থাকে।
ক্ৰিয়াযোগে ক্লেশবোৰ ক্ষীণ কৰে
তপ, স্বাধ্যায় আৰু ঈশ্বৰ-প্ৰণিধানে ক্লেশৰ শিকলিলৈ অনুশাসিত শক্তি, আত্ম-অধ্যয়ন আৰু সমৰ্পণ আনে। ধ্যানে ধাৰাটো লক্ষ্য কৰে; নৈতিক কৰ্মই ইয়াক পুষ্টি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে; ভক্তিয়ে ফলৰ অধিকাৰ শিথিল কৰে। গ্ৰন্থই ক্ষীণতাৰ কথা কয় কাৰণ শিপাবোৰ সম্পূৰ্ণৰূপে সমাধান হোৱাৰ আগতে সুপ্ত বা ব্যাহত হ'ব পাৰে। অস্থায়ী শান্তিক স্থায়ী নিৰসন বুলি প্ৰচাৰ কৰিব নালাগে।
প্ৰতিপক্ষ আৰু বিবেকে শৃংখলা ভংগ কৰে
ক্ষতিকাৰক প্ৰবণতা উদ্ভৱ হ'লে, পতঞ্জলিয়ে বিপৰীত দিশৰ অভিমুখিতা গঢ়ি তুলিবলৈ আৰু পৰিণামৰ কথা চিন্তা কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। এয়া ওপৰচোকা ইতিবাচক চিন্তা নহয়। পুনৰাবৃত্তিয়ে বীজক শক্তিশালী কৰাৰ আগতে ই মনোযোগ, আবেগ আৰু কৰ্মক ঘূৰাই দিয়ে। সময়ৰ লগে লগে বিবেকজ জ্ঞানে প্ৰকাশ কৰে যে দ্ৰষ্টা সলনি হৈ থকা ধাৰাটোতকৈ পৃথক। সেয়েহে ব্যৱহাৰিক সংযম আৰু গভীৰ অন্তৰ্দৃষ্টি একেলগে কাম কৰে: এটাই নতুন ক্ষতি ৰোধ কৰে আনটোৱে মূলতে ভুল পৰিচয়ক সম্বোধন কৰে। কৰুণাই এই পৰীক্ষাক আত্ম-ঘৃণা বা আনৰ বিচাৰৰ আন এক সঁজুলি হ'বলৈ নিদিয়ে। ধৈৰ্য অপৰিহাৰ্য, কাৰণ সুপ্ত প্ৰবণতাবোৰ নতুন হেঁচাত উভতি আহিব পাৰে।
য'ত আধুনিক বিজ্ঞান এই শিক্ষাৰ সৈতে লগ হয়
মনোবিজ্ঞানে তৃষ্ণা, বিদ্বেষ আৰু মৃত্যুভয় নিজৰ ভাষাত অধ্যয়ন কৰে। ধ্যান-গৱেষণাই দেখুৱায় যে সচেতনতাৰ প্ৰশিক্ষণে এই ধৰণবোৰে সৃষ্টি কৰা কষ্ট কমাব পাৰে।
- Goyal M et al., JAMA Internal Medicine 2014 — মানসিক চাপ আৰু কল্যাণৰ বাবে ধ্যান-কাৰ্যসূচী (প্ৰণালীবদ্ধ পৰ্যালোচনা আৰু মেটা-বিশ্লেষণ, 47 টা পৰীক্ষা, 3,515 জন অংশগ্ৰহণকাৰী). মাইণ্ডফুলনেছ ধ্যান কাৰ্যসূচীয়ে উদ্বেগ, হতাশা আৰু বিষত উন্নতিৰ মধ্যম প্ৰমাণ দিলে, সক্ৰিয় নিয়ন্ত্ৰণ গোটৰ তুলনাত প্ৰভাৱ সৰুৰ পৰা মধ্যম আছিল। সীমা: ধ্যান ঔষধ বা ব্যায়ামৰ দৰে অন্য সক্ৰিয় চিকিৎসাতকৈ ভাল নাছিল, আৰু টোপনি, মনোযোগ আৰু ইতিবাচক মেজাজৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰমাণ দুৰ্বল আছিল।
- Lindahl JR et al., PLoS One 2017 — “The varieties of contemplative experience”, তিনিটা বৌদ্ধ পৰম্পৰাৰ ধ্যানকাৰী আৰু শিক্ষকৰ সৈতে হোৱা সাক্ষাৎকাৰ. ধ্যান-সম্পৰ্কীয় 59 প্ৰকাৰৰ অভিজ্ঞতা সাতটা ক্ষেত্ৰত দেখুওৱা হ'ল, অতি ইতিবাচকৰ পৰা কষ্টদায়কলৈকে, আৰু 26টা কাৰক যিবোৰে মানুহে কেনেকৈ সামাল দিয়ে সেয়া গঢ় দিলে। সীমা: গুণগত আৰু বৌদ্ধ-নিৰ্দিষ্ট; ই অনুভৱৰ পৰিসৰ বৰ্ণনা কৰে আৰু প্ৰতিটো কিমান সঘনাই ঘটে সেয়া নজুখে।
ই স্বৰ যোগৰ সৈতে কেনেকৈ সংযুক্ত
স্বৰ অনুশীলনে ক্লেশক ইয়াৰ আৰম্ভণিৰ ওচৰতে ধৰে: ক্ৰোধ, ভয় বা তৃষ্ণা বাক্য আৰু কৰ্ম হোৱাৰ আগতে উশাহৰ সলনি দেখা দিব পাৰে। পৰ্যবেক্ষণে প্ৰতিপক্ষ, সংযম বা অধিক বুদ্ধিমান সঁহাৰিৰ বাবে এটা মুহূৰ্ত সৃষ্টি কৰে। কৰ্মৰ আগতে সচেতনতা শিকক.
অনুশীলন, পথ-প্ৰদৰ্শন আৰু স্বাস্থ্য
আন কোনো ব্যক্তিৰ আঘাত-প্ৰতিক্ৰিয়া, মানসিক ৰোগৰ লক্ষণ বা সুৰক্ষামূলক সীমাক জয় কৰিবলগীয়া আধ্যাত্মিক অজ্ঞানতা বুলি নকব।
আপোনাৰ বাবে সঠিক পৰৱৰ্তী পদক্ষেপ কি?
পাঠ্যক্ৰমবোৰ সেইসকল লোকৰ বাবে উপযুক্ত যিয়ে অনলাইনেৰে বা ঋষিকেশৰ আশ্ৰমত গুৰুৰ সৈতে স্থিৰ, পদে পদে অনুশীলন বিচাৰে। সাধাৰণ পাঠ্যক্ৰম কোনো বিশেষ স্বাস্থ্য অৱস্থা বা তীব্ৰ সংকটৰ বাবে সঠিক প্ৰথম পদক্ষেপ নহয়; তাৰ বাবে ব্যক্তিজনৰ অৱস্থা অনুসৰি নিৰ্ধাৰিত অনুশীলন লাগে।
পৰৱৰ্তী পঢ়ক: পতঞ্জলি ক্ৰিয়া যোগ
স্বামী চৰণাশ্ৰিত গিৰি · স্বৰ যোগ পীঠ, ঋষিকেশ
সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন
ক্লেশবোৰ পাপৰ সমান নেকি?
নহয়। ক্লেশ হৈছে ক্লেশ—ভুল বুজাবুজি আৰু প্ৰতিক্ৰিয়াৰ ধৰণ—শাস্তি দিবলগীয়া নৈতিক অপৰাধ নহয়। সেইবোৰ বুজি নোপোৱালৈকে সকলোৰে থাকে। যৌগিক সঁহাৰি হৈছে স্পষ্টকৈ দেখা আৰু অনুশীলন, অপৰাধবোধ নহয়। ই শিক্ষাটোক নিখুঁত হোৱাৰ লগতে কৰুণাময়ো কৰি তোলে।
মৃত্যুভয়ক ক্লেশ কিয় কোৱা হয়?
পতঞ্জলিয়ে (2.9) কয় যে অভিনিবেশ, অৰ্থাৎ জীৱনক আকোৱালি ধৰি ৰখা, জ্ঞানীসকলৰ মাজতো থাকে, কাৰণ ই গভীৰ সংস্কাৰত শিপাই আছে। ই বহুতো সিদ্ধান্তক বিকৃত কৰে। যোগে জীৱনৰ মূল্যক অস্বীকাৰ নকৰে; ই সেই চেতনাক প্ৰকাশ কৰি ভয় লাঘৱ কৰে, যি কেতিয়াও মৰে নাই।
ক্লেশৰ লগত কৰ্মৰ কি সম্পৰ্ক?
পতঞ্জলিয়ে (2.12) কয় যে কৰ্মাশয়ৰ মূল ক্লেশসমূহ। অবিদ্যা, অহংকাৰ, তৃষ্ণা, দ্বেষ আৰু ভয়ৰ পৰা কৰা কৰ্মই সংস্কাৰ এৰি যায় যিয়ে ভৱিষ্যতৰ অভিজ্ঞতা আনে। যেতিয়া মূল দুৰ্বল হয়, কৰ্মই কম বান্ধে; এইবাবেই কৰ্মৰ পৰা মুক্তিৰ বাবে ক্লেশ-সাধনা কেন্দ্ৰীয়।
থেৰাপিয়ে ক্লেশবোৰত সহায় কৰিব পাৰেনে?
ভাল মনোবৈজ্ঞানিক চিকিৎসাই তৃষ্ণা, বিদ্বেষ আৰু ভয়ৰ ধৰণসমূহ শিথিল কৰিব পাৰে, আৰু বহুতো যোগীয়ে ইয়াক মূল্যৱান বুলি গণ্য কৰে। যোগে আন এটা লক্ষ্য যোগ কৰে: দ্ৰষ্টাক মনৰ পৰা পৃথক কৈ দেখা, যিয়ে অজ্ঞানতাকে মূলসহ উভালি পেলায়। দুয়োটাই লগ লাগি কাম কৰিব পাৰে, প্ৰত্যেকে নিজৰ পৰিসৰত।
যোগত ভজা বীজ কি?
ভাষ্যকাৰসকলে সম্পূৰ্ণৰূপে ক্ষীণ হোৱা ক্লেশসমূহক ভজা বীজৰ সৈতে তুলনা কৰে: ৰূপত এতিয়াও আছে, কিন্তু গজালি মেলিব নোৱাৰে। মুক্ত ব্যক্তিৰ ভিতৰত এতিয়াও সংস্কাৰ থাকিব পাৰে, কিন্তু সেইবোৰে আৰু বন্ধন সৃষ্টি নকৰে। এই উপমাই ক্লেশ-সাধনাৰ অন্তৰ বৰ্ণনা কৰে, যিটো বিবেক আৰু ধ্যানৰ দ্বাৰা লাভ কৰা হয়।
স্বৰ যোগে ক্লেশসমূহ কেনেকৈ প্ৰকাশ কৰে?
প্ৰবল তৃষ্ণা, ক্ৰোধ বা ভয়ে উশাহক তৎক্ষণাৎ সলনি কৰি দিয়ে — ইয়াৰ গতি, গভীৰতা আৰু নাকৰ পাহিৰ প্ৰবাহ। স্বৰ অনুশীলনে এই সলনিবোৰ ঘটি থকা সময়তে লক্ষ্য কৰিবলৈ প্ৰশিক্ষণ দিয়ে, যিয়ে প্ৰতিক্ৰিয়াৰ আগতে এটা বিৰতি সৃষ্টি কৰে। সেই বিৰতিতেই ক্লেশবোৰে নিজৰ স্বয়ংক্ৰিয় শক্তি হেৰুৱাবলৈ আৰম্ভ কৰে।
উৎস
- ক্লেশ, কৰ্ম আৰু পৰিণামৰ ওপৰত পতঞ্জলি, যোগসূত্ৰ 2.3–11 আৰু 2.12–16।
- ভগৱদ্গীতা 2.62–63 আসক্তি, ইচ্ছা, ক্ৰোধ আৰু ক্ষীণ বিবেকৰ এক সম্পৰ্কিত কিন্তু পৃথক বিশ্লেষণ আগবঢ়ায়।
- যোগসূত্ৰ 2.3 — পতঞ্জলি, যোগসূত্ৰ — স্বৰ যোগ পীঠৰ সংস্কৃত-প্ৰধান সংগ্ৰহ.
- যোগসূত্ৰ 2.4 — পতঞ্জলি, যোগসূত্ৰ — স্বৰ যোগ পীঠৰ সংস্কৃত-প্ৰধান সংগ্ৰহ.
- Goyal M et al., JAMA Internal Medicine 2014 — মানসিক চাপ আৰু কল্যাণৰ বাবে ধ্যান-কাৰ্যসূচী (প্ৰণালীবদ্ধ পৰ্যালোচনা আৰু মেটা-বিশ্লেষণ, 47 টা পৰীক্ষা, 3,515 জন অংশগ্ৰহণকাৰী).
- Lindahl JR et al., PLoS One 2017 — “The varieties of contemplative experience”, তিনিটা বৌদ্ধ পৰম্পৰাৰ ধ্যানকাৰী আৰু শিক্ষকৰ সৈতে হোৱা সাক্ষাৎকাৰ.
“পাঁচ ক্লেশ” সম্পৰ্কে পীঠৰ সৈতে কথা পাতক
আমাক আপোনাৰ স্বাস্থ্য, অনুশীলন আৰু আপুনি কি বিচাৰি আছে সেই বিষয়ে কওক; স্বামীজী বা কোনো আচাৰ্যই আপোনাৰ উপযোগী পথ পৰামৰ্শ দিব। বা বিনামূলীয়া সাত-দিনীয়া স্বৰ পত্ৰৰে আৰম্ভ কৰক।
স্বামী চৰণাশ্ৰিত গিৰিৰ পৰম্পৰাত শিক্ষা দিয়া · স্বৰ যোগ পীঠ সংস্থান, স্বৰ্গাশ্ৰম, ঋষিকেশ · এই পৃষ্ঠা স্বামীজীৰ পৰ্যালোচনাৰ অপেক্ষাত আছে · অনুশীলন প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ বাবে তেওঁৰ অৱস্থা অনুসৰি নিৰ্ধাৰিত।
আপোনাৰ অধ্যয়ন অব্যাহত ৰাখক
ৰাজযোগৰ সম্পূৰ্ণ শিক্ষা জানক, বৰ্তমানৰ পাঠ্যক্ৰমসমূহ চাওক, বা সুধি লওক আপোনাৰ অভিজ্ঞতা আৰু সুৰক্ষাৰ প্ৰয়োজনৰ বাবে কেনে ধৰণৰ পথ-প্ৰদৰ্শন উপযুক্ত।