Seven Chakras

ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਚੱਕਰ: ਆਕਾਸ਼, ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਬਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁੱਧੀ

ਪਾਠ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ, ਮੰਤਰ, ਬੋਲਣ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਸਵਰ-ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਾਧਨਾ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਕੰਠ-ਕੇਂਦਰ।

ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ

ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਚੱਕਰ

ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪੰਖੜੀਆਂ ਵਾਲਾ ਗਲੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਆਕਾਸ਼ (ākāśa), ਸੁਣਨ, ਧੁਨੀ, ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਬੋਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਹੈ। ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਬੀਜ HAṂ ਹੈ।

ਇੱਥੇ ਸ਼ੋਧਨ ਦਾ ਅਰਥ ਬਿਨਾਂ ਸੰਜਮ ਬੋਲਣਾ ਜਾਂ ਗਲੇ ਦੀ ਹਰ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਦੱਬੇ ਹੋਏ ਸੱਚ ਦਾ ਨਿਦਾਨ ਕਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣਨ, ਮੌਨ, ਸਹੀ ਬੋਲੀ, ਮੰਤਰ, ਸਾਹ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਦਰੂਨੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।

ਤੁਰੰਤ ਜਵਾਬ

ਆਮ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਜਵਾਬ

ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਚੱਕਰ ਕੀ ਹੈ?

ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਚੱਕਰ ਪੰਜਵਾਂ ਚੱਕਰ ਹੈ, ਕੰਠ ਵਿੱਚ, ਬੀਜ ਅੱਖਰ ਹੰ ਸਮੇਤ ਆਕਾਸ਼ ਤੱਤ (ākāśa) ਦਾ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ। ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਦਾ ਅਰਥ “ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁੱਧ” ਹੈ; ਗੋਰਕ੍ਸ਼ਸ਼ਤਕ ਨਾਮ ਨੂੰ ਹੰਸ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੰਸ, ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧੁਨੀ, ਬੋਲ, ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਨਿਯਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਦੀਆਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਿਹੜੇ ਅੱਖਰ ਲਿਖੇ ਹਨ?

ਸ਼ਟਚੱਕਰਨਿਰੂਪਣ 28 ਵਿੱਚ ਅ ਤੋਂ ਵਿਸਰਗ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਵਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਸੰਬੰਧਿਤ ਗ੍ਰੰਥ-ਵਰਣਨ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿੰਦੂ ਸਮੇਤ, ਸਾਡਾ ਚਿੱਤਰ ਉੱਪਰੋਂ ਘੜੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: अं, आं, इं, ईं, उं, ऊं, ऋं, ॠं, ऌं, ॡं, एं, ऐं, ओं, औं, अं, अः। ਪਹਿਲਾ अं ਬਿੰਦੂ ਸਮੇਤ ਅ ਹੈ; ਪੰਦਰਵਾਂ ਅਨੁਸਵਾਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਦੋਵੇਂ ਦਿਸਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ।

ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਚੱਕਰ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?

ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਗਲੇ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਸ਼ਟ੍-ਚੱਕਰ-ਨਿਰੂਪਣ ਵਿੱਚ ਕੰਠ-ਮੂਲ, ਗਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੇਂਦਰੀ ਨਾੜੀ ਦੇ ਨਾਲ। ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਗਲੇ ਦੀ ਖੋੜ ਵਿੱਚ ਟਿਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜਾਲੰਧਰ ਬੰਧ ਅਤੇ ਉੱਜਾਯੀ ਸਾਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਹੇਠਾਂ ਹਿਰਦੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ, ਅਨਾਹਤ।

ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਦਾ ਤੱਤ ਅਤੇ ਬੀਜ ਕੀ ਹੈ?

ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਆਕਾਸ਼ (ākāśa) ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸ੍ਵਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪੰਖੜੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਿੱਟੇ ਗੋਲ ਮੰਡਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਬੀਜ ਹੰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਾਕਿਨੀ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼ ਉਹ ਤੱਤ ਹੈ ਜੋ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਗਲ਼ੇ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰੀਏ?

ਕੰਠ ਚੱਕਰ ਤੱਕ ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਜਾਪ, ਉੱਜਾਈ ਸਾਹ, ਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਨ ਹੇਠ ਕੋਮਲ ਜਾਲੰਧਰ ਬੰਧ, ਸੁਚੇਤ ਸੱਚੇ ਬੋਲ ਅਤੇ ਚੁੱਪ (ਮੌਨ) ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਓਨਾ ਹੀ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਬੋਲਣਾ। ਸਾਹ ਛੱਡਦੇ ਸਮੇਂ ਹੰ ਦਾ ਕੋਮਲ ਜਾਪ ਇੱਕ ਸਰਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ।

ਕੀ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਚੱਕਰ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡਾ ਹਾਲੇ ਵੀ ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਹੈ? ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛੋ; ਪੀਠ ਦਾ ਕੋਈ ਅਧਿਆਪਕ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਪੀਠ ਨੂੰ WhatsApp ਕਰੋ

ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ

ਸ਼ਟ-ਚੱਕਰ-ਨਿਰੂਪਣ (ਪੂਰਣਾਨੰਦ), Avalon ਸੰਸਕਰਣ 1919 ਤੋਂ ਮੁੱਲ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ ਉੱਥੇ ਗੋਰਕਸ਼ਸ਼ਤਕ ਸਮੇਤ।

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ
ਸਥਾਨਗਲੇ ਦਾ ਮੂਲ (kaṇṭha-mūla)
ਪੰਖੜੀਆਂ16, ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸ੍ਵਰ-ਅੱਖਰਾਂ ਸਮੇਤ
ਤੱਤਆਕਾਸ਼ — ਚਿੱਟਾ ਗੋਲਾ (nabho-maṇḍala)
ਬੀਜHaṃ
ਦੇਵਤਾ · ਸ਼ਕਤੀਸਦਾਸ਼ਿਵ (ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ) · ਸਾਕਿਨੀ
ਵੱਖਰਾ ਨਕਸ਼ਾਗੋਰਕ੍ਸ਼ਸ਼ਤਕ 70 ਜਲ-ਧਾਰਣਾ ਨੂੰ ਗਲ਼ੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ

ਸ਼ਾਸਤਰ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ

विशुद्धाख्यं कण्ठे सरसिजममलं धूमधूम्रावभासं स्वरैः सर्वैः शोणैर्दलपरिलसितैर्दीपितं दीप्तबुद्धेः । समास्ते पूर्णेन्दुप्रथिततमनभोमण्डलं वृत्तरूपं हिमच्छायानागोपरि लसिततनोः शुक्लवर्णाम्बरस्य ॥

viśuddhākhyaṃ kaṇṭhe sarasijamamalaṃ dhūmadhūmrāvabhāsaṃ svaraiḥ sarvaiḥ śoṇairdalaparilasitairdīpitaṃ dīptabuddheḥ | samāste pūrṇenduprathitatamanabhomaṇḍalaṃ vṛttarūpaṃ himacchāyānāgopari lasitatanoḥ śuklavarṇāmbarasya ||

ਅਰਥ: ਕੰਠ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਧੂੰਏਂ-ਜਾਮਨੀ ਰੰਗ ਦਾ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਕਮਲ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਅ ਤੋਂ ਵਿਸਰਗ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸੂਹੇ ਸਵਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਅੰਦਰ ਬਰਫ਼-ਚਿੱਟੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਚਿੱਟਾ ਗੋਲ ਖੇਤਰ ਹੈ।

— ਸ਼ਟਚੱਕਰਨਿਰੂਪਣ, ਸ਼ਲੋਕ 28 · ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪਾਠ: ਪੂਰਣਾਨੰਦ, ਸ਼ਟਚੱਕਰਨਿਰੂਪਣ — Arthur Avalon ਦੇ 1919 ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪਾਠ ਅਤੇ ਕਾਲੀਚਰਣ ਦੀ ਟੀਕਾ

ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਵਰਾਂ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਗੋਲ ਆਕਾਸ਼-ਮੰਡਲ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ; ਟੀਕਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰਮ ਅ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸਰਗ ਉੱਤੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

विशब्दः संस्मृतो हंसो निर्मलः शुद्ध उच्यते । अतः कण्ठे विशुद्धाख्ये चक्रं चक्रविदो विदुः ॥

viśabdaḥ saṃsmṛto haṃso nirmalaḥ śuddha ucyate | ataḥ kaṇṭhe viśuddhākhye cakraṃ cakra-vido viduḥ ||

ਅਰਥ: “ਵਿ” ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਹੰਸ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਨੂੰ “ਸ਼ੁੱਧ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਗਲੇ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।

— ਗੋਰਕ੍ਸ਼ਸ਼ਤਕ, ਸ਼ਲੋਕ 62 · ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪਾਠ: ਗੋਰਕ੍ਸ਼ਸ਼ਤਕ — Swami Kuvalayananda ਅਤੇ S. A. Shukla (ਕੈਵਲਯਧਾਮ, ਲੋਨਾਵਲਾ) ਦੇ ਸਮੀਖਿਅਤ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ GRETIL ਈ-ਪਾਠ (Göttingen)

ਨਾਮ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: “ਵਿ” ਹੰਸ, ਸ਼ੁੱਧ, ਲਈ ਹੈ, ਅਤੇ “ਸ਼ੁੱਧ” ਨਿਰਮਲ ਲਈ। ਗਲੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬਾਣੀ ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

विशुद्धे परमे चक्रे धृत्वा सोमकलाजलम् । मासेन न क्षयं याति वञ्चयित्वा मुखं रवेः ॥

viśuddhe parame cakre dhṛtvā soma-kalā-jalam | māsena na kṣayaṃ yāti vañcayitvā mukhaṃ raveḥ ||

ਅਰਥ: ਪਰਮ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰ-ਕਲਾ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ, ਯੋਗੀ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

— ਗੋਰਕ੍ਸ਼ਸ਼ਤਕ, ਸ਼ਲੋਕ 63 · ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪਾਠ: ਗੋਰਕ੍ਸ਼ਸ਼ਤਕ — Swami Kuvalayananda ਅਤੇ S. A. Shukla (ਕੈਵਲਯਧਾਮ, ਲੋਨਾਵਲਾ) ਦੇ ਸਮੀਖਿਅਤ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ GRETIL ਈ-ਪਾਠ (Göttingen)

ਗ੍ਰੰਥ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਖ਼ਾਤਮੇ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਲ਼ੇ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਖੇਚਰੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ — ਅਜਿਹੇ ਅਭਿਆਸ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਰਥ, ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪੰਖੜੀਆਂ

Viśuddha teaching image: Bṛhaspati above a sixteen-petalled space lotus carrying the sixteen Sanskrit vowels, with Sadāśiva-Ardhanārīśvara and Śākiṇī inside and a white elephant below
ਵਿਸ਼ੁੱਧ: ਸ਼ਟਚੱਕਰ-ਨਿਰੂਪਣ 28 ਵਿੱਚ ਅ ਤੋਂ ਵਿਸਰਗ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਵਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਚਿੱਤਰ ਉਪਰਲੀ/ਪੂਰਬੀ ਪੰਖੁੜੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਘੜੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਪੰਖੁੜੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਾਈਪ ਕੀਤਾ ਸਵਰ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ अं ਬਿੰਦੂ ਸਮੇਤ ਅ ਹੈ; ਪੰਦਰ੍ਹਵਾਂ ਅਨੁਸਵਾਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਸਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ।

ਕਮਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਗਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਟ-ਚੱਕਰ-ਨਿਰੂਪਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਵਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ। ਚਿੱਟਾ ਆਕਾਸ਼-ਮੰਡਲ, ਬੀਜ ਹਂ, ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕਿਨੀ ਗੂੰਜ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਖੇਤਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੂਖਮ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਮ ਹੇਠ ਥਾਇਰਾਇਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਨਹੀਂ।

ਆਕਾਸ਼ ਧੁਨੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ

ਆਕਾਸ਼ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਬਣੇ ਬਿਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਧੁਨੀ ਕਿਸੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਸ਼ਕਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਸਿਰਫ਼ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਮਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਨੁਭੂਤੀ, ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਲੋਕ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸੁਣੇ ਜਾ ਸਕਣ।

ਵਾਣੀ ਯੋਗਿਕ ਕਰਮ ਹੈ

ਸੱਚਾਈ (satya) ਸਿਰਫ਼ ਜੋ ਵੀ ਉੱਠੇ ਉਹ ਬੋਲ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਯੋਗਿਕ ਬਾਣੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਲੋੜ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਦੀ ਹੈ। ਚੁੱਪ ਸੱਚ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਡਰ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਬੋਲ ਮੁਕਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਬੇਚੈਨੀ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਅਰਥ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਹੈ।

ਮੰਤਰ, ਕੰਬਣੀ ਅਤੇ ਸੁਣਨਾ

ਮੰਤਰ ਧੁਨੀ, ਸਾਹ, ਧਿਆਨ, ਅਰਥ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਕੰਬਣੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਕੱਲੀ ਕੰਬਣੀ ਦੀਖਿਆ ਜਾਂ ਇਲਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਚਾਰਨ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ; ਕੁਝ ਮੰਤਰ ਜਨਤਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ।

ਜਾਲੰਧਰ ਬੰਧ ਅਤੇ ਉੱਜਾਈ

ਕੰਠ ਜਾਲੰਧਰ ਬੰਧ ਅਤੇ ਉੱਜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਦਾ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਠੋਡੀ ਦਾ ਜ਼ੋਰ, ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਸਾਹ ਜਾਂ ਲੰਮਾ ਕੁੰਭਕ ਗਰਦਨ, ਗਲੇ ਅਤੇ ਦਿਲ-ਨਾੜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਉੱਤੇ ਖਿਚਾਅ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਣ, ਯਤਨ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਕੋਮਲ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਅਭਿਆਸ

ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੋ, ਗਰਦਨ ਲੰਮੀ ਪਰ ਅਕੜੀ ਹੋਈ ਨਹੀਂ। ਸਾਹ ਛੱਡਦੇ ਸਮੇਂ ਹੌਲੀ ਗੂੰਜ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਵਧਾਏ ਬਿਨਾਂ ਕੰਪਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋ। ਕੁਝ ਦੌਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰੋ: ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਹਰੀ ਆਵਾਜ਼, ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਦਿਆਲੂ ਵਾਕ ਚੁਣੋ ਜੋ ਬੋਲਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ—ਜਾਂ ਇੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਾਕ ਜਿਸ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚੇਤਨਤਾ ਤੱਕ

ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਧਿਆਨ ਸੂਖਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਧੁਨੀ ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਜੋ “ਮੈਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ”। ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਨਾਦ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨ, ਸ੍ਰੋਤਾ ਅਤੇ ਅਰਥ ਇਕੱਠੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰਹੱਸਮਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾਅ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਪ ਜਾਂ ਖ਼ਰੀਦੀ ਹੋਈ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਲਗਾਤਾਰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਵਰ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸੂਖਮ ਖੇਤਰ

ਸ੍ਵਰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਘੋਸ਼ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨਯੋਗ ਬੋਲੀ ਬਣਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪੰਖੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮੂਲ ਆਧਾਰ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਸੰਬੰਧ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਤੰਤਰ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮਨਮਾਨੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ; ਮੰਤਰ-ਸਾਧਨਾ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਨਾਲ ਹਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅੱਖਰ ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ। ਉਚਾਰਣ, ਇਰਾਦਾ, ਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਖੋਖਲੀ ਬ੍ਰਾਂਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਨਾ ਬਦਲਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸੁਣਨਾ ਓਨਾ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਬੋਲਣਾ

ਕੰਠ-ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ’ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋਵੇ, ਅਧੂਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਗਿਆਨ-ਇੰਦਰੀ ਸੁਣਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁਣਨਾ ਬਿਨਾਂ ਫ਼ੌਰੀ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੁਕੋ, ਉਸ ਸਾਹ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋ ਜੋ ਬੋਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਸੱਚੇ, ਲਾਭਦਾਇਕ ਅਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਿਰ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।

ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਪੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚੁੱਪ ਦਬਾਅ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਬੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਦੋਵੇਂ ਸੰਬੰਧ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੁਚੇਤ ਕਰਮ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦਿਲ ਦੀ ਗੂੰਜ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਦੇ ਵਿਵੇਕ ਤੱਕ

ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਾਲੇ ਹਿਰਦੇ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਆਗਿਆ-ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅਨਾਹਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਮਝ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕਰਮ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਬੋਲੀ ਗਈ ਭਾਵਨਾ ਸੱਚ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਸੂਝ ਕਦੇ ਬੋਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਨਿੱਜੀ ਕਲਪਨਾ ਬਣੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਕਾਰਜ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਨ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਧਕ ਇੱਕ ਪਾਠ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਟੀਕਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਸ਼ੁੱਧ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਮਝ ਨੂੰ ਆਚਰਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਧੁਨੀ ਅਨੁਭਵ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਤੱਕ ਪੁਲ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ, ਗ਼ਲਤੀ ਸੁਧਾਰਨਾ ਅਤੇ ਭਰਮ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਜਿੱਥੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ

ਜਾਪ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਭਿਆਸ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੋਜੇ ਗਏ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਇੱਕ ਹੈ। ਲੈਅਬੱਧ ਪਾਠ ਸਾਹ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਲੈਅ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਬਿਠਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਓਮ-ਜਾਪ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਾਂਤ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਸਵਰ ਯੋਗ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜਦਾ ਹੈ

ਸਾਹ ਬੋਲ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨੂੰ ਬਦਲਦੀ ਹੈ। ਸਵਰ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੋਲਣ ਜਾਂ ਜਪ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖੋ ਕਿ ਸਾਹ ਗਰਮ, ਕਾਹਲਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਹੈ। ਉੱਜਾਈ ਅਤੇ ਮੰਤਰ ਹਾਲਤ ਅਨੁਸਾਰ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸੁੱਕੇ, ਜਲਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਚਿੰਤਤ ਗਲੇ ਨੂੰ ਵੱਧ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

ਉੱਜਾਈ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਿਕਾ ਪੜ੍ਹੋ · ਸਰਗਰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁੱਧੀ ਨੂੰ ਸਮਝੋ

ਸਵਰ ਯੋਗ ਦੀ ਨੀਂਹ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਦੇਖੋ ਕਿ ਸਾਹ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।

ਅਭਿਆਸ, ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ

ਗਲੇ ਦੇ ਸੁਰ-ਦੁਆਰ, ਆਵਾਜ਼, ਠੋਡੀ ਦੇ ਬੰਧ ਜਾਂ ਸਾਹ ਰੋਕਣ (ਕੁੰਭਕ) ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾ ਲਗਾਓ। ਦਰਦ, ਸਪਸ਼ਟ ਚੱਕਰ ਆਉਣ, ਹਵਾ ਦੀ ਭੁੱਖ ਜਾਂ ਘਬਰਾਹਟ ਹੋਣ 'ਤੇ ਰੁਕ ਜਾਓ। ਲਗਾਤਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਬੈਠਣ, ਨਿਗਲਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਗਰਦਨ ਦੀ ਸੋਜ ਜਾਂ ਸਾਹ ਸੰਬੰਧੀ ਲੱਛਣਾਂ ਲਈ ਡਾਕਟਰੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਗੁੰਜਨ ਸਹਿਜ ਰਹਿਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਅਭਿਆਸ ਆਪਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਹੀ ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਕੀ ਹੈ?

ਇਹ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਸ਼ੁੱਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਹੈ ਜੋ ਚੱਕਰਾਂ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਗਰਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁੱਧੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਕੇ। ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਤੀਜੇ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ; ਅਭਿਆਸ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸਵਾਮੀ ਚਰਣਾਸ਼੍ਰਿਤ ਗਿਰਿ · ਸਵਰ ਯੋਗ ਪੀਠ, ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ

ਗਲੇ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਸੱਚ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਕਿਉਂਕਿ ਬੋਲ ਮਨ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੇ ਬੋਲ (ਸਤਿ) ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਝੂਠ ਅਤੇ ਕੌੜੇ ਸ਼ਬਦ ਅੰਦਰੂਨੀ ਟਕਰਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਮਾਨਦਾਰ, ਦਿਆਲੂ ਬੋਲ ਸਥਿਰਤਾ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਹ ਅਤੇ ਮੰਤਰ ਨਹੀਂ, ਬੋਲ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਉੱਜਾਯੀ ਸਾਹ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਨਾਲ ਕੀ ਸੰਬੰਧ ਹੈ?

ਉੱਜਾਯੀ ਗਲੇ ਦੇ ਸੁਰ-ਤੰਤਰ ਦੇ ਦੁਆਰ ’ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸੰਕੁਚਨ ਨਾਲ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸਾਹ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੀ ਨਰਮ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ’ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਸਾਹ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਲੰਧਰ ਬੰਧ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਮਲ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਗਲੇ ਜਾਂ ਗਰਦਨ ਵਿੱਚ ਖਿਚਾਅ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਯਤਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਹੈ।

ਕੀ ਗਲੇ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਚੱਕਰ ਦਾ ਰੁਕਿਆ ਹੋਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਆਵਾਜ਼ ਬੈਠਣਾ, ਥਾਇਰਾਇਡ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼ ਜਾਂ ਨਿਗਲਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪਹਿਲਾਂ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਅਸੰਤੁਲਨ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਵਰਣਨ — ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਸੁਣਨਾ ਨਹੀਂ — ਚਿੰਤਨ ਲਈ ਹਨ, ਜਾਂਚ-ਨਿਦਾਨ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਅਭਿਆਸ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜਾਲੰਧਰ ਬੰਧ ਕੀ ਹੈ?

ਜਾਲੰਧਰ ਬੰਧ ਠੋਡੀ-ਬੰਧ ਹੈ: ਸਾਹ ਰੋਕਣ ਦੌਰਾਨ ਗਲਾ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਠੋਡੀ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਵੱਲ ਝੁਕਾਉਣਾ। ਇਹ ਹਠ ਯੋਗ ਪ੍ਰਦੀਪਿਕਾ ਦੀਆਂ ਦਸ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ, ਉੱਚ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਜਾਂ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮੌਨ ਗਲ਼ੇ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਸਹਾਇਕ ਹੈ?

ਮੌਨ, ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ ਲਈ ਚੁੱਪ, ਉਸ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਟਿਕਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਖ਼ਰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਵੱਲ ਮੋੜਦਾ ਹੈ — ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਸੂਖਮ ਧੁਨੀ ਨੂੰ। ਕਈ ਸਾਧਕ ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਜਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੌਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਵਰ ਯੋਗ ਦਾ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਨਾਲ ਕੀ ਸੰਬੰਧ ਹੈ?

ਸਵਰ ਆਕਾਸ਼ ਤੱਤ, ਭਾਵ ਸਥਾਨ ਦੇ ਤੱਤ, ਨੂੰ ਸਾਹ ਦੀ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਅਵਸਥਾ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰਕ ਕਰਮ ਦੀ ਬਜਾਏ ਧਿਆਨ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਉੱਤੇ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਚੁੱਪ ਬੈਠਣਾ ਸਵਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਗਲੇ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਤੱਤ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।

ਸਰੋਤ

ਪੀਠ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਚੱਕਰ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੋ

ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ, ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹੋ ਉਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ; ਸਵਾਮੀ ਜੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਆਚਾਰੀਆ ਤੁਹਾਡੇ ਅਨੁਕੂਲ ਮਾਰਗ ਸੁਝਾਉਣਗੇ। ਜਾਂ ਮੁਫ਼ਤ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸਵਰ-ਪੱਤਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ।

ਸਵਾਮੀ ਚਰਣਾਸ਼੍ਰਿਤ ਗਿਰਿ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ · ਸਵਰ ਯੋਗ ਪੀਠ ਸੰਸਥਾਨ, ਸਵਰਗਾਸ਼ਰਮ, ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ · ਇਹ ਪੰਨਾ ਸਵਾਮੀ ਜੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਹੈ · ਅਭਿਆਸ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਪਣਾ ਅਧਿਐਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ

ਸੱਤ ਚੱਕਰਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਖੋ, ਮੌਜੂਦਾ ਕੋਰਸ ਦੇਖੋ, ਜਾਂ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ।