মাইণ্ডফুলনেছ আৰু ধ্যান: সম্পৰ্কিত অনুশীলন, বেলেগ প্ৰসংগ
আধুনিক মাইণ্ডফুলনেছ, বৌদ্ধ সতি আৰু যোগিক ধ্যানৰ এক স্পষ্ট তুলনা—ইহঁতৰ ক'ত মিল, ক'ত পাৰ্থক্য আৰু স্বৰে নিৰন্তৰ ধ্যানক কেনেকৈ সমৰ্থন কৰে।
মাইণ্ডফুলনেছ বনাম ধ্যান
মাইণ্ডফুলনেছ আৰু ধ্যান অনুশাসিত সচেতনতাত মিলে, কিন্তু সিহঁত সৰল সমাৰ্থক নহয়। আধুনিক মাইণ্ডফুলনেছ সাধাৰণতে ধৰ্মনিৰপেক্ষ বা চিকিৎসাভিত্তিক কাৰ্যক্ৰমত শিকোৱা ইচ্ছাকৃত, বৰ্তমানকেন্দ্ৰিক, প্ৰতিক্ৰিয়াহীন সচেতনতাক বুজায়। বৌদ্ধ সতিৰ ব্যাপক নৈতিক আৰু মুক্তিমূলক প্ৰসংগ আছে। পতঞ্জলিৰ যোগত ধ্যান হৈছে ধাৰণাৰ পিছত আৰু সমাধিৰ ফাললৈ লৈ যোৱা, বাছি লোৱা ক্ষেত্ৰৰ প্ৰতি জ্ঞানৰ অবিচ্ছিন্ন প্ৰৱাহ।
এজন ব্যক্তিয়ে পতঞ্জলিৰ সম্পূৰ্ণ ব্যৱস্থাত প্ৰৱেশ নকৰাকৈয়ো মাইণ্ডফুলনেছৰ কৌশল অনুশীলন কৰিব পাৰে, আৰু মাইণ্ডফুলনেছ বুলি নামকৰণ নকৰা পদ্ধতিৰ দ্বাৰাও ধ্যানৰ প্ৰস্তুতি ল'ব পাৰে। সঠিক তুলনাই দুয়োটাকে শক্তিশালী কৰে।
সাধাৰণ প্ৰশ্নৰ পোনপটীয়া উত্তৰ
সজাগতা আৰু ধ্যানৰ মাজত পাৰ্থক্য কি?
আধুনিক কাৰ্যক্ৰমত শিকোৱা মাইণ্ডফুলনেছ হৈছে বৰ্তমান মুহূৰ্তৰ বিচাৰহীন সচেতনতা, যাক বৌদ্ধ অনুশীলনৰ পৰা স্বাস্থ্যৰ বাবে উপযোগী কৰি লোৱা হৈছে। পতঞ্জলিৰ যোগত ধ্যান হৈছে মুক্তিৰ লক্ষ্যৰে নৈতিক আৰু আধ্যাত্মিক পথৰ ভিতৰত এটা বাছি লোৱা বিষয়ত মনোযোগৰ অবিচ্ছিন্ন প্ৰৱাহ। মনোযোগ প্ৰশিক্ষণত সিহঁত মিলে, কিন্তু পদ্ধতি আৰু লক্ষ্যত পৃথক।
মাইণ্ডফুলনেছ হিন্দু অনুশীলন নে বৌদ্ধ?
মাইণ্ডফুলনেছ শব্দটো আজি যিদৰে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, সি মুখ্যতঃ বৌদ্ধ সতিৰ পৰা আহিছে, যাক MBSR ৰ দৰে কাৰ্যক্ৰমে উপযোগী কৰি লৈছে। ভাৰতীয় যোগৰো নিজস্ব সম্পৰ্কিত অনুশীলন আছে—সাক্ষীভাৱ, প্ৰত্যাহাৰ, ধাৰণা আৰু ধ্যান। দুয়ো পৰম্পৰাই স্পষ্ট সচেতনতাক মূল্য দিয়ে; প্ৰত্যেকৰে নিজৰ শব্দ আৰু লক্ষ্য আছে, যিবোৰ পৃথকে ৰখাটো উচিত।
মই মাইণ্ডফুলনেছ আৰু যোগিক ধ্যান দুয়োটা অনুশীলন কৰিব পাৰোঁনে?
হয়, বহুতে দুয়োটা অনুশীলন কৰে: দৈনন্দিন কাম-কাজত সচেতনতাৰ বাবে সজাগতা, আৰু বাছি লোৱা বিষয়ৰ সৈতে আনুষ্ঠানিক বৈঠকত যৌগিক ধ্যান। কোনো সময়ত আপুনি কোনটো কৰি আছে সেয়া জনাটো সহায়ক, যাতে নিৰ্দেশবোৰ মিহলি নহয়। শিক্ষকে দেখুৱাব পাৰে যে সিহঁতে পৰস্পৰক কেনেকৈ সমৰ্থন কৰে।
উদ্বেগৰ বাবে কোনটো ভাল, সজাগতা নে ধ্যান?
উদ্বেগৰ ক্ষেত্ৰত মাইণ্ডফুলনেছ কাৰ্যক্ৰমৰ ওপৰতে আটাইতকৈ বেছি গৱেষণা আছে, আৰু পৰ্যালোচনাত মধ্যম উপকাৰ দেখা গৈছে। যৌগিক ধ্যান, মন্ত্ৰ আৰু উশাহ-অনুশীলনেও বহু মানুহক সহায় কৰে। উদ্বেগৰ বাবে আটাইতকৈ ভাল বাছনি সাধাৰণতে কোমল আৰু সুগঠিত—চুটি ছেছন, বাহ্যিক আধাৰ আৰু গতি—যিকোনো পৰম্পৰাৰ পৰাই আহক, ব্যক্তিজনৰ উপযোগী কৰি।
“মাইণ্ডফুলনেছ বনাম ধ্যান” সম্পৰ্কে এতিয়াও প্ৰশ্ন আছে নেকি? নিজৰ ভাষাত সোধক; পীঠৰ এজন শিক্ষকে উত্তৰ দিয়ে।
শাস্ত্ৰই কি কয়
अभ्यासवैराग्याभ्यां तन्निरोधः।
abhyāsavairāgyābhyāṃ tannirodhaḥ
অৰ্থ: এই বৃত্তিবোৰৰ নিৰোধ অভ্যাস আৰু বৈৰাগ্যৰ দ্বাৰা হয়।
— যোগসূত্ৰ 1.12
আধুনিক মাইণ্ডফুলনেছ কাৰ্যক্ৰম আৰু শাস্ত্ৰীয় যোগে বেলেগ বেলেগ মানচিত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰে, তথাপি পুনৰাবৃত্ত অনুশীলন আৰু প্ৰতিক্ৰিয়াশীলতা শিথিল হোৱাটোৱে সংলাপৰ এটা স্পষ্ট বিন্দু দিয়ে। তথাপিও সিহঁতৰ ইতিহাস আৰু চূড়ান্ত লক্ষ্যৰ নাম পৃথকে লোৱা উচিত।
तत्र प्रत्ययैकतानता ध्यानम्।
tatra pratyayaikatānatā dhyānam
অৰ্থ: ধ্যান হ’ল সেই বিষয়ৰ ফালে মনোযোগৰ অবিচ্ছিন্ন প্ৰবাহ।
— যোগসূত্ৰ 3.2
পতঞ্জলিয়ে ধ্যানক এটা বাছনি কৰা স্থানৰ প্ৰতি নিৰন্তৰতাৰে সংজ্ঞায়িত কৰিছে। এয়া বৰ্তমান-কেন্দ্ৰিক প্ৰতিটো ধৰণৰ সচেতনতাৰ বাবে “মাইণ্ডফুলনেছ” শব্দ ব্যৱহাৰ কৰাতকৈ অধিক সীমিত আৰু ইয়াৰ দ্বাৰা বুজা যায় যে দুয়োটা শব্দ কিয় সমাৰ্থক নোহোৱাকৈ ওপৰামূহি হয়।
আধুনিক সজাগতাৰ সাধাৰণ অৰ্থ
সমসাময়িক কাৰ্যসূচীসমূহে প্ৰায়ে উশাহ, শৰীৰ, ধ্বনি, চিন্তা আৰু আৱেগৰ প্ৰতি কম স্বয়ংক্ৰিয় বিচাৰেৰে মনোযোগ প্ৰশিক্ষণ দিয়ে। ইয়াৰ প্ৰটোকলসমূহে মানসিক চাপ, বিষ, উদ্বেগ বা পুনৰাবৰ্তন প্ৰতিৰোধক লক্ষ্য কৰিব পাৰে। এই কাৰ্যকৰী সংজ্ঞাই গৱেষণা সম্ভৱ কৰে, কিন্তু যিবোৰ বৌদ্ধ শিক্ষাৰ পৰা শব্দটো লোৱা হৈছিল সেইবোৰৰ পৰিসৰতকৈ ই সংকীৰ্ণ।
বৌদ্ধ পৰম্পৰাত সতিৰ অৰ্থ কি
সতিত নৈতিক আৰু মুক্তিমুখী পথৰ ভিতৰত অনুশীলনৰ ক্ষেত্ৰ সোঁৱৰি থকা বা মনত ৰখা অন্তৰ্ভুক্ত। বৌদ্ধ সম্প্ৰদায়বোৰৰ পদ্ধতি আৰু সিদ্ধান্ত বেলেগ। সতিক সাধাৰণ বৰ্তমান-মুহূৰ্তৰ শিথিলতালৈ সীমিত কৰিলে প্ৰসংগ আঁতৰি যায়, যেনেকৈ প্ৰতিটো যোগিক একাগ্ৰতাক “মাইণ্ডফুলনেছ” বুলি কোৱাই যোগৰ নিজৰ গাঁথনি আঁতৰাই পেলায়।
পতঞ্জলি যোগত ধ্যানৰ অৰ্থ
যোগসূত্ৰ 3.2ই বাছি লোৱা ক্ষেত্ৰত জ্ঞানৰ নিৰন্তৰতাৰ জৰিয়তে ধ্যানৰ সংজ্ঞা দিয়ে। ই ধাৰণাৰ পাছত আহে আৰু ইয়াৰ পাছত সমাধি আহে। এই ক্ৰম অষ্টাংগ যোগৰ অন্তৰ্গত, যাক নৈতিকতা, আসন, প্ৰাণায়াম আৰু ইন্দ্ৰিয়ৰ অন্তৰ্মুখীতাই সমৰ্থন কৰে। সেয়ে ধ্যান হ'ল স্থায়ী মনোযোগৰ কাৰ্য, কেৱল নিমাতে বহি থকা নহয়।
একাগ্ৰ মনোযোগ আৰু মুকলি নিৰীক্ষণ
আধুনিক বিজ্ঞানে প্ৰায়ে কেন্দ্ৰিত-মনোযোগ আৰু মুকলি-পৰ্যবেক্ষণৰ অনুশীলনক পৃথক কৰে। তুলনাটো উপযোগী, কিন্তু সংস্কৃত বা পালি শ্ৰেণীৰ সৈতে সম্পূৰ্ণকৈ মিলে নহয়। ধ্যান বাছি লোৱা বিষয়ত গভীৰ হ’ব পাৰে, আনহাতে কিছুমান মাইণ্ডফুলনেছ অনুশীলনে সচেতনতাক বিস্তাৰ কৰে। পৰম্পৰাত এনে স্তৰো আছে য’ত বিষয় আৰু পৰ্যবেক্ষকৰ সম্পৰ্ক গভীৰভাৱে সলনি হয়।
বেলেগ বেলেগ লক্ষ্যই অনুশীলন সলনি কৰে
চিকিৎসাজনিত মাইণ্ডফুলনেছ পাঠ্যক্ৰমৰ লক্ষ্য বিষ বা মানসিক চাপৰ সৈতে ব্যক্তিৰ সম্পৰ্ক সলনি কৰা হ'ব পাৰে। পতঞ্জলিৰ পথৰ লক্ষ্য বিবেকজ্ঞান আৰু মিছা তাদাত্ম্যৰ পৰা মুক্তি; বৌদ্ধ পথবোৰে নিজৰ নিজৰ কাঠামোত দুখ আৰু অনাত্মাৰ বিশ্লেষণ কৰে। ভাল টোপনি বা শান্তি মূল্যৱান হ'ব পাৰে, কিন্তু সেইবোৰক চূড়ান্ত লক্ষ্য বুলি ভুল কৰা উচিত নহয়।
এক ব্যৱহাৰিক তুলনা
| প্ৰশ্ন | আধুনিক মাইণ্ডফুলনেছ | পতঞ্জলি ধ্যান |
|---|---|---|
| মুখ্য সংজ্ঞা | বৰ্তমান-কেন্দ্ৰিক অপ্ৰতিক্ৰিয়াশীল সচেতনতা। | এটা ক্ষেত্ৰৰ প্ৰতি নিৰন্তৰ বোধ। |
| বিস্তৃত কাঠামো | প্ৰায়ে লৌকিক/চিকিৎসাজনিত; বৌদ্ধ মূল বেলেগ বেলেগ। | অষ্টাংগ যোগ আৰু সংযম। |
| বিষয় | উশাহ, শৰীৰ, চিন্তা, ধ্বনি বা মুকলি ক্ষেত্ৰ। | ধাৰণাৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা এটা নিৰ্বাচিত দেশ বা বিষয়। |
| তৎক্ষণাত মাপ | সজাগতা আৰু স্বয়ংক্ৰিয় প্ৰতিক্ৰিয়া হ্ৰাস। | অবিচ্ছিন্ন নিৰন্তৰতা আৰু গভীৰ হৈ অহা তন্ময়তা। |
| চূড়ান্ত লক্ষ্য | কাৰ্যসূচী-নিৰ্দিষ্ট। | বিবেকজ্ঞান আৰু মুক্তিৰ সেৱা কৰে। |
পদ্ধতিসমূহ মিহলি নকৰাকৈ অনুশীলন কেনেকৈ কৰিব
যদি মাইণ্ডফুলনেছ কাৰ্যসূচী অনুসৰণ কৰি আছে, তেন্তে তাৰ নিৰ্দেশনা আৰু ফল সততাৰে শিকক। যদি পতঞ্জলিৰ অধ্যয়ন কৰি আছে, তেন্তে ধাৰণা স্থাপন কৰক আৰু আঠটা অংগ বুজি লওক, কেৱল ধ্যান শব্দটো ধাৰ নলওক। উৎসৰ নাম উল্লেখ কৰি আৰু পাৰ্থক্যবোৰক ত্ৰুটি বুলি নাভাবি এক পৰম্পৰাৰ পৰা আন পৰম্পৰালৈ শিকা সম্ভৱ।
গৱেষণাই কিহৰ তুলনা কৰিব পাৰে
গৱেষণাই নিৰ্দিষ্ট কাৰ্যসূচী, সময়, শিক্ষকৰ সৈতে যোগাযোগ আৰু মাপি লোৱা ফলাফলৰ তুলনা কৰিব পাৰে। আঠ সপ্তাহৰ এটা প্ৰটোকলৰ অধ্যয়নৰ পৰা সকলো ধ্যান কাম কৰে বুলি বৈধভাৱে সিদ্ধান্ত লব নোৱাৰি। মাইণ্ডফুলনেছৰ ফলাফল স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে মন্ত্ৰ, কুণ্ডলিনী, দীঘলীয়া ৰিট্ৰিট বা সমাধিৰ বাবে দাবী কৰা উচিত নহয়।
কোনজনৰ বেলেগ আৰম্ভণি-বিন্দুৰ প্ৰয়োজন হ'ব পাৰে
কিছুমান লোক উশাহ বা শৰীৰ নিৰীক্ষণ কৰিলে অধিক উদ্বিগ্ন হয়। গুৰুতৰ হতাশাত দীঘলীয়া বহাৰ আগতে লৰচৰ, পোহৰ আৰু সামাজিক সংস্পৰ্শৰ প্ৰয়োজন হ’ব পাৰে। আঘাতত চকু মেলি দিশ নিৰ্ণয় আৰু পছন্দৰ প্ৰয়োজন হ’ব পাৰে। মনোবিকাৰ, উন্মাদনা, সক্ৰিয় আত্মহত্যাপ্ৰৱণতা আৰু ডাঙৰ টোপনি-হানিত তীব্ৰ অনুশীলন পিছুৱাই দিয়া আৰু ঘনিষ্ঠ, ব্যক্তিগত যত্নৰ প্ৰয়োজন।
সাক্ষী: মনৰ সচেতনতা আৰু যোগিক চেতনা
দুয়ো দৃষ্টিভংগীয়ে দেখুৱাব পাৰে যে চিন্তাবোৰ জ্ঞাত হয়, সমগ্ৰ ব্যক্তিৰ সৈতে একে নহয়। যোগে মনক ব্যাপক চেতনাৰ ভিতৰত ৰাখিব পাৰে, আনহাতে বৌদ্ধ বিশ্লেষণে নিজৰ ধৰণে স্থায়ী আত্মাক এৰাই চলে। পৰ্যবেক্ষণৰ সাদৃশ্যক গভীৰ দাৰ্শনিক পাৰ্থক্য মচি পেলাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা উচিত নহয়।
দহ মিনিটৰ এক তুলনামূলক অনুশীলন
পাঁচ মিনিটৰ বাবে মাইণ্ডফুলনেছ-ধৰণৰ মুকলি নিৰীক্ষণ কৰক: উশাহ, শব্দ, অনুভূতি আৰু চিন্তা লক্ষ্য কৰক আৰু বিচাৰ নকৰাকৈ উভতি আহক। পিছৰ পাঁচ মিনিটৰ বাবে উশাহৰ এটা বিন্দু বা মন্ত্ৰ বাছি লৈ ধ্যানৰ প্ৰস্তুতি কৰা ধাৰণা হিচাপে নিৰন্তৰতা বজাই ৰাখক। তাৰ পিছত সোধক: কোনবোৰ নিৰ্দেশ বেলেগ আছিল, মনোযোগ ক’ত বিক্ষিপ্ত হ’ল, আৰু কি অধিক নিৰন্তৰ হ’ল?
এই অনুশীলনে কোনো পৰম্পৰাকে দহ মিনিটত সংকুচিত নকৰে। ই কাৰ্যগত পাৰ্থক্য দৃশ্যমান কৰে: ব্যাপক অপ্ৰতিক্ৰিয়াশীল জ্ঞান আৰু ইচ্ছাকৃত নিৰন্তৰতাই ইটোৱে সিটোক সহায় কৰিব পাৰে যদিও দুয়োটা বেলেগ দক্ষতা। তাৰ পিছত অধ্যয়নে প্ৰতিটোক ইয়াৰ সম্পূৰ্ণ নৈতিক আৰু দাৰ্শনিক প্ৰসংগলৈ ঘূৰাই দিব লাগে।
তুলনাই অনুশীলনলৈ ঘূৰাই আনা উচিত
কেইদিনমান ধৰি তুলনাটো পুনৰাবৃত্তি কৰিলে দেখা যাব পাৰে কোনটো ধৰণে স্পষ্টতা আনে আৰু কোনটোৱে এনে এটা দক্ষতা উন্মোচিত কৰে যাৰ বাবে এতিয়াও প্ৰস্তুতি লাগে। উদ্দেশ্য বিজয়ী ঘোষণা কৰা নহয়, নিৰ্দেশনা সঠিকভাৱে বুজা আৰু বৰ্তমানৰ লক্ষ্যৰ বাবে উপযুক্ত প্ৰশিক্ষণ বাছি লোৱা।
য'ত আধুনিক বিজ্ঞান এই শিক্ষাৰ সৈতে লগ হয়
ধ্যানৰ ওপৰত আধুনিক প্ৰমাণৰ বহুখিনি মাইণ্ডফুলনেছ কাৰ্যক্ৰমৰ পৰা আহিছে, যিয়ে ইয়াক ইয়াত প্ৰাসংগিক কৰি তোলে—আৰু এয়া সোঁৱৰাই দিয়ে যে এটা পদ্ধতিৰ ফলাফল সকলোৰে বাবে প্ৰযোজ্য বুলি ধৰি লোৱা উচিত নহয়।
- Goyal M et al., JAMA Internal Medicine 2014 — মানসিক চাপ আৰু কল্যাণৰ বাবে ধ্যান-কাৰ্যসূচী (প্ৰণালীবদ্ধ পৰ্যালোচনা আৰু মেটা-বিশ্লেষণ, 47 টা পৰীক্ষা, 3,515 জন অংশগ্ৰহণকাৰী). মাইণ্ডফুলনেছ ধ্যান কাৰ্যসূচীয়ে উদ্বেগ, হতাশা আৰু বিষত উন্নতিৰ মধ্যম প্ৰমাণ দিলে, সক্ৰিয় নিয়ন্ত্ৰণ গোটৰ তুলনাত প্ৰভাৱ সৰুৰ পৰা মধ্যম আছিল। সীমা: ধ্যান ঔষধ বা ব্যায়ামৰ দৰে অন্য সক্ৰিয় চিকিৎসাতকৈ ভাল নাছিল, আৰু টোপনি, মনোযোগ আৰু ইতিবাচক মেজাজৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰমাণ দুৰ্বল আছিল।
- Lindahl JR et al., PLoS One 2017 — “The varieties of contemplative experience”, তিনিটা বৌদ্ধ পৰম্পৰাৰ ধ্যানকাৰী আৰু শিক্ষকৰ সৈতে হোৱা সাক্ষাৎকাৰ. ধ্যান-সম্পৰ্কীয় 59 প্ৰকাৰৰ অভিজ্ঞতা সাতটা ক্ষেত্ৰত দেখুওৱা হ'ল, অতি ইতিবাচকৰ পৰা কষ্টদায়কলৈকে, আৰু 26টা কাৰক যিবোৰে মানুহে কেনেকৈ সামাল দিয়ে সেয়া গঢ় দিলে। সীমা: গুণগত আৰু বৌদ্ধ-নিৰ্দিষ্ট; ই অনুভৱৰ পৰিসৰ বৰ্ণনা কৰে আৰু প্ৰতিটো কিমান সঘনাই ঘটে সেয়া নজুখে।
ই স্বৰ যোগৰ সৈতে কেনেকৈ সংযুক্ত
স্বৰে এখন ঠুস সেতু দিয়ে: স্বাভাৱিক উশাহ পৰ্যবেক্ষণ কৰক আৰু বিক্ষেপ, প্ৰতিক্ৰিয়াশীলতা আৰু নিৰন্তৰতা লক্ষ্য কৰক। ই মাইণ্ডফুলনেছ আৰু ধাৰণাক সহায় কৰিব পাৰে, সিহঁত একে বুলি নকৈ। সলনি হৈ থকা নাকৰ প্ৰবাহে এইটোও দেখুৱায় যে মনোযোগৰ অৱস্থা গতিশীল; সাধকে সকলোৰে ওপৰত একে পদ্ধতি জোৰ নকৰি সঁহাৰি জনাবলৈ শিকে।
অনুশীলন, পথ-প্ৰদৰ্শন আৰু স্বাস্থ্য
মাইণ্ডফুলনেছ আৰু ধ্যান সদায় শান্তিদায়ক নহয়। অনুশীলনৰ ফলত যদি অব্যাহত আতংক, বিচ্ছিন্নতাবোধ, অনিদ্ৰা, আঘাতজনিত স্মৃতিৰ অনিচ্ছাকৃত উদয়, উন্মাদনা, ভ্ৰমদৰ্শন বা কাৰ্যক্ষমতা হ্ৰাস হয়, তেন্তে অনুশীলনৰ সময় কমাওক, নিজক স্থিৰ কৰক বা বন্ধ কৰক। চিকিৎসাভিত্তিক কাৰ্যক্ৰম আৰু পৰম্পৰাগত শিক্ষক—দুয়োৰে নিজৰ নিজৰ পৰিসীমা আছে; কোনেও নিজৰ নথকা সক্ষমতাৰ দাবী কৰা উচিত নহয়।
আপোনাৰ বাবে সঠিক পৰৱৰ্তী পদক্ষেপ কি?
পাঠ্যক্ৰমবোৰ সেইসকল লোকৰ বাবে উপযুক্ত যিয়ে অনলাইনেৰে বা ঋষিকেশৰ আশ্ৰমত গুৰুৰ সৈতে স্থিৰ, পদে পদে অনুশীলন বিচাৰে। সাধাৰণ পাঠ্যক্ৰম কোনো বিশেষ স্বাস্থ্য অৱস্থা বা তীব্ৰ সংকটৰ বাবে সঠিক প্ৰথম পদক্ষেপ নহয়; তাৰ বাবে ব্যক্তিজনৰ অৱস্থা অনুসৰি নিৰ্ধাৰিত অনুশীলন লাগে।
পৰৱৰ্তী পঢ়ক: আমি কিয় ধ্যান কৰোঁ? পৰম্পৰাগত উদ্দেশ্য আৰু আধুনিক প্ৰমাণ
স্বামী চৰণাশ্ৰিত গিৰি · স্বৰ যোগ পীঠ, ঋষিকেশ
সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন
মাইণ্ডফুলনেছ আৰু ধ্যান-প্ৰক্ৰিয়া একে নেকি?
মাইণ্ডফুলনেছ হৈছে ধ্যানমূলক দক্ষতা আৰু কাৰ্যক্ৰমৰ এটা পৰিয়াল; ধ্যান হৈছে অধিক ব্যাপক শ্ৰেণী, যাত মন্ত্ৰ, ভক্তি, একাগ্ৰতা, অনুসন্ধান আৰু অন্য পদ্ধতি অন্তৰ্ভুক্ত। মাইণ্ডফুলনেছ কাৰ্যক্ৰম এটাক ইয়াৰ নিৰ্ধাৰিত পাঠ্যক্ৰম আৰু লক্ষ্যৰ দ্বাৰা বুজা উচিত, আনহাতে ভক্তিমূলক বা যৌগিক ধ্যানে মনোযোগক বেলেগ দৰ্শন আৰু অনুশাসনৰ ভিতৰত সজাব পাৰে।
মাইণ্ডফুলনেছ আৰু ধ্যান একে নেকি?
নহয়। সিহঁত সচেতনতাত মিলি যায়, কিন্তু পতঞ্জলিয়ে ধ্যানক এক বিশেষ অষ্টাংগ পথৰ ভিতৰত অবিৰত বোধ বুলি সংজ্ঞায়িত কৰিছে। ধ্যান ধাৰণাৰ পিছত আহে আৰু নৈতিকতা, আসন, শ্বাস আৰু প্ৰত্যাহাৰৰ কাষতে স্থিত; বৰ্তমান মুহূৰ্তৰ প্ৰতিটো অনুশীলনকে ধ্যান বুলি অনুবাদ কৰিলে সেই সুনিৰ্দিষ্ট কাৰিকৰী আৰু দাৰ্শনিক প্ৰসংগ মচি যায়।
ধ্যান যোগ কি?
এয়া মনোযোগ আৰু জনাৰ অবিচ্ছিন্ন নিৰন্তৰতা হিচাপে ধ্যান, যাক যোগৰ ব্যাপক অনুশাসনে সমৰ্থন কৰে। এই বাক্যাংশে নিৰন্তৰতা বিকশিত কৰা অনুশীলন আৰু সেই নিৰন্তৰতা প্ৰতিষ্ঠিত হোৱা অৱস্থা দুয়োটাকে বুজাব পাৰে, সেয়ে ইয়াৰ অনুবাদ কৰোঁতে প্ৰসংগ গুৰুত্বপূৰ্ণ।
ধ্যানৰ বাবে প্ৰথমে একাগ্ৰতাৰ প্ৰয়োজন হয়নে?
পতঞ্জলিৰ কাৰ্যগত ক্ৰমত ধাৰণাই মনোযোগ একত্ৰিত কৰে আৰু ধ্যান হৈছে তাৰ পিছত অহা নিৰন্তৰতা। সেয়ে বাৰে বাৰে উভতি অহাটো বিফলতা নহয়, প্ৰস্তুতি; ব্যাঘাত কমি অহাৰ লগে লগে মনোযোগ একাগ্ৰতাৰ পৃথক পৃথক কাৰ্যৰ পৰা জনাৰ অধিক নিৰন্তৰ ধাৰালৈ সলনি হয়। আধুনিক বিজ্ঞানে প্ৰায়ে কেন্দ্ৰীভূত-মনোযোগ আৰু মুক্ত-পৰ্যবেক্ষণ অনুশীলনৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰে।
মাইণ্ডফুলনেছে সমাধিলৈ লৈ যাব পাৰেনে?
পৰম্পৰাবোৰে পৰ্যায় আৰু লক্ষ্যক ভিন্নভাৱে সংজ্ঞায়িত কৰে। সজাগতাৰ দক্ষতাই স্থিৰতাত সহায় কৰিব পাৰে, কিন্তু সমাধিক ইয়াৰ উৎস-বিশেষ ব্যৱস্থাৰ ভিতৰত বুজা উচিত। শিক্ষকে এই প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়া উচিত নহয় যে এটা সাধাৰণ কাৰ্যসূচীয়ে স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে শাস্ত্ৰীয় সিদ্ধি সৃষ্টি কৰে; উৎস, প্ৰস্তুতি, পদ্ধতি আৰু অনুশীলনৰ ফল—সকলোৰে পৰীক্ষা হ’ব লাগে।
উদ্বেগৰ বাবে কোনটো ভাল?
কোনো পদ্ধতি সৰ্বজনীনভাৱে ভাল নহয়। নিৰ্ধাৰিত মাইণ্ডফুলনেছ কাৰ্যক্ৰমে কিছুমান মানুহক সহায় কৰে, আনহাতে তীব্ৰ উশাহ/শৰীৰ নিৰীক্ষণে আনৰ অৱস্থা বেয়া কৰে; ব্যক্তিগত মূল্যায়নৰ গুৰুত্ব আছে। আতংক, টোপনি, বিচ্ছিন্নতাবোধ আৰু দৈনন্দিন কাৰ্যক্ষমতা শান্তিৰ দৰেই সাৱধানে নিৰীক্ষণ কৰক; যি পদ্ধতিয়ে গোটৰ গড়ক সহায় কৰে, তাক এজন ব্যক্তিৰ বাবে তথাপি সলনি কৰিবলগীয়া হ’ব পাৰে।
মই মাইণ্ডফুলনেছক যোগৰ সৈতে একেলগে কৰিব পাৰোঁনে?
হয়, যদি প্ৰতিটো পদ্ধতিৰ উদ্দেশ্য আৰু নিৰ্দেশ শব্দবোৰ অসাৱধানে মিহলি নকৰাকৈ স্পষ্ট থাকে। অনুশীলনৰ সময়ত নিৰ্দেশবোৰ পৃথক ৰাখক আৰু বুজাওক যে সেইবোৰ কিয় একত্ৰ কৰা হৈছে; অসাৱধান মিশ্ৰণে কোনটো পদ্ধতিৰ পৰা উপকাৰ বা টান হ'ল সেয়া জনা অসম্ভৱ কৰি তোলে।
স্বৰ যোগৰ ধ্যানৰ সৈতে কি সম্পৰ্ক?
স্বৰ পৰ্যবেক্ষণে ধাৰণাক এক জীৱন্ত ক্ষেত্ৰ দিয়ে আৰু প্ৰকাশ কৰে যে উশাহ আৰু মনোযোগ কেতিয়া স্বাভাৱিকভাৱে নিৰন্তৰ হৈ উঠিছে। স্বাভাৱিক নাকৰ প্ৰবাহ বল নকৰাকৈ ধাৰণাৰ বিষয় হ’ব পাৰে, যিয়ে সাধকক চিনাক্ত কৰিবলৈ সহায় কৰে যে পৰ্যবেক্ষণ কেৱল বিশ্লেষণাত্মক নহৈ স্থিৰ হৈ উঠিছে।
উৎস
- পতঞ্জলি, যোগসূত্ৰ 3.1–3.3।
- বাছনি কৰা বৌদ্ধ সতি-উৎসবোৰ এটা সংজ্ঞালৈ সীমিত নকৰি পৰম্পৰা অনুসৰি নামকৰণ কৰিব লাগিব।
- US NCCIH, ধ্যান আৰু মাইণ্ডফুলনেছ.
- Goyal et al. (2014), ধ্যান-কাৰ্যসূচীৰ প্ৰণালীবদ্ধ পৰ্যালোচনা, কাৰ্যসূচী-বিশেষ প্ৰমাণ আৰু সীমাৰ বাবে।
- Goyal M et al., JAMA Internal Medicine 2014 — মানসিক চাপ আৰু কল্যাণৰ বাবে ধ্যান-কাৰ্যসূচী (প্ৰণালীবদ্ধ পৰ্যালোচনা আৰু মেটা-বিশ্লেষণ, 47 টা পৰীক্ষা, 3,515 জন অংশগ্ৰহণকাৰী).
- Lindahl JR et al., PLoS One 2017 — “The varieties of contemplative experience”, তিনিটা বৌদ্ধ পৰম্পৰাৰ ধ্যানকাৰী আৰু শিক্ষকৰ সৈতে হোৱা সাক্ষাৎকাৰ.
“মাইণ্ডফুলনেছ বনাম ধ্যান” সম্পৰ্কে পীঠৰ সৈতে কথা পাতক
আমাক আপোনাৰ স্বাস্থ্য, অনুশীলন আৰু আপুনি কি বিচাৰি আছে সেই বিষয়ে কওক; স্বামীজী বা কোনো আচাৰ্যই আপোনাৰ উপযোগী পথ পৰামৰ্শ দিব। বা বিনামূলীয়া সাত-দিনীয়া স্বৰ পত্ৰৰে আৰম্ভ কৰক।
স্বামী চৰণাশ্ৰিত গিৰিৰ পৰম্পৰাত শিক্ষা দিয়া · স্বৰ যোগ পীঠ সংস্থান, স্বৰ্গাশ্ৰম, ঋষিকেশ · এই পৃষ্ঠা স্বামীজীৰ পৰ্যালোচনাৰ অপেক্ষাত আছে · অনুশীলন প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ বাবে তেওঁৰ অৱস্থা অনুসৰি নিৰ্ধাৰিত।
আপোনাৰ অধ্যয়ন অব্যাহত ৰাখক
ধ্যানৰ সম্পূৰ্ণ শিক্ষা জানক, বৰ্তমানৰ পাঠ্যক্ৰমসমূহ চাওক, বা সুধি লওক আপোনাৰ অভিজ্ঞতা আৰু সুৰক্ষাৰ প্ৰয়োজনৰ বাবে কেনে ধৰণৰ পথ-প্ৰদৰ্শন উপযুক্ত।