ধ্যানৰ প্ৰকাৰ: কোনজন ব্যক্তিৰ বাবে কোনটো পদ্ধতি উপযুক্ত?
একাগ্ৰতা, উশাহ, মন্ত্ৰ, মাইণ্ডফুলনেছ, ভক্তি, অনুসন্ধান, তন্ত্ৰ আৰু যোগনিদ্ৰাৰ এক ব্যৱহাৰিক আৰু উৎস-সচেতন তুলনা—প্ৰতিটো পদ্ধতিয়েই একে বুলি ভান নকৰাকৈ।
ধ্যানৰ প্ৰকাৰ
প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ বাবে উপযুক্ত এটা ধ্যান পদ্ধতি নাই। “ধ্যান”ত অন্তৰ্ভুক্ত আছে এটা ক্ষেত্ৰত একাগ্ৰতা, নিৰৱচ্ছিন্ন ধ্যান, উশাহ পৰ্যবেক্ষণ, মন্ত্ৰ, ভক্তিপূৰ্ণ স্মৰণ, আত্ম-অনুসন্ধান, মুক্ত সজাগতা, কল্পনা, সূক্ষ্ম-শৰীৰ সাধনা আৰু যোগনিদ্ৰা। এইবোৰে মনোযোগ আৰু পুনৰাবৃত্তি ভাগ-বতৰা কৰিব পাৰে, কিন্তু উৎস, বিষয়, উদ্দেশ্য, তীব্ৰতা আৰু ঝুঁকিত পৃথক।
আটাইতকৈ ভাল পদ্ধতি আটাইতকৈ নাটকীয় নহয়। সেয়া হ'ল যিটো সাধকৰ স্বাস্থ্য, প্ৰকৃতি, লক্ষ্য আৰু প্ৰস্তুতিৰ সৈতে খাপ খায়, আৰু যিয়ে সময়ৰ লগে লগে অধিক স্পষ্টতা আৰু সমন্বয় আনে।
সাধাৰণ প্ৰশ্নৰ পোনপটীয়া উত্তৰ
ধ্যান কিমান প্ৰকাৰৰ?
ধ্যানৰ প্ৰকাৰৰ কোনো নিৰ্দিষ্ট সংখ্যা নাই; পৰম্পৰাবোৰে সেইবোৰ বিষয় বা পদ্ধতি অনুসৰি শ্ৰেণীবদ্ধ কৰে। সাধাৰণ পৰিয়ালবোৰ হ’ল উশাহ, মন্ত্ৰ আৰু জপ, ত্ৰাটকৰ দৰে দৃশ্যমান একাগ্ৰতা, ভক্তিমূলক কল্পনা, শৰীৰ আৰু চক্ৰ সজাগতা, আত্ম-অনুসন্ধান, মুক্ত সজাগতা, মাইণ্ডফুলনেছ আৰু স্বৰ ধ্যান। অকল বিজ্ঞান ভৈৰৱেই 112টা পদ্ধতি দিয়ে।
মন্ত্ৰ ধ্যান কি?
মন্ত্ৰ ধ্যান হৈছে এটা পবিত্ৰ ধ্বনিৰ পুনৰাবৃত্তি — উচ্চস্বৰে, ফুচফুচাই বা মানসিকভাৱে — মনোযোগৰ আধাৰ হিচাপে। 108 টা মণিৰ মালাৰে জপ ইয়াৰ সাধাৰণ ৰূপ। মন্ত্ৰই মনক একত্ৰিত কৰে, আৰু ইয়াৰ অৰ্থ আৰু ভক্তিয়ে ইয়াক গভীৰতা দিয়ে। লয়বদ্ধ পাঠে উশাহো মাপিব পৰাকৈ লাহে লাহে কৰে।
ত্ৰাটক ধ্যান কি?
ত্ৰাটক ধ্যান মানে এটা সৰু বস্তু, প্ৰায়েই প্ৰদীপৰ শিখা, ত চকুৰ পানী নহালৈকে স্থিৰভাৱে চোৱা, তাৰ পাছত বন্ধ চকুৰে তাৰ প্ৰতিচ্ছবিৰ চিন্তন কৰা। হঠযোগ প্ৰদীপিকাই ইয়াক ছটা শুদ্ধি-অনুশীলনৰ ভিতৰত তালিকাভুক্ত কৰে। শেহতীয়া পৰীক্ষাত মনোযোগ আৰু উদ্বেগৰ বাবে লাভ পোৱা গৈছে। চকুৰ অৱস্থা বা মৃগী থকা মানুহে পৰামৰ্শ ল’ব লাগে।
মোৰ বাবে কেনে ধৰণৰ ধ্যান উপযুক্ত?
আপোনাৰ বাবে উপযুক্ত ধ্যানৰ প্ৰকাৰ প্ৰকৃতি আৰু অৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে: সক্ৰিয় মন প্ৰায়ে মন্ত্ৰ বা উশাহেৰে স্থিৰ হয়; ভক্তিপ্ৰৱণ স্বভাৱ প্ৰাৰ্থনা আৰু কল্পনাৰে; অস্থিৰ বা উদ্বিগ্ন মানুহ খোজ কঢ়া বা চকু মেলি কৰা অনুশীলনেৰে। শিক্ষকে পদ্ধতিটো আপোনাৰ লগত মিলাই দিব পাৰে আৰু আপোনাৰ অনুশীলন পৰিপক্ক হোৱাৰ লগে লগে ইয়াক সংশোধন কৰিব পাৰে।
“ধ্যানৰ প্ৰকাৰ” সম্পৰ্কে এতিয়াও প্ৰশ্ন আছে নেকি? নিজৰ ভাষাত সোধক; পীঠৰ এজন শিক্ষকে উত্তৰ দিয়ে।
ধ্যানৰ প্ৰকাৰৰ তুলনা
| প্ৰকাৰ | বিষয় বা পদ্ধতি | উৎস | প্ৰায়ে উপযুক্ত |
|---|---|---|---|
| উশাহ / সোঽহম্ | স্বাভাৱিক উশাহ; ভিতৰলৈ “সো”, বাহিৰলৈ “হম্” | হঠ আৰু তান্ত্ৰিক পৰম্পৰা | নতুন সাধক; দৈনিক অনুশীলন |
| মন্ত্ৰ / জপ | মালাৰে পুনৰাবৃত্তি কৰা পবিত্ৰ ধ্বনি | তন্ত্ৰ, পুৰাণ | ব্যস্ত মন; ভক্তি-প্ৰধান স্বভাৱ |
| ত্ৰাটক | শিখা বা বিন্দুৰ ওপৰত স্থিৰ দৃষ্টি | হঠযোগ প্ৰদীপিকা 2.31 | একাগ্ৰতা গঢ়ি তোলা |
| বিজ্ঞান ভৈৰৱ ধাৰণা | উশাহ বিৰতি, ধ্বনি, আকাশ, ইন্দ্ৰিয় | বিজ্ঞান ভৈৰৱ | নিৰ্দেশনাৰ সৈতে ধ্যানমূলক সাধকসকল |
| চক্ৰ সজাগতা | সূক্ষ্ম কেন্দ্ৰসমূহত মনোযোগ | গোৰক্ষশতক, ষট্চক্ৰনিৰূপণ | স্থিৰ ভেটি থকা শিষ্যসকল |
| স্বৰ ধ্যান | নাকৰ প্ৰৱাহ আৰু তত্ত্বৰ পৰ্যবেক্ষণ | শিৱ স্বৰোদয় | যিকোনো লোক; অনুশীলনক দৈনন্দিন জীৱনৰ সৈতে সংযুক্ত কৰে |
শাস্ত্ৰই কি কয়
अभ्यासवैराग्याभ्यां तन्निरोधः।
abhyāsavairāgyābhyāṃ tannirodhaḥ
অৰ্থ: এই বৃত্তিবোৰৰ নিৰোধ অভ্যাস আৰু বৈৰাগ্যৰ দ্বাৰা হয়।
— যোগসূত্ৰ 1.12
ধ্যানত উশাহ, মন্ত্ৰ, ভক্তি, অনুসন্ধান বা ৰূপ ব্যৱহাৰ কৰা হ’লেও অনুশীলন আৰু আঁকোৱালি নলোৱা সাধাৰণ ভিত্তি। বিষয় পৃথক হ’ব পাৰে, কিন্তু নিৰন্তৰতা আৰু বাধ্যতামূলক অনুভৱ-সন্ধানৰ পৰা মুক্তি নিৰ্ণায়ক হৈ থাকে।
तत्र प्रत्ययैकतानता ध्यानम्।
tatra pratyayaikatānatā dhyānam
অৰ্থ: ধ্যান হ’ল সেই বিষয়ৰ ফালে মনোযোগৰ অবিচ্ছিন্ন প্ৰবাহ।
— যোগসূত্ৰ 3.2
এই সংজ্ঞাই প্ৰতিটো শান্তিদায়ক ব্যায়ামক ধ্যান বুলি নামকৰণ কৰাত বাধা দিয়ে। এটা পদ্ধতি ধ্যান হৈ পৰে যেতিয়া মনোযোগ নিজৰ বাছি লোৱা ক্ষেত্ৰৰ ফাললৈ ক্ৰমান্বয়ে অবিচ্ছিন্ন ধাৰা গঢ়ি তোলে।
একাগ্ৰতা, ধ্যান আৰু সমাধি
পতঞ্জলিয়ে ধাৰণা, ধ্যান আৰু সমাধিৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰিছে। ধাৰণাই মনোযোগক বাছনি কৰা ক্ষেত্ৰত বান্ধে; ধ্যান হ'ল তাত নিৰন্তৰতা; সমাধি হ'ল তন্ময়তা য'ত সাধাৰণ আত্ম-মন্তব্য স্বচ্ছ হৈ পৰে। এটা দীপ, মন্ত্ৰ, প্ৰতিচ্ছবি, শ্বাস বা দাৰ্শনিক নীতি ক্ষেত্ৰ হ'ব পাৰে, কিন্তু কাৰ্যগত পৰ্যায়বোৰক বিষয়ৰ সৈতে গোলমাল কৰা উচিত নহয়।
উশাহৰ সজাগতা আৰু স্বৰ ধ্যান
উশাহ ধ্যানে নাকৰ পাহিত অনুভূতি, পেটৰ গতি বা সমগ্ৰ শ্বসন-ছন্দ পৰ্যবেক্ষণ কৰিব পাৰে। স্বৰ ধ্যানে সলনি হৈ থকা বাওঁ, সোঁ আৰু সুসম প্ৰবাহ আৰু মন আৰু কৰ্মৰ সৈতে তাৰ সম্বন্ধও লক্ষ্য কৰে। নতুন সাধকে নিয়ন্ত্ৰণ নকৰাকৈ পৰ্যবেক্ষণ কৰে; কুম্ভক আৰু ইচ্ছাকৃতভাৱে নাকৰ পাহি সলনি কৰা বেলেগ স্তৰৰ।
মন্ত্ৰ আৰু পবিত্ৰ ধ্বনিৰ ধ্যান
মন্ত্ৰই ধ্বনি, উশাহ, অৰ্থ, দেৱতা, ভক্তি আৰু পৰম্পৰাক সংযুক্ত কৰে। সৰ্বসাধাৰণৰ মন্ত্ৰ উচ্চস্বৰে, লাহেকৈ বা মনে মনে জপ কৰিব পাৰি; দীক্ষিত মন্ত্ৰৰ নিজা পদ্ধতি আৰু দায়িত্ব থাকে। মন্ত্ৰ কেৱল ইতিবাচক প্ৰত্যয়-বাক্য নহয়, যদিও দুয়োটাতে পুনৰাবৃত্তি থাকে। শুদ্ধ উচ্চাৰণ, মাত্ৰা আৰু মন্ত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্ক গুৰুত্বপূৰ্ণ।
মাইণ্ডফুলনেছ আৰু মুকলি সচেতনতা
আধুনিক মাইণ্ডফুলনেছ কাৰ্যক্ৰমে প্ৰায়ে মানকীকৃত অনুশীলনৰ জৰিয়তে প্ৰতিক্ৰিয়াহীন বৰ্তমানকেন্দ্ৰিক সচেতনতাৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়ে। বৌদ্ধ পৰম্পৰাত সেই চিকিৎসাভিত্তিক ব্যৱহাৰৰ বাহিৰেও বহুতো ৰূপ আৰু লক্ষ্য আছে। মুকলি সচেতনতাই কোনো এটা সংকীৰ্ণ বিষয় নোবাছি চিন্তা, সংবেদন আৰু আৱেগক লক্ষ্য কৰে। ই সহায়ক হ’ব পাৰে, কিন্তু ই ধ্যানৰ প্ৰতিটো প্ৰয়োগৰ সৈতে স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে একে নহয়।
ভক্তি, প্ৰাৰ্থনা আৰু ভক্তিপূৰ্ণ ধ্যান
ভক্তিমূলক ধ্যানে স্মৰণ, নাম, ৰূপ, প্ৰাৰ্থনা, কীৰ্তন, অৰ্পণ আৰু সমৰ্পণ ব্যৱহাৰ কৰে। আৱেগক কেৱল বিঘ্ন বুলি গণ্য কৰা নহয়; ই ঈশ্বৰৰ ফালে যোৱা বাহন হৈ পৰে। নীৰৱ পৰ্যবেক্ষণত যাৰ মন শুকান বা আত্মমগ্ন হৈ পৰে, তেওঁ সম্পৰ্ক আৰু ভক্তিত অধিক গভীৰভাৱে সঁহাৰি জনাব পাৰে।
আত্ম-জিজ্ঞাসা আৰু জ্ঞান-ধ্যান
জিজ্ঞাসাই সোধে যে চিন্তা, অনুভৱ আৰু পৰিচয়ক কোনে জানে। ই অন্তহীন বৌদ্ধিক বিশ্লেষণ নহয়। প্ৰশ্নটোৱে মনোযোগ জ্ঞাতাৰ দিশে ঘূৰায় আৰু পৰীক্ষা কৰে যে সলনি হোৱা মনটো সম্পূৰ্ণ আত্মা হ'ব পাৰেনে। প্ৰস্তুতি অবিহনে জিজ্ঞাসা বিমূৰ্ততা বা বিচ্ছিন্নতা হৈ পৰিব পাৰে; স্থিৰ জীৱন আৰু মাৰ্গদৰ্শনে ইয়াক সত্যনিষ্ঠ ৰাখে।
তান্ত্ৰিক ধাৰণা আৰু সূক্ষ্ম-শৰীৰ পদ্ধতি
তান্ত্ৰিক উৎসত মন্ত্ৰ, দেৱতা, আকাশ, ধ্বনি, অনুভূতি, উশাহৰ সন্ধিক্ষণ, চক্ৰ, ন্যাস আৰু কল্পনাচিত্ৰ ব্যৱহাৰ হ'ব পাৰে। বিজ্ঞান ভৈৰৱে বহুতো দুৱাৰ দিয়ে, কোনো এটা সাধাৰণ পদ্ধতি নহয়। সৰল স্বাভাৱিক সজাগতা কুম্ভক, দীক্ষিত মন্ত্ৰ বা প্ৰবল শক্তি-সাধনাতকৈ পৃথক, যিবোৰৰ বাবে পৰম্পৰাৰ প্ৰসংগ আৰু তত্ত্বাৱধান লাগে।
যোগ নিদ্ৰা, শৰীৰ-নিৰীক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰমূলক পদ্ধতি
যোগ নিদ্ৰাই সজাগতা বজাই ৰাখিবলৈ চেষ্টা কৰি শৰীৰ আৰু টোপনিৰ ওচৰৰ অৱস্থাৰ মাজেৰে মনোযোগক পথ দেখুৱায়। আধুনিক বিদ্যালয়ে বেলেগ বেলেগ পাঠ আৰু উদ্দেশ্য ব্যৱহাৰ কৰে। শৰীৰ-নিৰীক্ষণ এজনৰ বাবে স্থিৰতাদায়ক আৰু আন এজনৰ বাবে উত্তেজক হ'ব পাৰে। আঘাত-সংবেদনশীল অনুশীলনে চকু মুকলি ৰাখিব পাৰে, গতিৰ অনুমতি দিব পাৰে আৰু অভিভূত কৰা অংশবোৰ এৰাই চলিব পাৰে।
ধ্যানৰ পদ্ধতি কেনেকৈ বাছিব
| বৰ্তমান প্ৰয়োজন | সম্ভাৱ্য আৰম্ভণি-দিশ |
|---|---|
| অস্থিৰ কিন্তু শাৰীৰিকভাৱে সুস্থ | গতি, কোমল উশাহ এৰা আৰু এটা চুটি মূৰ্ত বিষয়। |
| কম শক্তি বা হতাশা | দীঘলীয়া নীৰৱ বহাৰ আগতে দিনৰ পোহৰ, খোজ কঢ়া, গতিশীল আসন, জপ বা ভক্তি। |
| উদ্বেগ বা আতংক | বাহ্যিক ভিত্তি আৰু স্বাভাৱিক উশাহ; কুম্ভক আৰু তীব্ৰ অন্তৰ্মুখী নিৰীক্ষণ এৰাই চলক। |
| ভক্তিমূলক স্বভাৱ | মন্ত্ৰ, প্ৰাৰ্থনা, প্ৰতিমা, কীৰ্তন আৰু সেৱা। |
| স্থিৰ ধ্যানমূলক জিজ্ঞাসা | সাক্ষীভাৱ, আত্ম-অনুসন্ধান বা উৎস-নিৰ্দিষ্ট মুকলি সচেতনতা, পথ-প্ৰদৰ্শনৰ সৈতে। |
এইবোৰ দিশ, নিদান নহয়। সঁহাৰিয়ে পৰৱৰ্তী পদক্ষেপ নিৰ্ধাৰণ কৰে।
প্ৰগতি প্ৰকৃততে কেনেকুৱা দেখা যায়
উপযোগী লক্ষণৰ ভিতৰত আছে বিক্ষেপৰ পৰা অধিক সহজে ঘূৰি অহা, কম বাধ্যবাধকতা, অধিক স্থিৰ টোপনি, স্পষ্ট সিদ্ধান্ত, অধিক নৈতিক সংবেদনশীলতা আৰু ৰখাৰ সামৰ্থ্য। দৰ্শন, আনন্দ বা স্থিৰতা হ’ব পাৰে, কিন্তু সেয়াই একমাত্ৰ জোখ নহয়। অনুশীলনে অনিদ্ৰা, আতংক, আত্মগৌৰৱ, বিচ্ছিন্নতা বা কাৰ্যক্ষমতা হেৰুৱাই বঢ়ালে তীব্ৰতা কমাওক আৰু পদ্ধতিটো পুনৰ মূল্যায়ন কৰক।
এটা অনুশীলন ইমান সময় কৰক যাতে তাৰ পৰা শিকিব পাৰি
বহুতো পদ্ধতি সংগ্ৰহ কৰিলে গভীৰতা বাধাপ্ৰাপ্ত হ’ব পাৰে। এটা নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে এটা উপযুক্ত ভেটি বাছক, সময় আৰু পৰিস্থিতি যুক্তিসংগতভাৱে স্থিৰ ৰাখক, আৰু মনোযোগ, মনৰ অৱস্থা, টোপনি আৰু দৈনিক আচৰণ লিখি ৰাখক। প্ৰমাণ আৰু নিৰ্দেশনাই যেতিয়া দেখুৱায় যে পদ্ধতিটো অনুপযুক্ত, তেতিয়াহে সলনি কৰক—কেৱল নতুনত্ব শেষ হোৱা বাবে নহয়।
লগতে, কোনো পদ্ধতিৰ প্ৰতি নিষ্ঠা কঠোৰতা হৈ নুঠিব লাগে। শোক, ৰোগ, সন্তান পালন বা অত্যধিক কামৰ সময়ত চুটি অনুশীলন বা বেলেগ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ প্ৰয়োজন হ’ব পাৰে। অনুশাসনে উদ্দেশ্য ৰক্ষা কৰে, আৰু ৰূপটোক প্ৰকৃত ব্যক্তিজনৰ সেৱা কৰিবলৈ দিয়ে।
য'ত আধুনিক বিজ্ঞান এই শিক্ষাৰ সৈতে লগ হয়
বেলেগ বেলেগ পদ্ধতিৰ অধ্যয়ন বেলেগ বেলেগ পৰিমাণে হৈছে। মাইণ্ডফুলনেছ কাৰ্যসূচীসমূহ আটাইতকৈ অধিক গৱেষণা কৰা হৈছে; মন্ত্ৰ আৰু জপৰ ওপৰত সৰু কিন্তু আগ্ৰহজনক অধ্যয়ন আছে।
- Goyal M et al., JAMA Internal Medicine 2014 — মানসিক চাপ আৰু কল্যাণৰ বাবে ধ্যান-কাৰ্যসূচী (প্ৰণালীবদ্ধ পৰ্যালোচনা আৰু মেটা-বিশ্লেষণ, 47 টা পৰীক্ষা, 3,515 জন অংশগ্ৰহণকাৰী). মাইণ্ডফুলনেছ ধ্যান কাৰ্যসূচীয়ে উদ্বেগ, হতাশা আৰু বিষত উন্নতিৰ মধ্যম প্ৰমাণ দিলে, সক্ৰিয় নিয়ন্ত্ৰণ গোটৰ তুলনাত প্ৰভাৱ সৰুৰ পৰা মধ্যম আছিল। সীমা: ধ্যান ঔষধ বা ব্যায়ামৰ দৰে অন্য সক্ৰিয় চিকিৎসাতকৈ ভাল নাছিল, আৰু টোপনি, মনোযোগ আৰু ইতিবাচক মেজাজৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰমাণ দুৰ্বল আছিল।
- Kalyani BG et al., International Journal of Yoga 2011 — শব্দ কৰি “ওঁ” জপৰ ফাংশনেল MRI (12 জন সুস্থ স্বেচ্ছাসেৱক, NIMHANS). ওঁ জপ কৰিলে এমিগডালাকে ধৰি লিম্বিক অঞ্চল নিষ্ক্ৰিয় হোৱাৰ সৈতে জড়িত বুলি পোৱা গ'ল, কিন্তু স্বেচ্ছাসেৱকে “স্স্স্স্” উচ্চাৰণ কৰোঁতে তেনে নহ'ল। সীমা: বাৰজন মানুহৰ এটা প্ৰাথমিক পৰীক্ষা; লেখকসকলে চিকিৎসামূলক ব্যৱহাৰৰ পৰামৰ্শ দিয়ে, কিন্তু তাক দেখুৱাব নোৱাৰে।
ই স্বৰ যোগৰ সৈতে কেনেকৈ সংযুক্ত
স্বৰ যোগে উশাহ, প্ৰাণ আৰু মনৰ বৰ্তমান সম্পৰ্ক পৰ্যবেক্ষণ কৰি সময় আৰু পদ্ধতি বাছনি কৰাত সহায় কৰে। এটা সক্ৰিয়কাৰী অনুশীলন ইতিমধ্যে উত্তপ্ত, টোপনিহীন ব্যক্তিৰ বাবে উপযুক্ত নহ’বও পাৰে; দীঘলীয়া স্থিৰতা কম শক্তিত ভাগি পৰা কোনোৱে বাবে উপযুক্ত নহ’বও পাৰে। স্বৰ সমগ্ৰ মূল্যাংকনৰ ভিতৰত প্ৰতিক্ৰিয়া হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ব্যক্তিজনক অগ্ৰাহ্য কৰা যান্ত্ৰিক নিয়ম হিচাপে কেতিয়াও নহয়।
অনুশীলন, পথ-প্ৰদৰ্শন আৰু স্বাস্থ্য
চুটি ছেছন, সাধাৰণ উশাহ আৰু চকু মুকলি কৰা বা লৰচৰ কৰাৰ স্বাধীনতাৰে আৰম্ভ কৰক। উন্মাদনা, মনোবিকাৰ, গুৰুতৰ বিচ্ছিন্নতাবোধ, সক্ৰিয় আত্মহত্যাৰ প্ৰৱণতা, অনিয়ন্ত্ৰিত আতংক বা অবিৰত অনিদ্ৰাৰ সময়ত তীব্ৰ মৌন, কুম্ভক-ভিত্তিক, ইন্দ্ৰিয়-বিচ্ছিন্নতা বা সূক্ষ্ম-শক্তিৰ অনুশীলন স্থগিত ৰাখক। নিৰাপদে সমন্বয় কৰিলে উপযুক্ত চিকিৎসা আৰু আধ্যাত্মিক সাধনাই একেজন ব্যক্তিক সহায় কৰিব পাৰে।
আপোনাৰ বাবে সঠিক পৰৱৰ্তী পদক্ষেপ কি?
পাঠ্যক্ৰমবোৰ সেইসকল লোকৰ বাবে উপযুক্ত যিয়ে অনলাইনেৰে বা ঋষিকেশৰ আশ্ৰমত গুৰুৰ সৈতে স্থিৰ, পদে পদে অনুশীলন বিচাৰে। সাধাৰণ পাঠ্যক্ৰম কোনো বিশেষ স্বাস্থ্য অৱস্থা বা তীব্ৰ সংকটৰ বাবে সঠিক প্ৰথম পদক্ষেপ নহয়; তাৰ বাবে ব্যক্তিজনৰ অৱস্থা অনুসৰি নিৰ্ধাৰিত অনুশীলন লাগে।
পৰৱৰ্তী পঢ়ক: মাইণ্ডফুলনেছ বনাম ধ্যান
স্বামী চৰণাশ্ৰিত গিৰি · স্বৰ যোগ পীঠ, ঋষিকেশ
সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন
ধ্যানৰ মুখ্য প্ৰকাৰবোৰ কি কি?
মুখ্য ধাৰাবোৰৰ ভিতৰত একাগ্ৰতা আৰু ধ্যান, উশাহ-পৰ্যবেক্ষণ, মন্ত্ৰ, মাইণ্ডফুলনেছ/মুকলি সচেতনতা, ভক্তি, আত্ম-অনুসন্ধান, তান্ত্ৰিক ধাৰণা আৰু যোগনিদ্ৰা অন্তৰ্ভুক্ত। এই ধাৰাবোৰ বিষয়, জগত-দৃষ্টি আৰু চূড়ান্ত লক্ষ্যত বেলেগ, সেয়েহে উপযোগী তুলনাই উৎসৰ নাম লয় আৰু সোধে যে অনুশীলনটোৱে কি সামৰ্থ্য বিকশিত কৰিবলৈ বিচাৰিছে।
নতুনকৈ আৰম্ভ কৰাসকলৰ বাবে কোনটো ধ্যান আটাইতকৈ ভাল?
ব্যক্তিজনৰ অৱস্থা অনুসৰি বাছি লোৱা চুটি, মূৰ্ত আৰু বলপ্ৰয়োগবিহীন পদ্ধতি—প্ৰায়ে প্ৰাকৃতিক উশাহ, ধ্বনি, প্ৰাৰ্থনা বা কোনো ইন্দ্ৰিয়গ্ৰাহ্য বস্তু—উন্নত কুম্ভক বা শক্তি-সাধনাতকৈ সাধাৰণতে অধিক সুৰক্ষিত আৰম্ভণি। আৰম্ভণিৰ পদ্ধতিয়ে উশাহ, টোপনি আৰু দৈনিক কাৰ্যক্ষমতা স্থিৰ ৰখা উচিত; যদি ই অবিৰত ভয়, অসাৰতা বা অস্থিৰতা সৃষ্টি কৰে, তেন্তে প্ৰৱেশ-পথ বা মাত্ৰা সলনি কৰিব লাগিব।
ধ্যান এক প্ৰকাৰৰ ধ্যান-প্ৰক্ৰিয়া নেকি?
ধ্যান হ’ল স্থায়ী ধ্যানমূলক নিৰন্তৰতাৰ সংস্কৃত কাৰিকৰী শব্দ; পদ্ধতিসমূহ ইয়াক কেনেকৈ প্ৰস্তুত আৰু সমৰ্থন কৰে তাত বেলেগ বেলেগ। সেয়ে ই কেইবাটাও পদ্ধতিৰ জৰিয়তে লাভ কৰা এক পৰিপক্ক গুণ বৰ্ণনা কৰিব পাৰে, কেৱল এটা ব্ৰেণ্ডেড পদ্ধতি, আসন বা ধ্যান শব্দৰ নামত বিক্ৰী কৰা নিৰ্দেশিত ৰেকৰ্ডিং নহয়।
মন্ত্ৰ-ধ্যান উশাহ-ধ্যানতকৈ ভাল নেকি?
কোনোটোৱেই সৰ্বজনীনভাৱে ভাল নহয়। মন্ত্ৰ ভক্তি আৰু শ্ৰৱণ-মনোযোগৰ বাবে উপযুক্ত হ’ব পাৰে; উশাহ প্ৰত্যক্ষ নিৰীক্ষণৰ বাবে উপযুক্ত হ’ব পাৰে, কিন্তু উদ্বেগে তীব্ৰ উশাহ-নিৰীক্ষণক অনুপযুক্ত কৰিব পাৰে। উপযুক্ততা স্বভাৱ, প্ৰস্তুতি আৰু সঁহাৰিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে: দুয়ো স্থিৰতা বিচাৰিলেও এজন ভক্তিমূলক সাধক আৰু এজন উশাহ-সংবেদনশীল সাধকৰ বেলেগ বেলেগ আধাৰৰ প্ৰয়োজন হ’ব পাৰে।
ধ্যানে উদ্বেগ বা হতাশা বঢ়াব পাৰেনে?
কিছুমান পৰিস্থিতিত ই কষ্ট বঢ়াই তুলিব পাৰে। পদ্ধতি, মাত্ৰা, স্বাস্থ্য আৰু সহায় গুৰুত্বপূৰ্ণ; গতি, সামাজিক সংযোগ বা চিকিৎসা যত্ন প্ৰথমে আহিব লগা হ'ব পাৰে। প্ৰতিকূল সঁহাৰি আধ্যাত্মিক বিফলতাৰ প্ৰমাণ নহয়; অনুশীলন চুটি কৰক বা বন্ধ ৰাখক, স্থিৰতা ঘূৰাই আনক আৰু লক্ষণে সুৰক্ষা বা কাৰ্যক্ষমতাত প্ৰভাৱ পেলালে উপযুক্ত চিকিৎসা সহায় লওক।
মই কিমান সময় ধ্যান কৰা উচিত?
এনে এটা সময়সীমাৰে আৰম্ভ কৰক যিয়ে আপোনাক টান নহৈ অধিক স্পষ্ট কৰি তোলে, প্ৰায়ে পাঁচৰ পৰা পনেৰ মিনিট, আৰু উচ্চাকাংক্ষাৰ বাবে নহয়, স্থিৰ প্ৰতিক্ৰিয়া অনুসৰি বঢ়াওক। কেইবাদিনো ধৰি টোপনি, মেজাজ, মনোযোগ আৰু সম্পৰ্কত পৰৱৰ্তী প্ৰভাৱৰ পৰ্যালোচনা কৰক; সময়সীমা তেতিয়াহে উপযোগী যেতিয়া ই আধ্যাত্মিক উচ্চাকাংক্ষাতকৈ সুসংগতি অধিক শক্তিশালী কৰে।
সকলো ধ্যান-পৰম্পৰাই একে লক্ষ্যলৈ লৈ যায়নে?
এইবোৰে অভিজ্ঞতা আৰু দক্ষতা ভাগ-বতৰা কৰিব পাৰে, কিন্তু সিহঁতৰ মতবাদ আৰু চূড়ান্ত লক্ষ্য বেলেগ। প্ৰতিটো পৰম্পৰাৰ নিজৰ ভাষা আৰু উদ্দেশ্য সংৰক্ষণ কৰক। তুলনা তেতিয়াই আটাইতকৈ সৎ হয় যেতিয়া ভাগ-বতৰা কৰা মনোযোগৰ দক্ষতা স্বীকাৰ কৰা হয়, আনহাতে মুক্তি, জাগৰণ, ভক্তি, অন্তৰ্দৃষ্টি আৰু চিকিৎসাজনিত মানসিক চাপ হ্ৰাস উৎস-বিশেষ লক্ষ্য হৈ থাকে।
স্বৰ যোগে ধ্যান কেনেকৈ বাছনি কৰে?
ই স্বাস্থ্য আৰু প্ৰকৃতিৰ সৈতে বৰ্তমানৰ উশাহ, শক্তি, মন আৰু সময় লক্ষ্য কৰে, তাৰ পিছত অৱস্থাটো বঢ়াই তোলাতকৈ সন্তুলিত কৰা এক অনুশীলন বাছি লয়। স্বৰ মূল্যায়নৰ এটা স্তৰ, যান্ত্ৰিক ব্যৱস্থাপত্ৰ নহয়: শিক্ষকৰ মাৰ্গদৰ্শন, স্বাস্থ্য, কৰ্তব্য আৰু অনুশীলনৰ স্থায়ী প্ৰভাৱ সিদ্ধান্তৰ অংশ হৈয়ে থাকে।
উৎস
- পতঞ্জলি, যোগসূত্ৰ 3.1–3.3।
- ভগৱদ্গীতা, অধ্যায় 6, 9 আৰু 12।
- নাম উল্লেখ কৰা সংস্কৃত সংস্কৰণ আৰু ভাষ্যত বিজ্ঞান ভৈৰৱ তন্ত্ৰ।
- US NCCIH, ধ্যান আৰু মাইণ্ডফুলনেছ: কাৰ্যকাৰিতা আৰু নিৰাপত্তা.
- Goyal M et al., JAMA Internal Medicine 2014 — মানসিক চাপ আৰু কল্যাণৰ বাবে ধ্যান-কাৰ্যসূচী (প্ৰণালীবদ্ধ পৰ্যালোচনা আৰু মেটা-বিশ্লেষণ, 47 টা পৰীক্ষা, 3,515 জন অংশগ্ৰহণকাৰী).
- Kalyani BG et al., International Journal of Yoga 2011 — শব্দ কৰি “ওঁ” জপৰ ফাংশনেল MRI (12 জন সুস্থ স্বেচ্ছাসেৱক, NIMHANS).
“ধ্যানৰ প্ৰকাৰ” সম্পৰ্কে পীঠৰ সৈতে কথা পাতক
আমাক আপোনাৰ স্বাস্থ্য, অনুশীলন আৰু আপুনি কি বিচাৰি আছে সেই বিষয়ে কওক; স্বামীজী বা কোনো আচাৰ্যই আপোনাৰ উপযোগী পথ পৰামৰ্শ দিব। বা বিনামূলীয়া সাত-দিনীয়া স্বৰ পত্ৰৰে আৰম্ভ কৰক।
স্বামী চৰণাশ্ৰিত গিৰিৰ পৰম্পৰাত শিক্ষা দিয়া · স্বৰ যোগ পীঠ সংস্থান, স্বৰ্গাশ্ৰম, ঋষিকেশ · এই পৃষ্ঠা স্বামীজীৰ পৰ্যালোচনাৰ অপেক্ষাত আছে · অনুশীলন প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ বাবে তেওঁৰ অৱস্থা অনুসৰি নিৰ্ধাৰিত।
আপোনাৰ অধ্যয়ন অব্যাহত ৰাখক
ধ্যানৰ সম্পূৰ্ণ শিক্ষা জানক, বৰ্তমানৰ পাঠ্যক্ৰমসমূহ চাওক, বা সুধি লওক আপোনাৰ অভিজ্ঞতা আৰু সুৰক্ষাৰ প্ৰয়োজনৰ বাবে কেনে ধৰণৰ পথ-প্ৰদৰ্শন উপযুক্ত।